دراسة تقدیّة لبدیعیّة العلامة الحائری المازندرانی و مقارنة بینها و بین أشهر البدیعیّات.

المؤلف

المستخلص

کان العلامة الحائری المازندرانی (1298 ـ 1391 ه.ق) من العلماء و الأدباء و الشعراء الکبار البارزین المعاصرین فی ایران. ترک أکثر من ثلاثمائة أثر مطبوع و مخطوط فی شتّی المجالات باللغتین العربیّة و الفارسیّة. و من مخطوطاته القیّمة، البدیعیّة المیمیّة النبویّة التی التزم الشاعر فیها بالتوریّة بأسماء الأنواع البدیعیّة، و هی بخطّ الشاعر و فی 443 بیت، و 164 صفحة.
لم یکلّفه التزامه بالتوریّة و نظم أطول بدیعیة فی تاریخها و کذا استخدامه الذی لا بدیل له لأکثر من ثلاثمالة من المحسّنات البدیعیة. هذه المقالة تحاول أن تکشف جوانب من میزات هذه البدیعیة و مقارنة بینها و بین أشهر البدیعیّات کبدیعیّة صفی الدین و السیّد علی خان المدنی و ... و تسلّط الضوء علی مظاهر تجدید الشاعر فی هذا الفن و مدی تأثّره منهم.

الكلمات الرئيسية


ـ قرآن کریم.

ـ ابن منظور، جمال الدین محمد بن مکرم؛ لسان العرب، بیروت،دار الفکر، بی تا.

ـ بن عبد الله، مصطفی؛ کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون، دانشگاه اسطانبول،افست بغداد، منشورات المثنّی، 1360 ه. ق.

ـ بوصیری، شرف ‌الدین، ابی عبدالله محمد؛ قصیده مبارکه برده، ترجمه و شرح و تفسیر شیخ‌الاسلام، سیدمحمد؛ تهران، ا نتشارات سروش، 1361.

ـ حائری مازندرانی، علامه محمد صالح؛ دیوان الادب، تهران، چاپخانه توحید، تیرماه 1337.

ـ............................................................؛ سبیکة الذهب، نهضت تهران، کتابفروشی نجات1343 ق.

ـ........................................................؛ القصیدة البدیعیّة المیمیّة، تصحیح یزدان پناه، مهرعلی، ومعصومی، محمد، طرح تحقیقاتی پایان یافته،دانشگاه آزاد اسلامی قائم شهر،1383.

ـ حکیمی، محمدرضا؛ ادبیات و تعهد در اسلام، تهران، انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ ششم بهار 1364.

ـ حلی، صفی الدین؛ دیوان، بیروت، دارصادر، 1410 هـ.

ـ شمس العلماء گرکانی، محمدحسین؛ ابدع البدایع، تبریز، انتشارات احرار، چاپ اول، 1377.ـ

ـ الشنتاوی، احمد  و...؛ دائرة المعارف الاسلامیّة، تهران،اسماعیلیان ؟؟ 13.

ـ ضیف، شوقی؛ تاریخ و تطور علوم بلاغت، ترجمه محمدرضا ترکی، تهران، انتشارات سمت، 1383.

ـ الطهرانی، آقا بزرگ؛ الذریعة إلی تصانیف الشیعة، مشهد، آستانه،آستان قدس رضوی، مطبعة جامعة مشهد، 1405 ه. ق.

ـ فرّوخ، عمر؛ تاریخ الادب العربی. الطبعة الخامسة، بیروت، لبنان، دارالعلم للملایین، 1984.

ـ القمی، الحاج الشیخ عبّاس؛ سفینة البحار، تهران، انتشارات کتابخانه سنائی،بی تا.

ـ عسکری، ابوهلال حسن بن عبدالله بن سهل؛ ترجمه کتاب صناعتین، نصیری، محمد جواد؛ تهران، انتشارات، دانشگاه تهران، 1372.

ـ مجلسی، محمدباقر؛  بحارالأنوار، بیروت، الوفاء، جلد 16، 1404 ق.

ـ المدنی، السید علی صدرالدین بن معصوم؛ انوار الربیع فی انواع البدیع، حَقَّقَهُ و ترجمه للشعر شاکر، هادی شکر، الطبعة الاولی، النجف، مطبعة النعمان، 1388 هـ.

ـ معصومی، محمد؛ تحقیق در احوال و آثار ادبی حکیم و شاعر ذولسانین شیخ محمد صالح علامه حائری مازندرانی، پایان‌نامه برای اخذ کارشناسی ارشد، سال تحصیلی 78-1377.

ـ النباتی البیاضی، علی‌بن‌یونس؛ الصراط المستقیم، نجف، المکتبه الحیدریه، 1384 ق.