البنیة القصصیة و الموسیقیة فی «إرادة الحیاة »

المؤلف

المستخلص

غیّرت مدرسة الشکلانیین الروس مسار الدراسات الأدبیة و النقدیة تغییرا رائعا منذ بدایات القرن العشرین حیث اعتبرت الأثر الأدبی کیانا مستقلا بذاته بغض النظر عن الظروف الاجتماعیة و البیئیة و السیاسیة التی نشأ الأثر فیها و رکزت علی دراسة النص الأدبی و اعتبرته مجموعة من العناصر المتماسکة المتلاحمة .
تهدف هذه المقالة إلی دراسة قصیدة «إرادة الحیاة »للشاعر التونسی المرموق أبی القاسم الشابی علی منطلق التحلیل الشکلانی و فی هذا الصدد ندرس بنیتین لهذه القصیدة: البنیة القصصیة و البنیة الموسیقیة.
توضح هذه الدراسة أن قصیدة «إرادة الحیاة» تتمتع بالوحدة العضویة و التماسک و التلاحم بین أجزائها المختلفة. تشبه البنیة القصصیة فیها قصة ذات ستة أجزاء تتمتع ببعض عناصر القصة الفنیة. وللبنیة الموسیقیة بصفة عامة، وخاصّةً التوازن الصوتی فیها دور رئیسی فی إبراز القیم التعبیریة.

الكلمات الرئيسية


-      اخوت، احمد، دستور زبان داستان، اصفهان، نشر فردا، چاپ اول، 1371 .

-      التلیسیی ؛ خلیفة محمد ؛ الشابی و جبران، بیروت: دارالثقافة، الطبعة الثانیة، 1967 .

-      الجیلانی، حلام ؛ «المناهج النقدیة المعاصرة من البنیویة إلی النظمیة »، الموقف الأدبی، العدد 404، کانون الأول 2004، اتحاد الکتاب العرب بدمشق www.awu-dam.org .

-   سجودی، فرزان ؛ در آمدی بر نشانه شناسی شعر، مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبان شناسی نظری و کاربردی، گردآورنده علی میرعمادی، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، 1379 .

-      الشابی ابوالقاسم ؛ دیوان أغانی الحیاة، بیروت: دارالقلم، الطبعة الثانیة، 1997 .

-      شفیعی کدکنی، محمد رضا ؛ موسیقی شعر، تهران: آگه، چاپ ششم، 1379 .

-      شمیسا، سیروس ؛ نگاهی تازه به بدیع، تهران: فردوس، چاپ چهاردهم، 1381.

-      ----،------ ؛ کلیات سبک شناسی، تهران، میترا، چاپ اول از ویرایش دوم، 1384 .

-      الصالح، صبحی ؛ دراسات فی فقه اللغة، بیروت: دارالعلم للملایین، چاپ پانزدهم، 2002.

-      صفوی، کورش ؛ از زبان شناسی به ادبیات، ج اول: نظم، تهران: سوره مهر، چاپ اول، 1383.

-      عباس، حسن، خصائص الحروف العربیة و معانیها، اتحاد الکتاب العرب بدمشق، 1998 .

-      عزام، محمد ؛ «النقد بین النص و المتلقی »، جریدة الأسبوع الأدبی، العدد 920، 21/8/2004 إتحاد الکتاب العرب بدمشق www.awu-dam.org .

-      علوی مقدم، مهیار ؛ نظریه های نقد ادبی معاصر ؛ تهران: سمت، چاپ اول، 1377.

-      غیاثی، محمد تقی ؛ درآمدی بر سبک شناسی ساختاری، تهران: شعله اندیشه، چاپ اول، 1368.

-      فضل، صلاح ؛ علم الأسلوب و النظریة البنائیة، مج 2، القاهرة و بیروت، دارالکتاب المصری و اللبنانی، الطبعة الأولی، 2007 .

-      مکاریک، ایرنا ریما ؛ دانشنامه نظریه های ادبی معاصر، مهران مهاجر و محمد نبوی ؛ تهران: انتشارات آگه، چاپ اول: 1384

-      میرسکی  د. س ؛ تاریخ ادبیات روسیه، ابراهیم یونسی، تهران: امیرکبیر، چاپ اول، 1355.

-      میر صادقی، جمال ؛ عناصر داستان ؛ چاپ چهارم، تهران ؛ سخن ؛ 1380.