همبستگی تصویر هنری و وحدت ارگانیک در شعر رومانتیک فدوی طوقان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران
2 استاد گروه زبان وادبیات عربی دانشگاه تهران
چکیده
فدوی طوقان شاعر فلسطینی (1917-2003م) در ابتدای سرودن شعر در دیوان "وحدی مع الایّام" و "وجدتها" تحت تأثیر مکتب رومانتیک بوده‌است و این تأثیرپذیری به شکل واضحی در تصویر هنری تجّلی می‌یابد؛ به گونه‌ای که تصویر هنری او به خیال‌پردازی و الهام‌پخشی و ایجاد همانندی روانی میان اشیا متمایل شده‌است. بر همین اساس، در این مقاله تلاش شد جلوه‌های تصویر هنری، انواع و گرایش‌های آن در شعر رومانتیک فدوی طوقان مورد بررسی وتحلیل با روش توصیفی-تحلیلی قرار گیرد و این نتایج به دست آمد که تصویر هنری در شعر رومانتیک فدوی طوقان تصویری الهام‌بخش است و بر همانندی روانی اتّکا می‌کند. همچنین تصویر هنری نقش تأثیر‌گذار و الهام‌بخشی ایفا می کند. علاوه بر این، تصویر هنری نقش مهمّی در ایجاد وحدت ارگانیک و ساختار تصویر کلّی قصیده ایفا می کند. همچنین شاعر به تصویر موسیقی و شنوایی و تصویر چشایی توجّه خاصی دارد؛ به گونه‌ای که تصویر چشایی نزد او  به دو حالت اشباع عاطفی و کمبود عاطفی اشاره دارد.

کلیدواژه‌ها


أ) الکتب
ابن منظور (1981)، لسان العرب، تحقیق عبد الله علی الکبیر ومحمد أحمد حسب الله وهاشم الشاذلی، القاهرة: دار المعارف.
أبو أصبع، صالح (1979)، الحرکة الشعریة فی فلسطین المحتلة، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.
إسماعیل، عز الدین (1963م)، التفسیر النفسی للأدب، القاهرة: مکتبة غریب.
أطمیش، محسن (1982م)، دیر الملاک، العراق: منشورات وزارة الثقافة والإعلام.
البصیر، کامل حسن (1987م)، بناء الصورة فی البیان العربی، العراق: مطبعة المجمع العلمی.
الیافی، نعیم (2008)، تطور الصورة الفنیة فی الشعر العربی الحدیث، دمشق: صفحات للدراسات والنشر.
النویهی، محمد (1964م)، قضیة الشعر الجدید، مصر: معهد الدراسات العربیة العالیة.
الجیار، مدحت (1995)، الصورة الشعریة عند أبی القاسم الشابی، القاهرة: دار المعارف.
الصایغ، وجدان (2003)، الصور الاستعاریة فی الشعر العربی الحدیث، ط1، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.
الورقی، السعید (1984م)، لغة الشعر العربی الحدیث، ط3، بیروت: دار النهضة العربیة.
خفاجی، محمد عبد المنعم (1900م)، البناء الفنی للقصیدة العربیة، ط1، مصر: مکتبة القاهرة.
شفیعی کدکنی، محمد رضا (1396ش)، صور خیال در شعر فارسی، ط19، تهران: نشرآکه.
صالح، بشرى (1994م)، الصورة الشعریة فی النقد العربی الحدیث، ط1، بیروت: المرکز الثقافی العربی.
طوقان، فدوى (1993م)، الأعمال الشعریة الکاملة، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.
عبد اللطیف، محمد حماسة (2003م)، بناء الجملة العربیة، مصر: دار غریب.
عبید، محمد صابر (2015)، عضویة الأداة الشعریة، الأردن: دار غیداء.
علی، عبد الرضا (1997م)، موسیقى الشعر العربی قدیمه وحدیثه، ط1، الأردن: دار الشروق.
قطب، سید (2002)، التصویر الفنی فی القرآن، الطبعة 16، القاهرة: دار الشروق.
کوین، جون (1990م)، بناء لغة الشعر،  ترجمة وتقدیم أحمد درویش، القاهرة: الهیئة العامة لقصور الثقافة.
هلال، محمد غنیمی (1977م)، النقد الأدبی الحدیث، مصر: دار النهضة.
هلال، محمد غنیمی (1957)، الرومانتیکیة، مصر: دار نهضة مصر.
هلال، محمد غنیمی (1985م)، رحلة جبلیة صعبة، عمان: دار الشروق.
ب) الدوریات
فتوحی، محمود (1384ش) «تصویر رومانتیک مبانی نظری ماهیت کارکرد»، فصلنامه پژوهشهای ادبی، العدد 9 و10، صص 151 إلى 180.
 

  • تاریخ دریافت 07 مرداد 1398
  • تاریخ بازنگری 05 بهمن 1398
  • تاریخ پذیرش 05 بهمن 1398