ترجمة میرسید شریف الجرجانی و بیان تآلیفه مع دراسة نقدیة تحلیلیة لـ «المصباح فی شرح المفتاح»

المؤلفون

المستخلص

کان عل‍ی بن محمد الحسینی الأسترآبادی المعروف بـ«میرسید شریف الجرجانی» (816 هـ.ق.) أحد أدباء إیران و علماءها. یعتبر هذا العالم النحریر بتصانیفه الکثیرة التی تزید على خمسین تألیفا و شرحاً و حاشیة فی العلوم الإسلامیة و الأدبیة، من السابقین فی مضمار العلم و التحقیق.


من أهم تصانیفه شرح بدیع و لطیف علی الباب الثالث من «مفتاح العلوم» لأبی یقعوب السکاکی (626 هـ.ق) الذی سمّاه «المصباح فی شرح المفتاح» و الذی هو دلیل واضح على سعة علم الجرجانی و عمق آراءه. وقد خلق الاستشهاد بالمعقولات و المنقولات لتبیین أسرار المفتاح خلق أثراً فنیّاً بدیعاً جعله خلیقا بأن یکون أسوة لشرح الکتب و المتون.


هذا المقال یجعل الکتاب فی میزان النقد العلمی و یکشف الأستار عن زوایا الکتاب الخفیة و یبیّن لنا أسلوب الشارح فی توضیح مبهمه و تفصیل مجمله  و حل مشکله.

الكلمات الرئيسية


 

بیان احوال و آثار میرسیدشریف جرجانی (ف.816 هـ .ق)

و نگرشی نقدی بر مبنای روش‌‌ شناختی بر المصباح
فی شرح المفتاح

       -   جرجانی، میرسیدشریف، المصباح فی شرح المفتاح، تصحیح و شرح: هیوا حفیدی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران

       -   الحفار، سید محمد، الموسوعة العربیة، الجمهوریة السوریة، المجلد السابع، الطبعة الأولی، 2003م.

       -   خلیفة، حاجی، کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، دار الفکر، 1419هـ.

       -   دهخدا، علی أکبر، لغت نامه، ناشر: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم، 1377ش.

       -   الزرکلی، خیرالدین، الأعلام، المجلد الخامس، دار العلم للملایین، بیروت، لبنان، 1989م.

       -   السخاوی، شمس الدین محمد بن عبدالرحمن، الضوء اللامع لأهل القرن التاسع، مکتبة القدس، قاهرة، 1354.

       -   السکاکی، یوسف بن أبی بکر، مفتاح العلوم، تحقیق: نعیم زرزور، دار الکتب العلمیة، بیروت، لبنان، 1403هـ، 1983م.

       -   سیدجوادی، أحمد، دایرة المعارف تشیع، جلد پنجم، نشر شهید سعید محبی، چاپ دوم، 1380ش.

       -   الشوکانی، محمد بن علی، البدر الطالع بمحاسن من بعد القرن السابع، مطبعة السعادة، مصر، الطبعة الأولی، 1348هـ.

       -   صدری أفشار، غلامحسین، فرهنگ فارسی أعلام، انتشارات فرهنگ معاصر، 1383ش.

       -   طاش کبری زاده، أحمدبن مصطفی، مفتاح السعادة، حیدرآباد، هند، الطبعة الأولی، بی تا.

       -   طرابیشی، جورج، معجم الفلاسفة، دارطلیعة، بیروت، لبنان، الطبعة الأولی، 1987م.

       -   کحالة، عمر رضا، معجم المؤلفین (تراجم مصنفی الکتب العربیة)، مکتبة المثنی، بیروت، لبنان، بی تا.

       -   محجوب، فاطمة، الموسوعة الذهبیة للعلوم الإسلامیة، دار الغد العربی، المجلد الثانی عشر، بی تا.

       -   لکنهوی هندی، محمد بن عبدالحی، الفوائد البهیة، کراچی، 1393ق.

       -   مدرس، میرزا محمد علی، ریحانة الأدب فی تراجم المعروفین بالکنیة و اللقب، جلد سوم، چاپ دوم، چاپخانه شفق، تبریز، بی تا.

       -   مشار، خانبابا، فهرست کتابهای چاپی، جلد یکم، چاپخانه ارژنگ، تهران، 1350ش.

       -   الموسوی الخوانساری، محمد باقر، روضات الجنات فی أحوال العلماء و السادات، الدار الإسلامیة، بیروت، لبنان، الطبعة الأولی، 1411هـ.

       -   همایی، جلال الدین، تاریخ أدبیات ایران، مؤسسة نشر هما، چاپ اول، 1375ش.