دور ابن درید فی صناعة المعجم

المؤلفون

المستخلص

للصناعة المعجم فی کل اللغات،منها العربیة، غایة الأهمیة. و قدسبق المسلمون غیرهم بهذا العمل، و منهم الخلیل بن احمد الفراهیدی و منهجه منهج صوتی، رتب فیه المفردات ترتیبیاً صوتیاً أطلقوا علیه اسم معجم العین، و لصعوبة طریقته فی ترتیب الحروف حاول اللغویین تیسیر تلک الطریقة فیما بعد، فمن أشهر من جدّد فی طریقة العین، ابوبکر بن درید فی معجمه المسمی بـ «جمهرةاللغة»و لهذا فهو یُعد صاحب طریقة جدیدة، هو اوّل کتاب لغوی رُتّب علی حروف أبجدیة و أورد ابن درید فیها اشیاء فی اللغة لم توجد فی کتب المتقدمین و هذه من احدی میزاتها. و لهذا بلغ ابوبکر ابن درید ذروة اللغة و جعل اللغویون الجمهرة کمصدر هام فی تدوین معجماتهم اللغویة و أوردوا آراءه فی هذه المعجمات. ادخل ابن درید علی منهج العین تغییرات عدیدة محاولة منه تیسیر طریقته المعقدة و کل هذا یدل علی مدی اثر ابن درید فی الدارسین واللاحقین.

الكلمات الرئيسية


-          آذرنوش، آذرتاش(1369)،ابن درید، دایرة المعارف بزرگ اسلامی،ج3،تهران.

-          ابن خلکان،(1977)،وفیات الأعیان، دار صادر.

-          ابن احمد الفراهیدی،خلیل، (1967) العین، بغداد.

-   ابن درید،ابو بکرمحمد،(1384 ش)،ترتیب جمهرة اللغة، مشهد، الطبعة الاولی، آستانة الرضویة المقدسة.

-    بن مراد، ابراهیم،(1987) دراسات فی المعجم العربی، تونس، ط.الاولی، دار الغرب الاسلامی.

-    حموی،یاقوت،(1936)، معجم الادباء، بغداد.

-     رشاد الحمزاوی، محمد، (1986)، من قضایا معجم العربی قدیماً و حدیثاً، ط.الاولی، دار الغرب الاسلامی.

-          سنوسی،مصطفی، (1984)، تحقیق و مقدمة علی التعلیق من امالی ابن درید.

-          سورتی،محمد، (1345ق)، المقدمة الاولی علی جمهرة اللغة لابن درید،بغداد.

-          سیوطی، جلال الدین، (لاتاریخ)، المزهر، دار إحیاء التراث العربی.

-          الشلقانی، عبد الحمید، (1971)، روایة اللغة، دار المعارف.

-          ضیف، شوقی، (2004) العصر العباسی الثانی ،الطبعة السادسة عشرة،دار المعارف.

-          المخزومی، مهدی و السامرائی، ابراهیم،(1995) تحقیق فی کتاب العین للخلیل ابن احمد .

-         مقدسی، أنیس، (1970)، المقصورة الدریدیه، مجلة مجمع اللغة العربیة،رقم45،جزء2، دمشق.