طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوي دکتري زبان و ادبيات عربي دانشگاه اصفهان

2 دانشجوي دکتري زبان و ادبيات عربي دانشگاه فردوسي مشهد

3 دانشيار گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه اصفهان

4 استاديار گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه زابل

المستخلص

النشيد الموجّه للطفل هو فن من فنون أدب الأطفال والذي يتضمن الخبرات المناسبة والجوانب الطبيعية التي تتفق والميول الأدبية للأطفال. هذا اللون من الشعر ليس بالأمر السهل، بل يقتضي من شاعر الأطفال أن يراعي معايير کثيرة قبل الکتابة له، ومن أبرز هذه المعايير هو تناسب نشيد الطفل مضموناً مع مستويات نموه؛ في هذا البحث قمنا بدراسة مقارنة في المضامين التربوية لأناشيد الأطفال لدى عبدالقادر السائحي، أحد روادها في الجزائر ومصطفى رحماندوست من إيران، قد أبدعا في الکتابة للأطفال في جميع المواضيع المرتبطة بحياتهم، وقد درسنا المضامين التربوية والتعليمية والترفيهية والتسلية ثمّ المدرسة والعلم والعائلة والطبيعة في أشعار هذين الشاعرين، وقمنا بتقيمها لدى کل منهما. ومن النتائج التي توصّلنا إليها أنّ للشاعرين مشترکات کثيرة في المضامين التي احتوت عليها أناشيدهما؛ قد تکون أکثر هذه الأناشيد في هدف تعليم الأطفال فضلاً على الجانب التفريهي والمتعة. الشاعران بملاحظة الطابع التعليمي والتربوي الذي يکوّن بنية أدب الأطفال ويؤثر في حياتهم، محاولا بيان المعاني والمفاهيم الأخلاقية والتربوية للأطفال بلغة سهلة ومرنة وعذبة.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

المصادر

الف) عربی

کتب

القرآن الکریم

أبو معال، عبد الفتاح، (1986م)، دراسات فی أناشید الأطفال وأغانیهم ط1، عمان: دار النشر والتوزیع.

أبو معال، عبد الفتاح،  (2000م)، أدب الأطفال ط، 2 عمان: دار الشروق للنشر والتوزیع.

جلولی، السعید، (2003م)، النص الأدبی للأطفال فی الجزائر (دراسة تاریخیة فنیة فی فنونه و موضوعاته)، الجزائر: دار هومة.

خالد عثمان، صبری، (2008م)، القیم التربویة فی شعر الأطفال، الطبعة الأولى، العلم و الإیمان للنشر و التوزیع.

السائحی، الأخضر عبدالقادر، (1983م)، دیوان أناشید النصر، الجزائر، المؤسسة الوطنیة للکتاب.

السائحی، الأخضر عبدالقادر، (2000م)، أناشید و أغانی الأطفال، الجزائر: المکتبة الخضراء للطباعة والنشر.

الصفدی، بیان، (2007م)، شعر الأطفال فی الوطن العربی، دراسة تاریخیة نقدیة، دمشق: الهیئة العامة السوریة للکتاب.

عبد الفتاح، إسماعیل، (1999م)، أدب الأطفال فی العالم المعاصر، القاهرة: مکتبة الدار العربیة للکتاب.

عمار ویس و آخرون، (2002م)، موسوعة الشعر الجزائری، ج 1، الطبعة الأولى، الجزائر: دار الهدى.

محسن، حسن، (1979م)، فی الشعر والنثر، ط1، الکویت: مکتبة الفلاح.

ب) الفارسیة

بارتو، آگینا (1372)، اشعار کودکان در زمان ما: لیلی ایمن، تنظیم از معصومه سهرابی، چاپ اول، تهران، نشر شورای کتاب کودک.

رحماندوست، مصطفی، (1367)، باغ مهربانی‌ها، چاپ اول، تهران، وزارت آموزش‌وپرورش سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، زمستان.

رحماندوست، مصطفی (1367)، شعرهایی برای نوجوانان، تهران، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.

رحماندوست، مصطفی (1369)، کوچه‌های آبی، تهران، محراب قلم.

