Aesthetics of space in al-ayam (With a focus on Psychological dimension of personality)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران، پردیس فارابی
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران، پردیس فارابی
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران، پردیس فارابی
چکیده
زمان و مکان از مهم‌ترین تکنیک‌های روایت به شمار می‌روند که فضا و چهارچوب آن را شکل می‌دهند. چراکه رویدادها بر ضرباهنگ زمان حضور خود را نقش می‌بندند و شخصیت‌ها در مکان حرکت و جان می‌یابند و روایت در چهارچوب زبان با تکیه بر دو بُعد زمانى و مکانی شکل می‌پذیرد. دو عنصر زمان و مکان، با دیگر مؤلفه‌های داستانى چون شخصیت‌ها و رویدادها، رابطه‌ای چالشى و متقابل دارند. همین روابط است که رنگ‌وبوی خاصى به داستان می‌دهد و زمان و مکان را غنا و عمق می‌بخشد. این مقاله، کتاب «الأیام» طه حسین را که روایتی کلاسیک و شرح زندگى وى است، مورد بحث قرار می‌دهد و بر طبق تقسیم‌بندی لوتمان "Lotman" زمان و مکان و زیبایی‌های فضاى داستان را با تکیه بر مسائلی همچون: نمایش بُعد درونى شخصیت‌ها، توصیف زیبایی‌های مکان‌های باز و بسته مورد توجه قرار می‌دهد. روش توصیفى ـ تحلیلى و گاهی روش تحلیل درونى و روانی روش‌های به‌کاررفته در این مقاله بوده‌است و سعى شده شواهد از خود متن داستان باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


المصادر
کتب
الأحمر، فیصل (2010م)، معجم السیمیائیات، الطبعة الأولى، بیروت: دارالعربیة للعلوم ناشرون.
الأنباری، صباح (1431ق)، المکان ودلالته الجمالیة فی شعر شیرکو بیکس، الطبعة الأولى، دمشق: دارنینوى.
باشلار، غاستون، (1987م)، جمالیات المکان، مترجم: غالب هلسا، الطبعة الثالثة، بیروت: الموسسة الجامعیة للدراسات والنشر.
حسین، طه، ( 1992م)، الأیام، الطبعةالأولى، القاهرة: مرکز الأهرام للترجمة والنشر.
حمودة، حسین، (2007م)، فی غیاب الحدیقة حول متصل الزمان / المکان فی روایات نجیب محفوظ، الطبعة الأولى، القاهرة: مکتبة المدبولی.
زیتون، علی مهدی، (2011م)، فی مدار النقد الأدبی، الطبعة الأولى، بیروت: دارالفارابی.
صبحی، محی الدین، (لاتا)، نظریة الأدب، الطبعة الثالثة، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.
الطعان، صبحی، 1995)، عالم عبدالرحمن منیف الروائی، الطبعة الأولى، عمان: دارکنعان للنشر.
عزام، محمد، (2005م)، شعریة الخطاب السردی، الطبعة الأولى، دمشق: منشورات اتحاد الکتاب العرب.
عمر، عبد الواحد، (2003م)، السرد والشفاهیة: دراسة فی مقالات الهمذانی، الطبعة الثانیة، دارالهدى للنشر والتوزیع.
علبی، أحمد، (1985م)، طه حسین رجل وفکر وعصر، الطبعة الأولى، بیروت: دار الآداب.
فیصل، سمرروحی، (2003م)، الروایة العربیة: البناء والرؤیا، مقاربات نقدیة، الطبعة الأولى، نشورات اتحاد کتاب العرب.
قاسم، سیزا، ( 1984م)، بناء الروایة دراسة مقارنة لثلاثیة نجیب محفوظ، د ط، القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
قصراوی، مها، حسن، (2004م)، الزمن فی الروایة العربیة، الطبعة الأولى، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.
کحلوش، فتحیة، (2008م)، بلاغة المکان، الطبعة الأولى، بیروت: مؤسسة الانتشارات العربی.
النابلسی، شاکر، (1994م)، جمالیات المکان فی الروایة العربیة: فی روایة غالب هلسا، د ط، بیروت: الموسسة العربیة للدراسات والنشر.
النصیر، یاسین (1430ق)، الروایة والمکان؛ دراسة المکان الروائی، الطبعة الثانیة، دمشق: دارنینوى.
مقالات
ابراهیم، نبیلة، (1990م)، «خصوصیة التشکیل الجمالی فی أدب طه حسین»، مجلة فصول، اکتوبر، العدد 32و34.

  • تاریخ دریافت 19 اردیبهشت 1394
  • تاریخ بازنگری 22 آبان 1394
  • تاریخ پذیرش 08 آذر 1394