استعارة بنیادی و کارکرد آن در رمان «ریح الجنوب»

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلفون

1 یزد. اردکان

2 گروه عربی دانشگاه یزد

المستخلص

«ریح الجنوب» اولین رمان الجزایری به زبان عربی است که نویسندۀ آن «عبدالحمید بن هدوقه» با استفاده از ابزار توصیف، واقعیت فرهنگی، اجتماعی و سیاسی الجزایر را به گونه‌ای توصیف کرده که نشان‌دهندة وضعیت حاکم بر الجزایرِ بعد از انقلاب باشد. نویسنده برای به‌تصویرکشیدن وضعیت روحی، روانی و اجتماعی جامعۀ الجزایر، گونه‌ای از استعاره را به کار برده که تلفیقی از استعارۀ قدیم و جدید است و به‌واسطۀ همنشینی با صحنه‌هایی خاص، به متن، هویتی جذاب بخشیده‌است، به‌طوری‌که ذهن را برای دریافت چرایی تکرار برخی صحنه‌ها به تکاپو وا می‌دارد. در این پژوهش به روش تحلیلی ـ توصیفی، استعاره‌های بنیادی در رمان «ریح الجنوب» و کارکردهای آن بررسی می‌شود. نتایج این نوشتار نشان می‌دهد با توجه به بسامد تکرار مفاهیمی مانند «باد جنوب»، «صدای نی» و نیز «طرح ذهنی مبهم سفال» و همنشینی آن‌ها با صحنه‌هایی خاص، هر یک به صورتی استعاری، بیانگر یکی از جریان‌های فکری و ویژگی‌های اجتماعی حاکم بر جامعة الجزایر بعد از انقلاب است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

کتب

1) عربی

ابن منظور، (1993م)، لسان العرب، دار إحیاء التراث العربی، بیروت.

بن هدوقه، عبدالحمید، (2008م)، الأعمال الروائیة الکاملة، الجزایر، چاپ اول، الفضاء الحُرّ.

دوغان، أحمد، (1996م)، الأدب الجزائری الحدیث، دمشق، چاپ اول، اتحادیه نویسندگان عرب.

شیخون، محمود السید، (1994م)، الاستعارة؛ نشأتها وتطورها، چاپ دوم، قاهره، دارالهدایة.

محمد خضر، سعاد، (بی‌تا)، الأدب الجزائری المعاصر، صیدا، بیروت، المکتبة العصریة.

مصایف، محمد، (1983م)، الروایة العربیة الجزائریة الحدیثة بین الواقعیة والالتزام، الجزایر، الشرکة الوطنیة للنشر والتوزیع.

2) فارسی

اصلانی، محمدرضا، (1386ش)، استعاره و مجاز در داستان، چاپ اول، تهران: نیلوفر.

قادری، فاطمه، (1389ش)، سیری در تحول ادبیات معاصر الجزایر، چاپ اول، یزد.

لیکاف، جرج، جانسون، مارک، (1395ش)، استعاره‌هایی که با آن‌ها زندگی می‌کنیم، چاپ دوم، آقا ابراهیمی، هاجر، تهران: رامین.

وود، مونیکا، (1388ش) توصیف در داستان، چاپ اول، اربابی، نیلوفر، اهواز: رَسِش.

یونسی، ابراهیم، (1384 ش)، هنرداستان‌نویسی، چاپ هشتم، تهران: نگاه.

پایان‌نامه

مزدوات، وسیمه، (۲۰۱۲م)، «الاستعارة الروائیة: پژوهشی در بلاغت روایت»، باتنه، دانشگاه الحاج لخضر.

مجلات

حلاسة، عمار، (۲۰۰۵م)، «دلالیة الاسطورة فی روایة ریح الجنوب»، آداب و زبان‌ها، شماره چهارم، دانشگاه ورقله، صص 22-15.

قیصر، مصطفی، (2009م)، «بن هدوقه وریح الجنوب»، ألوان، شماره 549، الجزایر، صص 174-153.

سایت‌ها

بعیره، فریده، (03/01/2019م)، «جمالیات تماهی المرأة مع تیمتی الأرض والحریّة فی روایات الروّاد، عبدالحمید بن هدوقة وکاتب یاسین أنموذجا» www.benhedouga.com

رایس، رشید، (15/05/2017)، «عملیة الوصف عند عبدالحمید بن هدوقة»، www.benhedouga.com

رواق، عثمان، (15/05/2017)، «قراءة فی عناوین روایات عبدالحمید بن هدوقه»، www.benhedouga.com

عثمان بدری، (15/05/2017)، «الدلالة المفارقة للمکان الروائی عند عبدالحمید بن هدوقه»، www.benhedouga.com

عیلان، عمرو، (10/04/2017)، «ریح الجنوب الفضاء الدلالة»، www.benhedouga.com

فاسی، مصطفی، (10/04/2017)، «ریح الجنوب المرأة الریفیة وقوة الواقع»، www.benhedouga.com


المجلد 15، العدد 50
الربيع 2019
الصفحة 61-80
  • تاريخ الاستلام: 03 ديسمبر 2017
  • تاريخ المراجعة: 21 فبراير 2019
  • تاريخ القبول: 26 فبراير 2019