طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 استاديار گروه علوم قرآن وحديث دانشگاه تربيت مدرس

2 دانشجوي دکتري علوم قرآن وحديث دانشگاه تربيت مدرس

المستخلص

واژه جحد در لغت و نحو عربي واژه‌اي پيچيده است زيرا معاني مطرح شده در لغت و نيز ساختار‌هايي که در دستور زبان عربي، جحد ناميده شده‌اند، به دشواري با‌هم قابل جمعند و اين مسأله کار مترجم قرآن را دشوار مي‌کند. ضمنا يافتن معادل براي اين ساختار در بيشتر زبان‌ها امري دشوار است. اين نوشتار به وا‌کاوي ساختار جحد در ۲ شکل «ما کان ليفعل» و «فعل منفي به لم و لما» مي‌پردازد و سپس پيش‌نهاد‌هايي براي ترجمه صحيح آن‌ها به فارسي ارائه مي‌کند. مهم‌ترين نتايج اين پژوهش عبارتند از، در تحليل ساختار جحد يا بايد از نظر «استرابادي» مبني بر تعلق «کان» به «مناسبا» استفاده کرد يا اين‌که «کان» را تامه و به معناي «ثَبَتَ» در نظر گرفت که بر اساس نظر اول به «فاعل را نشايد که چنين کند» و بر اساس نظر دوم به «فاعل چنان نيست که چنين کند» ترجمه مي‌شود. فعل‌هاي منفي به «لم» و «لما»، در مقايسه با حادثه‌اي ديگر و يک زمان پيش‌تر از آن، ترجمه مي‌شوند.


کليد‌واژه: جحد، لام جحود، لم، لما، ترجمه قرآن، ما کان ليفعل

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

کتابنامه

الف) عربی

قرآن کریم

ابن حاجب، عثمان بن عمر، الإیضاح فی شرح المفصل، محقق: عبدالله، ابراهیم محمد، ۲ جلد، نوبت چاپ 1، دمشق، سوریه: دار سعدالدین.

ابن منظور، محمد بن مکرم (1414 ق)، لسان العرب، محقق، مصحح: میردامادى، جمال‌الدین، ۱۵ جلد، بیروت: دار الفکر للطباعة و دار صادر.

ابن هشام، عبدالله بن یوسف، أوضح المسالک إلى ألفیة ابن مالک، محقق: عبدالحمید، محمد محیى‌الدین، ۴ جلد، نوبت چاپ 1، بیروت، لبنان: المکتبة العصریة.

استرآبادى، رضى‌الدین، محمد بن حسن (1384ش)، شرح الرضی على الکافیة، 4 جلد، چاپ 1، تهران: مؤسسة الصادق للطباعه و النشر.

بابتى، عزیزه فوال، المعجم المفصل فی النحو العربی، 2جلد، نوبت چاپ چاپ 1، لبنان، بیروت: دار الکتب العلمیة.

برکات، ابراهیم ابراهیم، النحو العربی، ۵ جلد، نوبت چاپ 1، مصر، قاهره: دار النشر للجامعات.

حسینی زبیدی، محمد مرتضى (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، محقق، مصحح: على، هلالى و سیرى، على، ۲۰ جلد، بیروت: دارالفکر.

راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق)، مفردات ألفاظ القرآن، محقق، مصحح: داوودى، صفوان عدنان، ۱ جلد، دمشق، بیروت: دار القلم ـ الدار الشامیة.

سمین، احمد بن یوسف (1414ق)، الدر المصون فى علوم الکتاب المکنون، محقق: صیره، احمد محمد، ۶ جلد، نوبت چاپ 1، لبنان، بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمدعلی بیضون.

سیوطى، عبدالرحمن بن ابى بکر، الأشباه و النظائر فی النحو، ۴ جلد، نوبت چاپ 2، لبنان، بیروت: دار الکتب العلمیة.

صافى محمود بن عبد الرحیم (1418ق)، الجدول فی إعراب القرآن، قرن 14، نوبت چاپ ۴، دمشق، بیروت: دار الرشید مؤسسة الإیمان.

صفایى حائرى، على‏ (1381ش)، استاد و درس (صرف و نحو)، ۱ جلد، نوبت چاپ 1،  ایران، قم: لیلة القدر.

مصطفوى، حسن (1368ش)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ۱۴ جلد، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

مطلوب، احمد، معجم المصطلحات البلاغیة و تطورها، 1جلد، نوبت چاپ 1، لبنان، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.

المهدى، صلاح بن على، النجم الثاقب، شرح کافیة ابن الحاجب، محقق: حسن نبغه، محمد جمعه، ۲ جلد، نوبت چاپ 1، یمن، صنعا: مؤسسة الإمام زید بن علی الثقافیة.

نهر، هادى، النحو التطبیقی وفقا لمقررات النحو العربی فی المعاهد و الجامعات العربی، ۲ جلد،، نوبت چاپ 1، اربد، اردن: عالم الکتب الحدیث.

ب) مقالات

آسه؛ جواد (۱۳۹۰)، «درنگی در ساختار نحوی ما کان لیفعل و برگردان آن در ترجمه‌های فارسی قرآن کریم»؛ مجلة ترجمان وحی؛ شماره ۲۹، صص 68-۵۴.

شکرانی، رضا؛ کیانی، زهره (۱۳۹۲)، «بررسی لام جحود در قرآن و برابریابی فارسی آن»، فنون ادبی، ادبیات و زبان‌ها، شماره ۸، صص 153-141.

غریبی، افسانه (۱۳88)، مجله دستور، شماره ۵، صص 171-179.