روابط بینامتنی دینی در قصیده¬ی «ثورة فی الجحیم» جمیل صدقی زهاوی

نویسندگان
حسین کیانی
فاطمه علی نژاد چمازکتی
چکیده

بینا­متنی شیوه­ای از نقد متون است که ارتباط میان آثار ادبی را روشن می­سازد، بر اساس این نظریه، متن، نظامی بسته و مستقل نیست و هر متنی خواسته یا ناخواسته با متون دیگر، نوشته و خوانده می­شود؛ بنابراین متن­های ادبی بسته به خلاقیت ذهن نویسنده در عین تأثیرپذیری از متون پیشین با دگرگونی در آن­ها و هنجارشکنی و رویکردهای هنری تازه، آفریده می­شوند.


این پژوهش در پی آن است تا براساس نظریه ی بینامتنی، خوانش جدیدی را از قصیده­ی «ثورة فی الجحیم» جمیل صدقی زهاوی، شاعر معاصر عراقی، مطرح کند؛ بنابراین پس از تبیین بینامتنی و اهمیت آن در نقد ادبی و فهم متون، براساس شیوه­ی تحلیل محتوا به بررسی روابط بینامتنی قصیده می­پردازد.


بررسی­های صورت گرفته در این پژوهش، نشان می­دهد که واژگان و مضامین دینی و قرآنی، اولین بنای ساختار فکری زهاوی در سرودن این قصیده بوده است و شاعر با استفاده‌‌ی آگاهانه از این واژگان و مضامین و درهم تنیدگی ماهرانه‌ی متن غایب و حاضر تأثیر فراوانی بر مخاطب داشته ­است. زهاوی در این قصیده با برقراری تعامل و تفاعل بین واژگان دینی و قرآنی و یاری گرفتن از نفی کلی یا حوار، معنای متن غایب را در قصیده ی خود می­آورد.

کلیدواژه‌ها

-      قرآن کریم
-      التمیمی، احسان محمد جواد، دراسه لتجلی البنی القرآنی فی الخطاب العربی المعاصر،گرفته شده از پایگاه اطلاعاتی زیر در تاریخ 9/8/2008
- http://www.ofouq.com/today/modules.php?name=News&file=print&sid=229
-      توفیق، عباس(1978) نقد الشعر العربی الحدیث فی العراق من 1920- 1958، بغداد: دارالرسالة .
-      الجیوسی، سلمی خضراء(2001). الاتجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث،الترجمه: عبدالواحد لؤلؤة، بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.
-      الحانی، ناصر(1954). محاضرات عن جمیل صدقی الزهاوی حیاته و شعره، مطبعة دارالهناء.
-      خلیلی جهان تیغ، مریم(1386)«خلاقیت بینامتنی در دیوان حافظ و ولای حیدرآبادی»، پژوهشنامه­ی  ادب غنایی(زبان و ادبیات فارسی)، سال پنجم، شماره­ی9،پاییز و زمستان.
-      زهاوی، جمیل صدقی(1983)، دیوان النهضه، تقدیم أدونیس و خالده سعید، الطبعه الاولی، بیروت: دارالعلم للملایین.
-      الصالح السلیمان، محمد(1999)، الرحلات الخیالیة فی الشعر العربی، دمشق: اتحاد الکتاب العرب .
-      طباطبایی،محمد حسین(1374) ترجمه تفسیر المیزان، مترجم:سیدمحمدباقرموسوی همدانی،چاپ5، قم:دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه­ی علمیة قم.
-      عزالدین، یوسف(1965) الشعر العراقی الحدیث: اهدافه و خصائصه فی القرن التاسع عشر،، الطبعه الثانیه، قاهره: الدارالقومیه للطباعه و النشر.
-      عزام، محمد(2001)، النص الغائب، دمشق: اتحاد الکتّاب العرب.
-      کلینی، محمد بن یعقوب (1381)، اصول کافی، مکتبه الصدوق، تهران.
-      مجلسی، محمدباقر(1983)، بحار الأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
-      مرتاض، عبدالملک (1998)، السبع المعلقات (مقاربة سیمیائیة/أنتروبولوجیة لنصوصها)، دمشق: إتحاد الکتاب العرب.
-      میرزایی، فرامرز و ماشاءالله واحدی، (1388) «روابط بینامتنی قرآن با شعر احمد مطر»، نشریه­ی دانشکده­ی اذبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، دوره­ی جدید، شهاره25، بهار.
-      ناجی، هلال (1963)، الزهاوی و دیوانه المفقود، دارالعرب للبستانی، القاهره: مطبعه نهضه المصر.
-      واینسهایمر، جوئل(1381)، هرمنوتیک فلسفی و نظری، ترجمه: مسعود علیا،‌ تهران: ققنوس.

  • تاریخ دریافت 0-100 فروردین 216