سنّت و نوآوری در نقد ادبی فارسی و عربی

نویسنده
چکیده

در نقد ادبی کهن فارسی و عربی دو جریان نقدی متفاوت پدید آمد که یکی از آن دو به بازگشت به اصول کهن ادب و شعر فرامی­خواند و بر پایبندی به این اصول پا می­فشارد،و دیگری به تجدید و نوآوری در این زمینه اهمیت می­داد، از این­رو تصویری نه چندان روشن از اختلافات میان دو گروه در صحنة ادبیات آشکار گردید.در دورة کنونی این درگیری­هاا میان طرفداران نوآوری و پیروان سنتگرایی شدّت گرفت، شاید علت اصلی این امر رویکرد ایرانیان و عرب­ها به غرب و دانش­های غربی بوده باشد. یکی خواستار فراموشی گذشته و نوآوری بر اساس نظریه­های نوین غربی است و دیگری با تعصّب هرچه تمامتر تمامی علوم غربی را ردّ می­کند و نمی­پذیرد، در این میان کسانی هستند که به میانه­روی و اعتدال گرایش دارند،ولی این درگیری به سود هواداران نوآوری تمام شد که به نوبة خود به دو گروه نوآوران سنتگرا و نوآوران چپگرا تقسیم می­شوند. آنچه اینجا بحث می­شود بررسی حقیقت این تقابل میان نوآوری و سنتگرایی در نقد ادبی کهن و معاصر فارسی و عربی و همچنین توضیح رویکردهای مهمترین طرفداران دو گروه است.

کلیدواژه‌ها


_ آخوندزاده، میرزا فتحعلی، تمثیلات، ترجمة محمد قراچه­داغی، تهران، خوارزمی، چاپ اول، 1349.
_ ـــــــــــ، مقالات فارسی، به کوشش حمید محمد­زاده، تهران، نگاه، 2535.
_ ــــــــــــ، الفبای جدید و مکتوبات، به کوشش حمید محمد­زاده، تبریز، إحیاء، 1357.
_ آدمیت، فریدون، اندیشه­های میرزا آقاخان کرمانی، تهران، پیام، 1357.
_ ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم، مقدمة الشعر و الشّعرای ابن قتیبه در آیین نقد ادبی، ترجمة آذرتاش آذرنوش، تهران، امیر کبیر، چاپ اول، 1363.
_ ـــــ، الشعر و الشّعراء، تحقیق أحمد محمد شاکر، مصر، دار المعارف، 1966م.
_ أمین، أحمد، النقد الأدبی، بیروت، دار الکتاب العربی، ط4، 1967م.
_ امین­پور، قیصر، سنّت و نوآوری در شعر معاصر، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1383.
_ پارسی­نژاد، ایرج، روشنگران ایرانی و نقد ادبی، تهران، سخن، 1380.
_ الجرجانی، عبدالقاهر، أسرار البلاغة فی علم البیان، تصحیح السید محمد رشید رضا، بیروت، دار المعرفة، 1978م.
_ حسین، طه، حافظ و شوقی، القاهرة، دار نهضة مصر، 1980م.
_ الدسوقی، عبدالعزیز، جماعة أبولو و أثرها فی الشّعر الحدیث، مصر، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1972م.
_ دهقانی، محمد، پیشگامان نقد ادبی در ایران، تهران، سخن، 1380.
_ رازی، شمس قیس، المعجم، به کوشش سیروس شمیسا، تهران، انتشارات فردوس، 1373.
_ زرین­کوب، عبد الحسین، نقد ادبی، تهران، امیر کبیر، 1382.
_ سلام، محمد زغلول، النقد الأدبی الحدیث أصوله و إتجاهات روّاده، الإسکندریّة، دار منشأة المعارف، 1981م.
_ شمیسا، سیروس، نقد ادبی، تهران، انتشارات فردوس، 1381.
_ صبحی، محی الدین، إحسان عبّاس و النقد الأدبی، الدار العربیّة للکتاب، 1984م.
_ طوسی، خواجه نصیر الدین، أساس الإقتباس، به تصحیح مدرّس رضوی، تهران، دانشگاه تهران، 1367.
_ عبّاس، إحسان، تاریخ النقد الأدبی عند العرب، بیروت، دار الثقافة، ط2 ، 1978م.
_العسکری، أبو هلال، الصّناعتین، تحقیق­علی محمدالبجاوی و محمد أبو الفضل إبراهیم، مصر، دار إحیاء الکتب العربیة، ط1، 1952.
_ العقّاد و المازنی، الدیوان، القاهرة، مکتبة السّعادة، 1945م.
_ القیروانی، ابن رشیق، العمدة فی محاسن الشّعر و نقده، تحقیق محی الدین عبد الحمید، بیروت، دار الجلیل، 1981م.
_ کیکاووس بن اسکندر، عنصر المعالی، گزیدة قابوسنامه، به کوشش غلامحسین یوسفی، تهران، امیرکبیر، 1362.
_ مندور، محمد، النقد و النقّاد المعاصرون، القاهره، دار نهضة مصر للطباعة و النشر، بدون تاریخ.
_ نعیمة، میخائیل، الغربال، بیروت، مؤسسة نوفل، 1978م.
_ هبه، مجدی و کمال المهندس، معجم المصطلحات العربیّة فی اللغة و الأدب، بیروت، مکتبة لبنان، ط2، 1984م.
_ هویدی، صالح، النقد الأدبی قضایاه و مناهجه، لیبیا، منشورات جامعة السابع من إبریل، 1998م.
_ وطواط، رشیدالدین محمد بن محمد، حدائق السّحر فی دقائق الشّعر، به تصحیح عبّاس اقبال، تهران، کتابخانة طهوری و کتابخانة سنائی، 1362

  • تاریخ دریافت 0-99 فروردین 216