قراءة فی المدرسة الادبیة لروایة الثلاثیة لنجیب محفوظ

المؤلفون

المستخلص

نجیب‌ محفوظ (1911-2006) الروایی المصری الشهیر الذی کتب مایزید عن خمسین روایة فحاز بسببه جائزة نوبل للآداب عام 1988م. تعد الثلاثیه (بین‌القصرین- قصرالشوق- السکریه) اشهر روایاته، و هی روایة واقعیة عالجت المشاکل الاجتماعیة و الفکریة و السیاسیة عبر ثلاثة اجیال متتابعة لاسرة قاهریة و ذلک فی مرحله حاسمه من القرن العشرین. والمشاکل التی عالجتها الروایة هی مجموعة من الثنائیات التی عان منها المجتمع المصری کالتقابل الثقافی بین الشرق و الغرب، الایمان السلبی و الایمان العملی؛ الحریات السیاسیة ومصادرتها؛ والسلطة الابویة للاسرة و حریة الابناء، و الدین التقلیدی والتربیة الصحیحة. یسود علی الروایة، فی اغلب الاحیان، الواقعیة الانتقادیة المتشائمة و لکنها تختم بالواقعیة الاشتراکیة حیث یسود نهایة الروایة نوع ما من التفاؤل بالخیر والبشارة بحل الازمات فی المستقبل.

الكلمات الرئيسية


- بدر، عبدالمحسن طه؛ نجیب محفوظ ، الروایه و الاداه، القاهره دار الثقافه ، چاپ اول 1978م.

- برکات، الحلیم؛ مقاله «الاغتراب والثوره فی الحیاه العربیه» مجله المواقف، تموز- آب، 1969، ص24--  25).

- بیات، عبدالرسول و جعی از نویسندگان؛ فرهنگ واژه ها، قم موسسه­ی اندیشه و فرهنگ دینی، چاپ اول 1381.

- پرهام،(میترا) سیروس؛ رئالیستم و ضد رئالیستم در ادبیات، انتشارات نیل، چاپ اول، 1334هـ.

- حسن، عبد الرحیم، مناهج التوفیق بین العقل والدین؛ مجله العالم، لندن ، شماره 306، 1990م

- داد، سیما؛ فرهنگ اصطلاحات ادبی (واژه نامه­ی مفاهیم و اصطلاحات ادبی فارسی و اروپایی به شیوه ی تطبیقی و توصیفی)  انتشارات مروارید، 1382.

- راغب، نبیل؛ قضیه الشکل الفنی عند نجیب محفوظ ، دراسه تحلیله لاصولها الفکریه و الجمالیه، دار الکاتب العربی للطباعه و النشر.

- زغلول السلام، محمد؛ دراسات فی القصه العربیه الحدیثه، الاسکندریه، ناشر المعارف، چاپ؟، سال ؟

- ساچکوف،بوریس؛ تایخ ریالیسم، تر: محمد تقی فرامرزی، چاپ اول ،تهران ،نشر تندر،  1362.

- سعید، فاطمه الزهراء، محمد ؛ سمبولیسم در آثار نجیب محفوظ ، ترجمه­ی دکتر نجمه ی رجائی، انتشارات دانشگاه فردوسی،  چاپ اول ، زمستان 1378.

- سید حسینی، رضا؛ مکتبهای ادبی، موسسه انتشارات نگاه، چاپ دوازدهم، 1381.

- شکری،­غالی؛ مرآه المنفی، لندن، دار ریاض الریس، چاپ اول 1989 م.

- ----، ---؛ المنتمی دراسه فی ادب نجیب محفوظ ، چاپ چهارم، بیروت – القاهره 1987م.

- فرج، الدکتور السید احمد؛ ادب نجیب محفوظ و اشکالیه الصراع بین الاسلام و التغریب،دار الوفاء للطباعه و النشر و التوزیع، چاپ اول ، 1990م.

- فضّول، عاطف؛ مشکلات طبقه الوسطی المصریه فی قصص نجیب محفوظ، دار الحمراء للطباعه و النشر، چاپ اول، بیروت 1993.

- عبدالله، الدکتور محمّد حسن؛ الاسلامیّه و الرّوحیّه فی ادب نجیب محفوظ ، چاپ دوم، مکتبه مصر، القاهره 1978.

- عطیه، احمد محمّد؛ مع نجیب محفوظ ، دار الجیل بیروت، چاپ دوم، 1983.

- مبارک، سلمی؛ نجیب محفوظ کاتبا سینمائیا، مجله النقد الادبی فصول، العدد 69 ،الصیف والخریف 2006

- محفوظ، نجیب؛ بین القصرین، الناشر مکتبه مصر، چاپ دوازدهم، 1983.

- -----، ----؛ قصر الشوق، الناشر مکتبه مصر، چاپ چهاردهم، 1987. 

- -----، ----؛ السّکریّه، الناشر مکتبه مصر، چاپ  سیزدهم، 1987.

- مرینی، محمد ؛ نجیب محفوظ فی النقد الحدیث (النقد الاجتماعی )، مجله النقد الادب  فصول،  العدد 69- صیف- خریف 2006

- مورو، محمد؛ الادباء یعلقون علی فوز محفوظ ،مجله العالم لندن ، العدد 245 1988

- میرزایی، فرامرز؛ الغزو الثقافی والادب الروایی فی مصر، مجلة العلوم الانسانیه، السنه الخامسه، العدد 7(4) الخریف 1379

- -----، ----؛ انعکاس دین  ومظاهر آن در داستان­های نجیب محفوظ ،مجله  مدرس ، دانشگاه تربیت مدرس  شماره 9و10 ،1371

میر صادقی، جمال و میمنت (ذو القدر) ؛ واژه نامه هنر داستان نویسی، انتشارات کتاب مهناز، چاپ اول، تهران 1377.

- نجم، محمد یوسف؛ فن القصه، بیروت، دار الثقافه، چاپ هفتم سال؟.

- هالنجرن، آندرسن ، نجیب محفوظ ابن حضارتین، تر: احمد هلال یس، مجله النقد الادبی فصول،العدد 69 ،الصیف والخریف 2006

- الهواری، دکتور احمد ابراهیم؛ البطل المعاصر فی الروایه المصریه،کویت، عین للدراسات و البحوث الانسانیه و الاجتماعیه، چاپ چهارم،  2002.  

- یاغی، الدکتور عبدالرحمن؛ الجهود الروائیه، من سلیم البستانی الی نجیب محفوظ، دار العوده، بیروت، چاپ اول، 1972.