طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 استاديار گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه خليج فارس، بوشهر

2 دانشجوي کارشناسي ارشد دانشگاه خليج فارس، بوشهر

المستخلص

نظرية «کهن‌الگو» يا «آرکي‌تايپ» که نام آن با نام روان‌شناس و نظريه‌پرداز شهير سوئيسي، کارل گوستاو يونگ گره خورده، عبارت است از «رفتارها و مفاهيم مشترکي که از گذشته‌هاي دور در ناخودآگاه بشر ريشه دوانده‌اند». آنيما (عنصر مادينۀ روان مرد)، آنيموس (عنصر نرينۀ روان زن)، مادر، خود، کودک، زندگي دوباره، شهر پرديسي يا آرمان‌شهر از جملة اين کهن‌الگوهاست. قصيدۀ «سرود باران» اثر بدر شاکر السياب نيز يکي از مهم‌ترين قصايدي است که بازنمود کهن‌الگوهاي يونگ را به‌خوبي مي‌توان در آن مشاهده کرد.
با توجه به بازنمود آشکار اين کهن‌الگوها در شعر بدر شاکر السياب، در اين نوشتار با تکيه بر روش توصيفي ـ ‌‌تحليلي، پس از واکاوي ضمير نا‌خود‌آگاه شاعر، به بررسي کهن‌الگوهاي آنيما، مرگ، تولد دوباره، زندگي، کودک و مادر پرداخته‌ايم و تلاش نموده‌ايم تا تصوير دقيقي از بازتاب اين کهن‌الگوها در قصيدۀ مذکور ارائه دهيم. يافته‌ها حاکي از آن است که در اين قصيده، کهن‌الگوها تا حد وسيعي از نا‌خود‌آگاه جمعي سياب نشأت‌گرفته‌است و وقايع مختلف و عمدتاً تلخِ موجود در زندگي وي، از مهم‌ترين علل تجلي اين کهن‌الگوها در شعر وي به شمار مي‌آيد.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

کتابنامه

الف) عربی

السّیاب، بدر شاکر (2005م)، دیوان بدر شاکر السیّاب، جلد 2، بیروت: دارالعودة.

عباس، احسان (1992م)، بدر شاکر السیاب دراسة فی حیاته وشعره، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.

ب) فارسی

ساعتچی، محمود (1377ش)، نظریه‌پردازان و نظریه‌ها در روان‌شناسی، چاپ اوّل، تهران: سخن.

ستاری، جلال (1366ش)، رمز و مثل در روان‌کاوی و ادبیات، تهران: توس.

شفیعی کدکنی، محمد رضا (1380ش)، شعر معاصر عرب، چاپ اول، تهران: سخن.

شمیسا، سیروس (1376ش)، داستان یک روح، چاپ سوم، تهران: فردوسی.

والتر اوداینیک، ولودیمیر (1388ش)، یونگ و سیاست، چاپ دوم، تهران: نی.

یونگ، کارل گوستاو (1387ش)، روح و زندگی، ترجمة لطیف صدقیانی، چاپ سوم، تهران: جامی.

یونگ، کارل گوستاو (1372ش)، روان‌شناسی ضمیر ناخود‌آگاه، ترجمة محمدعلی امیری، چاپ اول، تهران: آموزش انقلاب اسلامی.

یونگ، کارل گوستاو (1387ش)، انسان و سمبل‌هایش، ترجمة محمود سلطانیه، تهران: جامی.

پ) مجلات

تقوی، محمّد، دهقان، الهام (1388ش)، «موتیف چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟»، فصلنامة تخصصی نقد ادبی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، شمارة 8 (از ص7 تا ص31).

جقتایی، صادق؛ انصاری پویا، محمد (1394ش)، «تحلیل کهن‌الگویی داستان زال و رودابه»، پژوهشنامة ادب غنایی، سیستان و بلوچستان، دانشگاه سیستان و بلوچستان، شمارة 24 (از ص59 تا ص 76).

رسول نیا، امیرحسین، آقاجانی، مریم (1392ش)، «مبارزه و پایداری در شعر بدر شاکر سیّاب (با تکیه بر شعر أنشودة المطر)»، نشریة ادبیات پایداری، کرمان: دانشگاه شهید باهنر، شماره 8 (از ص52 تا ص82).

قلیزاده، خسرو، نوبخت فرد، سحر (1393ش)، «نقد و بررسی روند تکامل شخصیت قهرمان در هفت خان رستم و اسفندیار بر اساس نظریة یونگ»، دوفصلنامة زبان و ادبیات فارسی، تهران: دانشگاه خوارزمی، شمارة 77 (از ص238 تا ص270).

کهربی، محمدمهدی، عبدی، عاطفه (1393ش)، «مبانی روان‌شناسی تحلیلی یونگ به زبان ساده»، مجلة موفقیت، تهران: موسسه فرهنگی همه راز موفقیت، شماره 285 (صص 60 و 61).

ت) منابع اینترنتی

فیاض، اشرف (28/فوریه/2016)، «بدر شاکر السیّاب»، موقع منبر حر للثّقافة:

http: //diwanalarab. com/spip. php?page=article&id_article=43292

همدانی، مصطفی (94/12/9)، «کارل گوستاو یونگ»، پژوهشکدة باقرالعلوم (ع):

http: //www. pajoohe. com/fa/index. php?Page=definition&UID=44425#