طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوي دکتري زبان و ادبيات عربي دانشگاه اصفهان

2 استاد گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه اصفهان

3 استاديار گروه زبان‌شناسي دانشگاه اصفهان

المستخلص

کهن‌ترين و مشهورترين ديدگاه دربارۀ معني استعاره، نظريۀ «تشبيه کوتاه‌شده» است. اين نظريه استعاره را نمودي برآمده از فرايند کوتاه‌سازي تشبيه، و معني آن را همسان با معني تشبيه مي‌داند. «تشبيه کوتاه‌شده» در هر دو سنت زبان‌شناسي عربي ـ اسلامي و زبان‌شناسي يوناني ـ رُمي براي زماني طولاني مورد پذيرش زبان‌شناسان بود تا آنکه با انتقادها و نظريه‌پردازي‌هاي جديدي روبه‌رو شد. شيوۀ مواجهة اين نقد و نظر‌ها با «تشبيه کوتاه‌شده» يکسان نبود؛ چه، برخي از آن‌ها راهي يکسر جدا از آن پيش گرفتند و برخي ديگر آن را توسعه داده، در نگرۀ خود به کار بردند. نسبت ميان «تشبيه کوتاه‌شده» با نظريه‌هاي جديد موضوع مهمي مي‌نمايد و مطالعۀ آن مي‌تواند تصوير روشن‌تري از ماهيت و روند شکل‌گيري نظريه‌هاي جديد نشان دهد. اين مقاله کوشيده‌است تا با مطالعۀ تطبيقي «تشبيه کوتاه‌شده» در هر دو سنت زبان‌شناسي يادشده و با کاربست روش توصيفي ـ تحليلي، کاستي‌هاي اين نظريه را توضيح دهد و دو رويکرد متفاوت به آن را بررسي کند. چنين به نظر مي‌رسد که «تشبيه کوتاه‌شده» نمي‌تواند تحليل مناسبي براي معني شگفت و باشکوه استعاره بيان کند؛ ازاين‌رو، يا بايد آن را به سطح بالاتري پيش‌ راند و يا بايد آن را يکسره به کنار گذاشت و ديدگاه‌هاي ديگر را به جاي آن برگزيد.

الكلمات الرئيسية

کتابنامه

1) عربی

ابن اثیر، ضیاءالدین نصراللّه بن محمد (1420)، المثل السائر فی أدب الکاتب والشاعر، المحقق: محمد محی‌الدین عبدالحمید، بیروت، المکتبة العصریة للطباعة والنشر.

ابن معتز، ابوالعباس عبدالله بن محمد (1961)، دیوان ابن المعتز، بیروت، دار صادر.

جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (1992)، دلائل الإعجاز، المحقق: محمود محمد شاکر. القاهرة، مطبعة المدنی، وجدة، دار المدنی.

جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (2001)، أسرار البلاغة، المحقق: عبدالحمید هنداوی، بیروت، دار الکتب العلمیة.

خطیب قزوینی، محمد بن عبدالرحمن (1998)، الإیضاح فی علوم البلاغة، بیروت، دار إحیاء العلوم.

رمانی، ابوالحسن علی بن عیسی (1976)، النکت فی إعجاز القرآن (مطبوع ضمن: ثلاث رسائل فی إعجاز القرآن. سلسلة: ذخائر العرب، الرقم 16)، المحقق: محمد خلف الله، ومحمد زغلول سلام، مصر، دار المعارف.

سبکی، احمد بن علی (2003)، عروس الأفراح فی شرح تلخیص المفتاح، المحقق: الدکتور عبد الحمید هنداوی، بیروت، المکتبة العصریة للطباعة والنشر.

سکاکی، ابویعقوب یوسف بن ابی‌بکر (1987)، مفتاح العلوم، ضبطه وکتب هوامشه وعلق علیه: نعیم زرزور، بیروت، دار الکتب العلمیة.

سمرقندی، علاءالدین محمد بن احمد (1984)، میزان الأصول فی نتائج العقول، حققه وعلق علیه: محمد زکی عبدالبرّ، قطر، مطابع الدوحة الحدیثة.

فاضلی، محمد (1388)، دراسة ونقد فی مسائل بلاغیة هامة، تهران: سمت.

ن‍ابغه ذبیانی، زیاد بن معاویه (1991)، دیوان النابغة الذبیانی، شرح وتعلیق: حنا نصر الحِتّی، بیروت، دار الکتاب العربی.

2) انگلیسی

Aristotle. (1924) De Poetica. In: The Works of Aristotle. vol. 11. Translated by: W. D. Ross, Oxford: The Clarendon Press.

Aristotle. (1924) Rhetorica. In: The Works of Aristotle. vol. 11. Translated by: W. D. Ross, Oxford: The Clarendon Press.

Audi, Robert (ed.) (1999) The Cambridge Dictionary of Philosophy. United Kingdom: Cambridge University Press.

Black, Max. (1955) "Metaphor". In: Aristotelian Society. New Series. Vol. 55, pp. 273-294.

Black, Max. (1977) "More about metaphor". In: Dialectica. Vol. 31, No. 3/4, pp. 431-457.

Davidson, Donald. (1978) "What metaphors mean". In: Critical Inquiry. vol. 5, No. 1: Special issue on Metaphor. The University of Chicago press: 31-47.

Goodman, Nelson. (1968) Language of Art. An Approach to a theory of Symbols. United States of America: The Bobbs-Merrill Company, Inc.

Martinich, A. P. (1998) "Metaphor". In: Routledge Encyclopedia of Philosophy. Version 1. 0. London/New York: Routledge.

Novokhatko, Anna. (2014) Encyclopedia of Ancient Greek Language and Linguistics. General Editor: Georgios K. Giannakis. Vol. 2: G-O. Leiden/Boston: Brill.

Richards, I. A. (1936) The Philosophy of Rhetoric. London/New York: Oxford University Press.

Searle, John R. (1993) "Metaphor". In: Andrew Ortony (ed.) Metaphor and Thought. New York: Cambridge University Press.

Webster, Noah. (1907) Webster's International Dictionary of the English Language. The supervision of Noah Porter. London: George Bell & Sons.