عقده حقارت در رمان «ما لا تذروه الریاح» با تکیه بر نظریة «آلفرد آدلر»

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلفون

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

المستخلص

رمان «ما لا تَذروه الرِیاح» اثر «محمد عرعار» روایتگر تأثیرات روانی استعمار فرانسه بر مردمان کشور الجزایر است که در قالب شخصیت «بشیر» نمود یافته‌است. یکی از مهم‌ترین این تأثیرات، رشد چشم‌گیر عقدة حقارت در میان ساکنان این مرزوبوم است که می‌توان جنبه‌های مختلف آن را با استفاده از نظریة آلفرد آدلر بررسی نمود. این مقاله به دنبال آن است که با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد روان‌شناختی آلفرد آدلر، علل پیدایش عقدة حقارت و چگونگی بروز آن در شخصیت بشیر را بررسی کند و به این مسئله بپردازد که آیا راهی برای خروج از این بحران وجود دارد؟ تحلیل روان‌شناختی رمان «ما لا تذروه الریاح» حاکی از آن است که عقدة حقارت نهفته در دل قهرمان داستان، در قالب رفتارهایی مانند ازخودبیگانگی (هویت‌باختگی)، تحقیر دیگران و تقلید نمود پیدا کرده‌است و تنها راه خروج از این وضعیت، آن است که مردم این کشور با آگاهی یافتن نسبت به تاریخ، میراث ملی، فرهنگی، دینی و خانوادگی خود، به خودآگاهی برسند و دیگر ملت‌ها را بر خود برتر ندانند.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

الف) عربی

آلفرد، آدلر (2005)، معنی الحیاه، ترجمه و تقدیم: عادل نجیب بشری، الطبعه الاولی، القاهره: المجلس الاعلی للثقافه.

الجبوری، محمد محمود عبدالجبار (1990)، الشخصیه فی ضوء علم النفس، بغداد: دارالکتب و الوثائق.

أنجلر، باربارا (1991)، مدخل الی نظریات الشخصیه، ترجمه: فهدبن عبدالله بن دلیم، السعودیه: دار الحارثی للطباعه و النشر.

عامود، بدرالدین (2001)، علم النفس فی القرن العشرین، دمشق: اتحاد الکتاب العرب.

عرعار، محمد العالی (1972)، مالاتذروه الریاح، الجزایر: منتدیات مجله الابتسامه.

ب) فارسی

آدلر، آلفرد (1361)، روان‌شناسی فردی، مترجم: حسن زمانی شرفشاهی، چاپ اول، تهران: تصویر.

----. (1379)، شناخت طبیعت انسان از دیدگاه روان‌شناسی، مترجم: طاهره جواهرساز، چاپ اول، تهران: رشد.

احمدوند، محمدعلی (۱۳۸۶)، بهداشت روانی، چاپ چهارم، تهران: پیام نور.

استرانگبرگ، دنی (۱۳۸۱)، درآمدی بر روان‌شناسی زبان، مترجم: ارسلان گلفام، تهران: سمت.

اشپربر، مانس (1384)، بررسی روان‌شناختی خودکامگی، مترجم: علی صاحبی، چاپ اول، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

تایسن، لوئیس (1387)، نظریه‌های نقد ادبی معاصر، مترجم: مازیار حسین زاده، فاطمه حسینی، چاپ اول، تهران: نگاه امروز حکایت نوین قلم.

داد، سیما (1385)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ سوم، تهران: مروارید.

رایکمن، ریچارد. ام (1387)، نظریه‌های شخصیت، مترجم: مهرداد فیروز بخت، تهران: ارسبان.

سیاسی، علی‌اکبر (1374)، نظریه‌های مربوط به شخصیت، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

سیاسی، علی‌اکبر (1352)، روان‌شناسی شخصیت، چاپ دوم، تهران: ابن‌سینا.

شاهمیری، آزاده (1389نظریه و نقد پسااستعماری، چاپ اول، تهران: علم.

شاملو، سعید (1363)، مکتب‌ها و نظریه‌ها در روان‌شناسی شخصیت، تهران: چهر.

شولتز، دوان. سیدنی اِلِن، شولتز (1389)، نظریه‌های شخصیت، مترجم: یحیی سیدمحمدی، چاپ شانزدهم، تهران: ویرایش.

صباغ پور، علی‌اصغر (1387)، منافع فردی منافع جمعی، چاپ اول، تهران: معاونت دانشگاه آزاد.

عرفانی، کوروش (1389)، روان‌شناسی اجتماعی استبدادزدگی، چاپ اول، لس‌آنجلس امریکا: انجمن گسترش زبان و فرهنگ ایرانی.

فانون، فرانتس (1353)، پوست سیاه صورتک‌های سفید، مترجم: محمدامین کاردان، چاپ اول، تهران: خوارزمی.

فروم، اریک (1363)، گریز از آزادی، مترجم: داوود حسینی، چاپ اول، تهران: گلشائی.

منصور، محمود (1369)، احساس کهتری، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

منوچهریان، پرویز (1362)، عقدة حقارت، چاپ اول، تهران: گوتنبرگ.

منابع لاتین

H. Maniacci. M (1999), A primer of Adlerian psychololy, Braun-Brumfiled. Ann Arbor. Ml ,H,Mosak.

مقالات

باغجری، کمال (1394)، «خوانش پسااستعماری رمان موسم الهجرة الی الشمال»، فصلنامة ادب عربی، دانشگاه تهران، صص 86-61.

عباسلو، احسان (1391)، «نقد روان‌شناختی»، کتاب ماه ادبیات، شماره شصت‌وچهارم، صص 115-109.

قبادی، حسینعلی، مجید هوشنگی (1388)، «نقد و بررسی روان‌کاوانة شخصیت زال از نگاه آلفرد آدلر»، فصلنامه نقد ادبی، شماره هفتم، صص120-91.


المجلد 13، العدد 45
الشتاء 2018
الصفحة 113-140
  • تاريخ الاستلام: 19 يناير 2017
  • تاريخ المراجعة: 27 أغسطس 2017
  • تاريخ القبول: 03 سبتمبر 2017