الشخصیة و طرق رسمها فی مقامات الحریری

المستخلص

تُشیرُ هذه الدّراسةُ إلی أنَّ الشَّخصیَّةَ فی مقاماتِ الحریریِّ عنصُرٌ رئیسٌ و محورُ المقاماتِ کلِّها. الشَّخصیّاتُ الأصلیَّةُ تَبدو ثابتةً فی الأغلبیَّةِ من المقامات ولکنْ یُمکِنُ اعتبارُها کشَخصیِّاتٍ نامیةٍ حَسَبَ رُقیِها و تغییراتِها الفکریَّةِ و المَعْنَویَّةِ و الاعْتقادیَّةِ و الفیزیائیَّةِ، منَ المقامَةِ الأولی حتّی المقامَةِ الأخیرَةِ، کَقِصَّةٍ طویلَةٍ. الشَّخصیّاتُ الفرعیَّةُ فی هذه المَقاماتِ شخصیّاتٌ بسیطةٌ و ثابتة قَلَّما تَنمُو کَشَخصیَّةٍ أصلیَّةٍ و تَلعَبُ دوراً بَدَلَها. هذا الاهتمامُ بالشَّخصیَّةِ و الأهَمِّیَّةُ لها قد جعلا مقاماتِ الحریریِّ قصةَ الشَّخصیاتِ.

الكلمات الرئيسية


1-      ابن خلکان، شمس الدین احمدبن محمدبن أبی بکر ، وفیات الأعیان و أبناء الزمان، بیروت، دار صادر، 1994.

2-      امین، احمد، النقد الادبی، لجنة التألیف والترجمة و النشر، القاهرة، 1952.

3-      البستانی، بطرس ، ادباء العرب، دار نظیر عبود، لا تا، لا نا.

4-      بهشتی، الهه، عوامل داستان، انتشارات برگ، چ 1، 1375.

5-      التونجی، محمد ، المعجم المفصل فی الادب، دار الکتب العلمیة، بیروت، ط2، 1999.

6-      الجوینی، مصطفی الصاوی، التصویر الاجتماعی فی مقامات الحریری، مجلة مجمع اللغة العربیة، ج30، نوفمبر1972.

7-      حکیم، توفیق، فن الاداب، دارالکتاب اللبنانی، بیروت، 1973.

8-      حموی، یاقوت، معجم الأدباء، تحقیق احمد فرید رفاعی، دار احیاء التراث العربی، بیروت، ط 2، 1988.

9-      داد، سیما، فرهنگ اصطلاحات ادبی، انتشارات مرواید، چ 3 ، 1378.

10-   دانشنامه ایرانیکا، ادبیات داستانی در ایران زمین، ترجمه پیمان متین، انتشارات امیرکبیر، چ1، 1382.

11-   دقیقیان، شیرین دخت، منشأ شخصیت در ادبیات داستانی، انتشارات نویسنده، چ اول، 1371.

12-  سلام، محمد زغلول، دراسات فی القصة العربیة الحدیثة، منشأه المعارف، الاسکندریة، مصر، لا تا.

13-   سلیمان، موسی ، الأدب القصصی عند العرب، دار الکتاب اللبنانی، ط5، 1983.

14-   سلیمان، موسی ، القصص اللغوی و الفلسفی، دار الکتاب اللبنانی، مکتبة المدرسة، ط 1، 1985.

15-   سلیمانی، حسن، ادبیات داستانی، ساختار، صدا و معنی، رهنما، چ 1، 1378.

16-   سلیمانی، محسن، تأملی دیگر در باب داستان،انتشارات حوزه هنری، چ4، 1368.

17-   سینگر، لیندا، خلق شخصیت­های ماندگار، ترجمه عباس اکبری، سروش، چ2، 1380.

18-   الشریسی،ابوالعباس،شرح مقامات الحریری البصری،المکتبةالثقافیة،بیروت،إشراف علی الطبع:محمد عبد المنعم خفاجی،لا تا.

19-   ضیف، شوقی، تاریخ الأدب العربی، عصر دول و إمارات (مصر)، دار المعارف، ط2، لا تا.

20-   ضیف، شوقی، فن المقامة، دار المعارف، القاهرة، ط5، لا تا.

21-   ضیف، شوقی، الفن و مذاهبه فی النثرالعربی، دار المعارف، قاهره، ط8، لا تا.

22-   عوض، یوسف نور، فن المقامة بین المشرق و المغرب، دار القلم، بیروت، ط1، 1979.  

23-   غنیمی هلال، محمد، الادب المقارن، نهضة مصر، 2001، ط3، 2001م .

24-   الفاخوری، حنا، الجامع فی تاریخ الادب العربی، دار ذوی القربی،  ط1، 1422ق.

25-   فلکی، محمود، روایت داستان؛ تئوری­های پایه­ای داستان نویسی، نشر بازتاب نگار، چ 1، 1382.

26-   فورستر، ای. ام.، جنبه های رمان، ترجمه ابراهیم یونسی، انتشارات نگاه، چ 4، 1369.

27-   گودینی، محمد علی، فرهنگ و ادب، گودینی در نشست نقد و بررسی «سیلوانا»، خبرگزاری مهر.                                                                                                                                                                                   www.mehrnews.com

 

28-   الموافی، ناصر عبد الرازق، القصة العربیة ... عصر الإبداع، دار النشر للجامعات، مصر، ط3، 1997.

29-   میرصادقی، جمال، ادبیات داستانی، انتشارات علمی، 1376.

30-   میرصادقی، جمال، عناصر داستان، انتشارات سخن، چ 4، 1380.

31-مک کی، رابرت، داستان، ساختار و سبک و اصول، ترجمه محمد گذرآبادی.

32-   chawshar.panjare.org  

33-   نجم، یوسف، فن القصة، دار الثقافة، بیروت، ط 7، 1979.

34-   1. طه ندا، الادب المقارن، دار النهضة، بیروت، 1991.

35-   وزارت فرهنگ و آموزش عالی، آشنایی با مفاهیم ادبیات داستانی، نقش جهان هنر، چ1، 1378.

وستلند، پیتر، شیوه های داستان نویسی، ترجمه محمد حسین عباسپور تمیجانی، نشر مینا، چ 1، 1371