رحماندوست، مصطفی (1376)، چشمه نور، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

رحماندوست، مصطفی (1381)، خورشید و فصل‌ها، تهران، نشر زمان.

رحماندوست، مصطفی (1384)، پرنده گفت به‌به، تهران، انتشارات محراب قلم.

رحماندوست، مصطفی (1384)، قصه یک گربه و پنج موش، چاپ دوم، تهران، انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

رحماندوست، مصطفی (1385)، ترانه‌های پاکیزگی، تهران، انتشارات شهر.

رحماندوست، مصطفی (1386)، مرا نبوس بابا، تهران، انتشارات موسسه فرهنگی برهان.

رحماندوست، مصطفی (1387)، بازی با انگشت‌ها -، چاپ اول، تهران، ناشر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، .

رحماندوست، مصطفی (1388)، کتاب وقت نماز، چاپ اول، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

رحماندوست، مصطفی (1389)، کتاب ترانه‌های شهر، تهران، ناشر نشر شهر.

رحماندوست، مصطفی (1391)، دوستی شیرین است، چاپ هشتم، تهران، انتشارات مدرسه.

رحماندوست، مصطفی (1389) فصل بهار، چاپ دوم، تهران، انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

رحماندوست، مصطفی (1387) کتاب بابا آمد، نان آورد، چاپ اول، تهران، نشر: تهران.

سلاجقه، پروین، (1387)، از این باغ شرقی (نظریه‌های نقد شعر کودک و نوجوان) تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

شعاری نژاد، علی‌اکبر، (1385)، ادبیات کودکان، چاپ 24، تهران، انتشارات اطلاعات.

شمیسا، سیروس، (1370)، انواع ادبی، تهران، باغ آینه.

علی پور، منوچهر، (1385)، آشنایی با ادبیات کودکان. تهران، آذر.

کاشفی خوانساری، سید علی، پدرام پاک‌آیین، (1380)، چهره‌های ادبیات کودکان و نوجوانان، چاپ اول، تهران، ناشر روزگار.

محمد بیگی، ناهید، (1389)، رازکاوی ادبیات کودک و نوجوان، چاپ اول، تهران، انتشارات ترفند – انتشارات سی برگ.

ج) الدوریات

اکرمی، جمال‌الدین (1381)، جایگاه منظومه‌های نو در ادبیات کودکان، پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، شماره 29، صص 100-112.

امیری، جهانگیر وآخرون، (1393ه ش)، «بررسی تطبیقی شعر کودک در سروده‌های احمد شوقی و ایرج میرزا»، دو فصلنامه ادب‌نامه تطبیقی، سال اول، شماره اول، زمستان، صص41 -58

بلالی، رقیه، بخش گفت‌وگو، (1379) گفت‌وگو از جعفر قربانی، کتاب ماه کودک و نوجوان، سال سوم، شماره 11، تهران، ص 12.

زرقانی، سید مهدی وآخرون (1386)، «بررسی شعر کودک در دهه هفتاد گروه‌های سنی الف، ب، ج»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد، شماره 156، صص168-192

شعبانی، اسدالله (1383)، «ما گل‌های خندانیم فرزندان ایرانیم»،جستاری پیرامون شعر کودک در ایران، فصلنامه شعر گوهران، شماره 6، صص125-127.

صادق زاده، محمود، (1392 ه ش)، «بررسی اشعار تعلیمی کودک و نوجوان در ادبیات معاصر، پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، (علمی پژوهشی)، سال پنجم، شماره هفدهم، صص 3-17.

موسوی، فاطمه، (سال 1387 ه ش) «سیر ادبیات کودک و نوجوان در ایران»، فصلنامه ادبیات فارسی (علمی ترویجی)، سال چهارم، شماره 11. صص 9-12.

النجار، مصلح (لاتا)، المضمون التربوی فی الشعر الموجّه إلی الأطفال فی الآرىن، مؤتمر الطفولة الجامعة الهاشمیة، صص1-14.

د) مآخذ من الإنترنت

http://www.djazairess.com/djazairnews/2607