کاوشی در معانی ثانوی و داده‌های درونی رمان زقاق المدق بر پایة روش گفتمان‌کاوی انتقادی فرکلاف

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی کرمانشاه

2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه مازندران

3 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی کرمانشاه

المستخلص

رمان «زقاق المدق» یکی از آثار نجیب محفوظ است که در آن فضای جامعۀ مصر را در زمان جنگ جهانی دوم و ورود استعمارگران به مصر به تصویر می‌کشد و با دیدی انتقادی پیامدهای بد آن را بر مردم مصر نشان می‌دهد. این جستار می‌کوشد براساس روش تحلیل گفتمان نورمن فرکلاف، به گفتمان‌کاوی انتقادی رمان زقاق المدق بپردازد و گفتمان‌های غالب و مفاهیم ثانوی و پوشیدۀ متن را که کمتر به آنها توجه شده، بررسی و تحلیل کند. براساس یافته‌های پژوهش، گفتمان اصلی رمان، گفتمانی ضداستعماری و انتقادی است که نویسنده با خلاقیت خود و در قالب سخنان شخصیت‌های رمان و سرنوشت آنها به مخاطب ارائه می‌دهد و با آن گفتمان رسمی و حاکم را به چالش می‌کشد. این گفتمان تأثیر مناسبات قدرت بر فرایند اعمال قدرت بر دیگر گروه‌های اجتماعی را بیان می‌کند و نیز تأثیرات آن در آینده را نشان می‌دهد.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

الف) عربی

کتاب‌ها

الشارونی، یوسف (2010)، رحلة عمر مع نجیب محفوظ، القاهرة: المجلس الاعلی شفاقة.

سلامة، محمدعلی (2009)، الشخصیة الدینیة فی ابداع نجیب محفوظ، القاهرة: هیئة المصریة العامة الکتاب، کورنش النیل رمله بولاق.

محفوظ، نجیب (1990)، المؤالفات الکاملة، ج1، الطبعة الأولی، بیروت: مکتبة لبنان.

موسی، فاطمه (1968)، نجیب محفوظ وتطور الروایة العربیة، القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.

میرزایی، فرامرز (1382)، نصوص حیة من الأدب العربی المعاصر، چاپ دوم، همدان: دانشگاه بوعلی سینا.

ب) فارسی

کتاب‌ها

بهرام‌پور، شعبانعلی (1379)، درآمدی بر تحلیل گفتمان، گفتمان و تحلیل گفتمانی، به اهتمام محمدرضا تاجیک، چاپ اول، تهران: فرهنگ گفتمان.

پاینده، حسین (1382)، گفتمان نقد، چاپ اول، تهران: روزنگار.

فرکلاف، نورمن (۱۳۷۹)، تحلیل انتقادی گفتمان، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.

میلز، سارا (1382)، گفتمان، مترجم: فتاح محمدی، چاپ اول، زنجان: هزارة سوم.

یورگنسن، ماریان؛ فیلیپس، لوییز (1389)، نظریه و روش در تحلیل گفتمان انتقادی، مترجم: پیروز ایزدی و دیگران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.

مجلات

عبداللهی، حسن؛ ایزانلو، امید (1391)، «تحلیل جامعه‌شناختی رمان زقاق المدق از نجیب محفوظ»، پژوهشنامه نقد ادب عربی، شماره 4، صص 105-126.

لطفی‌پور ساعدی، کاظم (1371)، «درآمدی بر سخن‌کاوی»، مجلة زبان‌شناسی، سال نهم، شماره اول.

مجیدی، حسن؛ رستمی، طاهره (1392)، «تحلیل و بررسی ویژگی‌های رئالیسم در داستان زقاق المدق نجیب محفوظ»، فصلنامة مطالعات داستانی، سال اول، شماره سوم.

نوذری، حمزه؛ جمشیدی‌ها، غلامرضا؛ غلامی‌پور، اسماعیل؛ ایرانی، یوسف (1392)، «سودمندی گفتمان انتقادی فرکلاف در تحلیل متون انضمامی: با نگاهی به متون تولیدشدة رسانه‌ای با محوریت بحران اقتصادی و اجتماعی اخیر اروپا و آمریکا»، مجلة مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورة دوم، شماره 1، صص 153-176.

پ) انگلیسی

Fairclough, N (1995), Critical Discourse, Analysis, London: Longman.

Van Dijk, T. A (1993), Principles of Critical Discourse Analysis, Discourse and Society, 4 (2), PP: 249-83.


المجلد 13، العدد 42
الصيف 1438
الصفحة 131-152
  • تاريخ الاستلام: 01 فبراير 2015
  • تاريخ المراجعة: 07 فبراير 2016
  • تاريخ القبول: 09 يوليو 2016