التقلید و التجدید فی النقد الأدبی الفارسی و العربی

المؤلف

المستخلص

ظهرَ فی النقد القدیم الفارسی و العربی اتجاهان متعارضان، أحدهما یدعو للعودة و التمسّک بأصول الأدب و الشّعر کما کانت علیه عند القدامى، و الآخر یروّجُ للتغییر و التجدید فی هذا المجال، فظهرت على السّاحة الأدبیة صورة غیر مکتملة الملامح لنزاعاتٍ بین أتباع هذین الاتجاهین، أمّا فی العصر الحدیث فقد احتدمت هذه النزاعات بین أتباع التجدید و مناصری التقلید، و ذلک إثر انفتاح المجتمعات العربیّة و المجتمع الإیرانی على الثقافات الغربیّة، فمن داعٍ یدعو إلى نسیان الماضی و التجدید على أسسٍ غربیّة إلى آخر یرفضُ و بشدّة کل ما له صلة بالثقافات الغربیّة، یتخلل ذلک بعض الآراء التی تدعو إلى الوسطیّة فی هذا کلّه، لکن کان النّصر فی نهایة المطاف لأتباع التجدید الذین انقسموا بدورهم إلى مجددین محافظین و مجددین إفراطیین و ما تناولته فی هذه الدراسة صورة عامّة توضّح حقیقة العلاقة بین أصحاب کلا الاتجاهین قدیماً و حدیثاً و حقیقة الخط الذی انتهجه أعلام هذین التیّارین النقدیین.

الكلمات الرئيسية


_ آخوندزاده، میرزا فتحعلی، تمثیلات، ترجمة محمد قراچه­داغی، تهران، خوارزمی، چاپ اول، 1349.

_ ـــــــــــ، مقالات فارسی، به کوشش حمید محمد­زاده، تهران، نگاه، 2535.

_ ــــــــــــ، الفبای جدید و مکتوبات، به کوشش حمید محمد­زاده، تبریز، إحیاء، 1357.

_ آدمیت، فریدون، اندیشه­های میرزا آقاخان کرمانی، تهران، پیام، 1357.

_ ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم، مقدمة الشعر و الشّعرای ابن قتیبه در آیین نقد ادبی، ترجمة آذرتاش آذرنوش، تهران، امیر کبیر، چاپ اول، 1363.

_ ـــــ، الشعر و الشّعراء، تحقیق أحمد محمد شاکر، مصر، دار المعارف، 1966م.

_ أمین، أحمد، النقد الأدبی، بیروت، دار الکتاب العربی، ط4، 1967م.

_ امین­پور، قیصر، سنّت و نوآوری در شعر معاصر، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1383.

_ پارسی­نژاد، ایرج، روشنگران ایرانی و نقد ادبی، تهران، سخن، 1380.

_ الجرجانی، عبدالقاهر، أسرار البلاغة فی علم البیان، تصحیح السید محمد رشید رضا، بیروت، دار المعرفة، 1978م.

_ حسین، طه، حافظ و شوقی، القاهرة، دار نهضة مصر، 1980م.

_ الدسوقی، عبدالعزیز، جماعة أبولو و أثرها فی الشّعر الحدیث، مصر، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1972م.

_ دهقانی، محمد، پیشگامان نقد ادبی در ایران، تهران، سخن، 1380.

_ رازی، شمس قیس، المعجم، به کوشش سیروس شمیسا، تهران، انتشارات فردوس، 1373.

_ زرین­کوب، عبد الحسین، نقد ادبی، تهران، امیر کبیر، 1382.

_ سلام، محمد زغلول، النقد الأدبی الحدیث أصوله و إتجاهات روّاده، الإسکندریّة، دار منشأة المعارف، 1981م.

_ شمیسا، سیروس، نقد ادبی، تهران، انتشارات فردوس، 1381.

_ صبحی، محی الدین، إحسان عبّاس و النقد الأدبی، الدار العربیّة للکتاب، 1984م.

_ طوسی، خواجه نصیر الدین، أساس الإقتباس، به تصحیح مدرّس رضوی، تهران، دانشگاه تهران، 1367.

_ عبّاس، إحسان، تاریخ النقد الأدبی عند العرب، بیروت، دار الثقافة، ط2 ، 1978م.

_العسکری، أبو هلال، الصّناعتین، تحقیق­علی محمدالبجاوی و محمد أبو الفضل إبراهیم، مصر، دار إحیاء الکتب العربیة، ط1، 1952.

_ العقّاد و المازنی، الدیوان، القاهرة، مکتبة السّعادة، 1945م.

_ القیروانی، ابن رشیق، العمدة فی محاسن الشّعر و نقده، تحقیق محی الدین عبد الحمید، بیروت، دار الجلیل، 1981م.

_ کیکاووس بن اسکندر، عنصر المعالی، گزیدة قابوسنامه، به کوشش غلامحسین یوسفی، تهران، امیرکبیر، 1362.

_ مندور، محمد، النقد و النقّاد المعاصرون، القاهره، دار نهضة مصر للطباعة و النشر، بدون تاریخ.

_ نعیمة، میخائیل، الغربال، بیروت، مؤسسة نوفل، 1978م.

_ هبه، مجدی و کمال المهندس، معجم المصطلحات العربیّة فی اللغة و الأدب، بیروت، مکتبة لبنان، ط2، 1984م.

_ هویدی، صالح، النقد الأدبی قضایاه و مناهجه، لیبیا، منشورات جامعة السابع من إبریل، 1998م.

_ وطواط، رشیدالدین محمد بن محمد، حدائق السّحر فی دقائق الشّعر، به تصحیح عبّاس اقبال، تهران، کتابخانة طهوری و کتابخانة سنائی، 1362