تهران، خیابان ولی عصر(عج)، خیابان توانیر، محله نظامی گنجوی، کوچه هفت پیکر(8)، خیابان نظامی گنجوی، پلاک33، موسسه آموزش عالی بیمه اکو دانشگاه علامه طباطبایی، طبقه6، اتاق 607، انجمن ایرانی زبان وادبیات عربی، کدپستی: 1434863111

نویسنده

چکیده

شعر، دارای ساختاری خاص است و مواردی از قبیل اعتراض یا  فصل نحوی، از ویژگی­های این ساختار است.
اعتراض نحوی، به این معنی که کلامی در یک جمله، با قبل و بعد خود هیچ گونه تعامل لفظی ندارد. تبیین این ویژگی موجب تسهیل درک معنای ظاهری یک بیت و ترجمۀ آن است. در این نوشتار با اشاره به سابقۀ مقولۀ اعتراض در نحو عربی و تبیین مفهوم لغوی و اصطلاحی و برشمردن انواع معترض‌ها در نثر و نظم، پاره‌ای از مصداق های آن در اشعار عربی، مانند اعتراض «جار و مجرور»، «منادی»، «ظرف»، «انواع مفعول»، «جملۀ دعایی» و «جملۀ حالیه» معلوم گشته و برای ترجمۀ ابیاتی که دارای این مشخّصۀ شعری هستند پیشنهادهایی ارائه شده است، بدان امید که این نوشتار، سرآغازی بر ارائۀ راهکار در تسهیل ترجمۀ شعر باشد. 

کلیدواژه‌ها

-      ابن عقیل عبد الله، شرح الفیه، مصر،المکتبة التجاریة، غیر مؤرّخ.
-      ابن درید، محمد، جمهرة اللّغة، بیروت،دار صادر، غیر مؤرّخ.
-      ابن منظور، محمد بن مکرّم، لسان العرب، قم،نشر ادب الحوزة، 1363 هـ ش.
-      إبن یعیش، موفّق الدّین، شرح المفصّل، طهران،نشر ناصر خسرو، غیر مؤرّخ.
-      أعشی، مییمون بن قیس، دیوان أعشی تحقیق کامل سلیمان، بیروت،دارالکتاب اللّبنانی، 1998،
-      امرؤ القیس ، دیوان امرؤ القیس ،بیروت،دار بیروت للطباعة و النّشر، 1406هـ.
-      الانصاری، ابن هشام،جمال الدّین،مغنی اللّبیب عن کتب الأعاریب،تهران،علمیّه،1374 ق.
-      البَرقوقی عبد الرّحمن، شرح دیوان المتنبّی، بیروت، دار الکتاب العربی، 1407هـ ق.
-      تأبّط شرا، ثابت، دیوان تحقیق عبدالرحمن المصطاوی، بیروت،دارالمعرفة، 2003م.
-      التفتازانی، سعد الدّین، مختصر المعانی، تهران،مکتبة مرتضوی، غیر مؤرّخ.
-      جمیّل بثینة، دیوان جمیل، تحقیق مهدی محمد ناصر الدین، بیروت،دارالکتب العلمیة، 1413هـ.ق.
-      الذبیانی، نابغة دیوان نابغة، تحقیق علی بو ملحم، بیروت، مکتبة الهلال، 2001م.
-      الزرکلی، خیر الدّین، الأعلام، بیروت،دارالعلم للملایین، 1968م.
-      الزوزنی، حسین، شرح المعلّقات السبع، ارومیه،منشورات 1405هـ ق..
-      سیبویه،عمروبن عثمان، الکتاب، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، بیروت، دارکتب العلمیّة 1408 هـ ق.
-      السیوطی جلال الدین، الأشباه و النّظائر، بیروت،دارالکتاب العربی، 1984م.
-      السیوطی، جلال الدین، همع الهوامع ، تحقیق بدر الدین النعسانی، قم،منشورات الرضی، 1405 هـ.ق.
-      الشّرتونی، رشید، مبادی العربیّة، بیروت،کاتولیکیّة، غیر مؤرّخ.
-      الصّعیدی، عبد المتعال، الکمیت بن زید و قصائده الهاشمیّات، القاهرة، دار الفکر العربی، غیر مؤرّخ.
-      الضّبّی، المفضّلیّات ،شرح الخطیب التبریزی،تحقیق فخر الدّین قباوة، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1391 هـ.ق
-      طرفة بن العبد: دیوان، تحقیق سعدی العنادی، بیروت،دار الکتاب العربی، 1418هـ.ق.
-      العُکبُری، أبو البقاء عبد الله، شرح دیوان المتنبّی، تحقیق فاروق الطبّاع، بیروت، دارالأرقم، ط1، 1348هـ.
-      کعب بن زهیر، دیوان، تحقیق علی فاعور، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1407هـ.ق.
-      المبرّد ابو العباس، المقتضب،تحقیق محمد عبد الخالق عضیمة، بیروت،عالم الکتب، غیر مؤرّخ.
-      المرزوقی، احمد، شرح حماسه ابی تمّام، بیروت، دارالکتب، 1991م.
-      معلوف، لویس، المنجد فی الاعلام، بیروت،مطبعة الکاتولوکیّة، ط 21، غیر مؤرّخ.
-      مولایی نیا عزّت الله، تحلیل و بررسی اسالیب اعتراض در قرآن، ،رسالۀ دکتری، تهران، دانشگاه تربیت مدرّس،1383 هـ ش.
-      هاشمی، احمد، جواهر البلاغة، بیروت، دار إحیاء التّراث العربی، غیر مؤرّخ.
-      یعقوب، امیل بدیع، میشال عاصی، المعجم المفصّل، بیروت، دارالعلم للملایین، 1991م.