کاربردهای ناگفتة فعل «مضارع» در دستور زبان عربی و فارسی (نقد تطبیقی)

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک

2 دانشیار گروه مترجمی زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک

3 استادیار گروه مترجمی زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک

المستخلص

از میان اقسام فعل، فعل «مضارع» در دو زبان فارسی و عربی، به شکلی گسترده‌ و در ساختارهای متنوعی به کار رفته‌است که ضمن دلالت بر زمان حال، مفهوم زمان آینده را نیز منتقل می‌سازد. در این پژوهش نویسندگان با تکیه بر روش توصیفی ـ تحلیلی در حوزة دستور تطبیقی، تلاش دارند ساختارهای فعل مضارع را در این دو زبان، واکاوی کنند و زمان‌های حال، آینده و کاربردهای متنوع آن‌ها را به گونه‌ای تبیین نمایند که با یکدیگر مشتبه نگردند و مترجمان در فهم صورت‌های مختلف زمان‌های افعال دچار اشتباه نشوند.
در این جُستار، ضمن یکپارچه‌سازی زمان‌ حال در زبان فارسی و عربی و افزودن زمان «مضارع مقصود»، برای زمان آینده، نیز دو قالب جدید «آیندة استمراری و آیندة نقلی» به زمان‌های افعال اضافه شد که در منابع دستوری فارسی و عربی بدان اشاره‌ای نشده یا آن‌که برایش چهارچوبی دقیق و احکامی مشخص تبیین نگردیده‌است. در این مقاله همچنین قواعد دستوری مضارع اخباری، التزامی و استمراری به همراه کارکردهای گستردة آن‌ها آمده‌است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

أ) کتابنامه عربی

قرآن کریم

آمدی، عبدالواحد، (1429)، غررالحکم و درر الکلم، چاپ سوم، قم: دارالکتاب الإسلامی.

الاب شیخو، (1951)، المجانی الحدیثة، ج5، بیروت: الآداب الشرقیة.

ابوتمام طائی، حبیب بن اوس، (2009)، دیوان، شرح خطیب تبریزی، قاهره: دارالمعارف.

حسان، تمام (1430)، اللغة العربیة معناها ومبناها، بیروت: عالم الکتب.

حسین، طه (1986)، المجموعة الکاملة ج1 «الأیام»، بیروت: دار الکتاب العالمی.

الحمصی، محمد طاهر، (1424)، من نحوالمبانی إلی نحو المعانی، دمشق: دارالسعدین.

خولی، محمدعلی (2001)، الترجمة العامة من العربیة إلی الإنجلیزیة، اردن: دارالفلاح.

شابی، ابوالقاسم (2000)، دیوان الأشعار، بیروت: دارالعودة.

عسکری، ابوهلال (1408)، جمهرة الأمثال، الطبعة الثانیة، بیروت: دارالفکر.

لواسانی، احمد (1380)، مدخل إلی اللغة الفارسیة، چاپ هشتم، بی‌جا: دارالحکمة.

مبرد، ابوالعباس (1431)، الکامل فی اللغة والأدب، تحقیق یحیی مراد، قاهره: مؤسسة المختار.

میدانی، ابوالفضل (1407)، مجمع الأمثال، بیروت: دارالکتب العلمیة.

نجفی اسداللهی، احمد (1362)، مائة قاعدة وقاعدة، تهران: دارالعلوم العربیة.

ب) کتابنامه فارسی

احمدی گیوی، حسن؛ انوری، حسن (1373)، دستور زبان فارسی، چاپ دهم، تهران: فاطمی.

احمدی گیوی، حسن (1380)، دستور تاریخی فعل، تهران: نشر قطره.

حسینی، محمد (1382)، قواعد عربی: صرف فعل، تهران: سمت.

خیامپور، عبدالرسول (1389)، دستور زبان فارسی، چاپ پانزدهم، تهران: ستوده.

دهخدا، علی‌اکبر (1361)، امثال‌وحکم، ج1، چاپ پنجم، تهران: امیرکبیر

زرکوب، منصوره (1392)، روش نوین فن ترجمه، اصفهان: مانی.

شریعت، محمدجواد (1372)، دستور زبان فارسی، تهران: اساطیر.

شکورزاده، ابراهیم (1380)، دوازده هزار مثل فارسی، مشهد: آستان قدس رضوی.

فرشیدورد، خسرو (1392)، دستور مفصل امروز، چاپ چهارم، تهران: سخن.

مرزبان راد، علی (1368)، دستور سودمند، تهران: جهاد دانشگاهی.

مشکور، محمدجواد (1349)، دستورنامه، چاپ ششم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی شرق.

معروف، یحیی (1380)، فن ترجمه از عربی به فارسی وبالعکس، تهران: سمت.

معین، محمد (1386)، فرهنگ معین، چاپ چهارم، تهران: امیرکبیر.

ناتل خانلری، پرویز (1363)، دستور زبان فارسی، چاپ پنجم، تهران: توس.

ناظمیان، رضا (1391)، فن ترجمه از عربی به فارسی، چاپ دوم، تهران: سمت.

نوبهار، مهرانگیز (1372)، دستور کاربردی زبان فارسی، تهران: رهنما.

وحیدیان کامیار، تقی (1386)، دستور زبان فارسی، چاپ دهم، تهران: سمت.

وزین‌پور، نادر (1369)، دستور زبان فارسی، تهران: معین.

ــــــــــــــ (1371)، بر سمند سخن، چاپ پنجم، تهران: فروغی.

یاسمی، رشید؛ بهار، ملک‌الشعرا؛ فروزانفر، بدیع‌الزمان؛ قریب، عبدالعظیم؛ همایی، جلال‌الدین (1380)، دستور زبان پنج استاد، چاپ پنجم، تهران: فردوس.


المجلد 14، العدد 49
الشتاء 2019
الصفحة 155-178
  • تاريخ الاستلام: 21 مايو 2018
  • تاريخ المراجعة: 14 نوفمبر 2018
  • تاريخ القبول: 17 نوفمبر 2018