دغدغه‌های بودن در شعر ابوالقاسم شابی (تحلیل روان‌شناختی شعر شابی بر مبنای نظریة وجودی)

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلفون

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

2 کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی دانشگاه شیراز

المستخلص

نظریة «وجودی» نظریه‌ای روان‌شناختی است که ریشه در اگزیستانسیالیسم فلسفی دارد و توسط روان‌شناس مشهور آمریکایی «رولو می» در حوزة روان‌شناسی پایه‌گذاری شده‌است. درواقع روان‌درمانی وجودی به اضطراب‌هایی می‌پردازد که ریشه در هستی انسان دارد. با این توضیح که انسان گاه در طول زندگی با واقعیت‌هایی چون مرگ و نیستی، احساس بی‌معنایی و... روبه‌رو می‌شود که در صورت پاسخ نگفتن درست به این مسائل، دچار حیرت و اضطراب وجودی می‌گردد؛ اضطراب‌هایی که ارتباط او با خود، دیگران و محیط را مختل می‌سازد.
پژوهش حاضر با تکیه بر «نظریة وجودی» و به روش توصیفی ـ تحلیلی چگونگی ارتباط شاعر معاصر تونسی، ابوالقاسم شابی را در سه سطح بودن: با خویشتن، دیگران و طبیعت از خلال شعر وی مورد مطالعه قرار داده‌است.
نتایج به‌دست‌آمده از تحقیق نشان می‌دهد، بیماری قلبی و اندیشیدن به مرگ، تنهایی و احساس جدایی از دیگران، از عوامل زمینه‌ساز اضطراب‌های وجودی در شخصیت ابوالقاسم شابی بوده و این اضطراب، ارتباط شاعر را در سه سطح: با خویشتن، با دیگران و با طبیعت متأثر ساخته‌است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

الف) عربی

حسن، لطیف محمد (2012)، جدلیة الحیاة و الموت فی شعر ابوالقاسم الشابی، الطبعة الاولی، دمشق: دارالزمان.

الحرّ، عبدالمجید (1995)، ابوالقاسم الشابی کوکب السحر، الطبعة الاولی، بیروت: دار الکتب العلمیة.

حسن، عبدالحفیظ (2009)، الرومانسیة فی الشعر العربی المعاصر، قاهرة: مکتبة الآداب.

خلف الله، محمد (1947)، من الوجهة النفسیة فی دراسة الادب و نقده، قاهرة: مطبعة لجنة التالیف و الترجمة و النشر.

سیدقطب (1959)، النقد الأدبی (اصوله و مناهجه)، الطبعة الثالثة، بی‌جا: دار الفکر العربی.

الشابی، ابوالقاسم (2001)، دیوان ابی‌القاسم الشابی و رسائله، تقدیم و شرح راجی الأسمر، الطبعة الاولی، بیروت: مؤسسة المعارف.

الشابی، ابوالقاسم (1998)، دیوان ابی‌القاسم الشابی، دراسة و تقدیم: عزالدین اسماعیل، بیروت: دار العودة.

کرو، محمد (بی تا)، الشابی حیاته و شعره، بیروت: منشورات دار مکتبة الحیاة.

النقاش، رجاء (2004)، ابوالقاسم الشابی شاعر الحب و الثورة، الطبعة الاولی، قاهرة: مؤسسة أطلس للنشر.

ب) فارسی

استراترن، پل (1385)، آشنایی با کی‌یرکگارد، مترجم: علی جوادزاده، چاپ دوم، تهران: مرکز

رمضانی، ربابه (1385)، دغدغه‌های آزادی، چاپ اول، تهران: کلبة معرفت.

یالوم، اروین (1973)، روان‌درمانی اگزیستانسیال، مترجم: سپیده حبیب، تهران: نی.

دیویسون، جرالدسی و گلدفرید، ماروین‌آر (1976)، رفتاردرمانی بالینی، مترجم: احمد احمدی علون‌آبادی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

کری، جرالد (2005)، نظریه و کاربست مشاوره و روان‌درمانی، مترجم: یحیی سیدمحمدی، تهران: ارسباران.

می، رولو (1387)، انسان در جست‌وجوی خویشتن، مترجم: سید مهدی ثریا، تهران: دانژه.

پ) مقالات

حیدریان شهری، احمدرضا؛ منیره زیبایی (1393)، «نمودهای فلسفة وجودگرایی در مجموعة داستانی «گفت‌وگوی ناشنوایان» از جُرج سالم»، مجلة نقد معاصر عربی، یزد، صص 81-55.

گودرزی لمراسکی، حسن (1392)، «اگزیستانسیالیسم در شعر یوسف الخال»، مجله ادب عربی، تهران، صص 191-175.

مرامی، جلال؛ حبیب کشاورز (1388)، «ایهام تناقض در اشعار ابوالقاسم شابی در مورد مرگ و زندگی»، مجله تخصصی زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی، مشهد، صص 157-141.

ت) انگلیسی

Corsini,R. J& Wedding, D (2010), Current Psychotherapies, Books Cole, Cengage learning.

Fromm. , E (1956), the art of loving, New York, Bantam books

Frankl,V (1969), the will to meaning: foundations and applications of logotherapy (Touchstone).

May,R (1981), Freedom and destiny, New York: Norton.