طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشيار گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه رازي

2 کارشناس ارشد زبان و ادبيات عربي دانشگاه رازي

المستخلص

شاعرانگي در نثر، بيشتر از سوي فرانسويان مطرح شده‌است. در اين رويکرد، نثر در ميان «برزخي از شعر و نثر» قرار مي‌گيرد و نويسنده با بهره‌گيري از عناصر شعري، به‌ويژه صور خيال، در مسير زيبايي‌ها و لطافت‌هاي شاعرانه گام مي‌نهد. اين پژوهش به منظور تحليل زيبايي‌شناسي ساختارهاي نثر سياسي و گفتمان ادبي ـ انتقاديِ حاکم بر شيوۀ نويسندگي محمد حسنين هيکل (۱۹۲۳-۲۰۱۶) که يکي از شخصيت‌هاي تأثيرگذار در عرصۀ مطبوعات عربي و سياست معاصر مصر و خاورميانه به شمار مي‌رود، بيست سرمقالة ايشان را در نشريه الأهرام با عنوان «بصراحة» در فاصلة زماني (۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰) بررسي و تحليل مي‌کند. يافته‌هاي آن نيز، نشان مي‌دهد که مشخصۀ بارز سبک نويسندگي هيکل در اين است که وي وقايع‌نگاري و گفتمان انتقادي خود را در نقد و تحليل اوضاع سياسي ـ اجتماعي جهان عرب با طعم اديبانه و سبک شاعرانه ترکيب کرده‌است که غالباً با بهره‌گيري از صور خيال، به‌ويژه تشبيه، استعاره، کنايه، مجاز و ديگر آرايه‌هاي بديعي همراه ‌است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

کتابنامه

1) عربی

العراقی، فائز (۲۰۰۸)، القصیدة الحرة؛ محمد الماغوط نموذجا، الطبعة الأولی، حلب: مرکز الانماء الحضاری.

الفاخوری، حنا (1986)، الجامع فی تاریخ الأدب العربی، (الأدب الحدیث)، بیروت: دار الجیل.

هیکل، محمد حسنین (٠٢/٠٧/١٩٧١)، الاهرام. بصراحة: مهمة عظمى أمام مصر.

--------- (٢٧/٠٣/.١٩٥٧)، الاهرام، بصراحة: آخر ساعة: همرشولد لم یلق أى متاعب أو عقبات فى مصر.

--------- (۳۰/ 07/ 1957)، الاهرام، بصراحة: نصیحة تساوی ملیون دولار.

----------- (١٦/٠١/١٩٥٧)، الاهرام، بصراحة: آخر ساعة: صباح الخیر أیتها الأوهام.

----------- (۲۴/۸/۱۹۵۷)، الأهرام، بصراحة: دالاس یقرع الطبول.

----------- (۲۲/۷/۱۹۵۸)، الأهرام، بصراحة: رأیت الدنیا علی حافة الهاویة.

----------- (۲۹/۱/۱۹۵۸)، الأهرام، بصراحة: رحلة بین النجوم.

----------- (۹/۲/۱۹۵۸)، الأهرام، بصراحة: أضیئوا شمعة.

----------- (۱۱/۱/۱۹۵۸)، الأهرام، بصراحة العقد النفسیة التی تحکم الشرق الأوسط.

----------- (۲/۴/۱۹۵۹)، الأهرام، بصراحة: الوثائق تتکلم.

----------- (۲۰/۴/۱۹۶۰)، الأهرام، بصراحة: مهمة فی قلب آسیا.

----------- (۴/۸/۱۹۶۰)، الأهرام، بصراحة: عبدالکریم قاسم وعرش الطاووس.

----------- (۱۹۶۲/۷/۶)، الأهرام، بصراحة :غیوم فوق الجزایر.

---------- (۱۹۶۳/۱/۱۸)، الأهرام، بصراحة :نار تحت الرماد فی المشرق العربی.

----------- (۲۱/۲/۱۹۶۴)، الأهرام، بصراحة: النجاح والخطر وجها لوجه.

----------- (۱۰/۱/۱۹۶۴)، الأهرام، بصراحة: لنمسح الضباب... ونتذکر؟

----------- (۲۴/۱/۱۹۶۴)، الأهرام، بصراحة: عن الفخر والمدیح والهجاء.

----------- (۸/۸/۱۹۶۹)، الأهرام، بصراحة: ارادة الصراع وصراع الإدارة.

----------- (۲۷/۱/۱۹۶۷)، الأهرام، بصراحة: نظرة طائرة إلی امتداد الأرض العربیة.

----------- (۲/۸/۱۹۶۹)، الأهرام، بصراحة: علی الأفق الشرقی ضباب.

----------- (۱۳/۶/۱۹۶۹)، الأهرام، بصراحة: محامی الشیطان وموقفه من أزمة الشرق الأوسط.

----------- ( ۱۹۷۰/۷/۳۱) الأهرام، بصراحة: الأجراس تدق.

----------- (۲۴/۸/۱۹۷۳)، الأهرام، بصراحة: الأرض الحزینة.

2) فارسی

سنگری، محمدرضا (۱۳۸۵)، نثر شاعرانه؛ تحلیل و بررسی نثر و قطعة ادبی، چاپ دوم، تهران: لوح زرین.

کامشاد، حسن (۱۳۸۴)، پایه‌گذاران نثر جدید فارسی، چاپ اول، تهران: نی.

3) مقالات

عبدالحمید، عاطف محمد (۲۰۱۰)، «الحلم بمعجزه النثر الشعری»، مجله مصرس، القاهره (۶/۷/۲۰۱۰).

بزرگ بیگدلی، سعید و ناصر نیکوبخت و سید محسن حسینی مؤخر (۱۳۸۵)، «بررسی سبک نثر شاعرانه در عبهر العاشقین»، پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره ۶، صص ۲۱-۴۹.

پورسرکاریزی، احمدحسین (۱۳۹۵)، «ارزش بلاغی و زیبایی‌شناسی صفت»، فصلنامه تخصصی ادبیات فارسی، دوره ۲، شماره ۷، صص ۱۵۵-۱۷۲.

خاقانی اصفهانی، محمد و مرضیه قربان خانی (۱۳۹۴)، «استعاره از منظر بلاغت عربی و زبان‌شناختی»، مجله انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی، شماره ۳۵، صص ۱۰۱-۱۲۲.

رضایی‌ هفتادر، غلامعباس (۱۳۷۸)، «کنایه و اسباب بلاغت آن»، نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، دوره ۳۸، شماره ۱۵۰، صص ۹۹-۱۰۵.

سلامت‌نیا، فریده و سعید خیرخواه برزکی (۱۳۹۳)، «نگاهی تازه به نثر شاعرانه نفثةالمصدور»، زیبایی‌شناسی ادبی، دوره ۵، شماره ۲۲، صص ۱۳۵-۱۵۴.

کریمی‌فرد، غلامرضا (۱۳۹۳)، «بررسی تطبیقی زیبایی‌شناسی ایهام در بلاغت عربی و فارسی»، پژوهش‌های ادبیات تطبیقی، دوره ۲، شماره ۱، پیاپی ۳، صص ۹۹-۱۳۴.

میرفخرایی، مهشید (۱۳۹۴)، «شعر منظوم و نثر شاعرانه در زبان‌های هندواروپایی»، زبان‌شناخت، سال ششم، شماره ۲، صص ۱۴۵-۱۶۵.

نجاریان، محمدرضا (۱۳۹۵)، «کاوش در مجاز عقلی»، ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، دوره ۲، شماره ۳، صص ۹۵-۱۱۵.