تحلیل اعتراض نحوی در ترجمه شعر عربی

نویسنده
چکیده
شعر، دارای ساختاری خاص است و مواردی از قبیل اعتراض یا  فصل نحوی، از ویژگی­های این ساختار است.
اعتراض نحوی، به این معنی که کلامی در یک جمله، با قبل و بعد خود هیچ گونه تعامل لفظی ندارد. تبیین این ویژگی موجب تسهیل درک معنای ظاهری یک بیت و ترجمۀ آن است. در این نوشتار با اشاره به سابقۀ مقولۀ اعتراض در نحو عربی و تبیین مفهوم لغوی و اصطلاحی و برشمردن انواع معترض‌ها در نثر و نظم، پاره‌ای از مصداق های آن در اشعار عربی، مانند اعتراض «جار و مجرور»، «منادی»، «ظرف»، «انواع مفعول»، «جملۀ دعایی» و «جملۀ حالیه» معلوم گشته و برای ترجمۀ ابیاتی که دارای این مشخّصۀ شعری هستند پیشنهادهایی ارائه شده است، بدان امید که این نوشتار، سرآغازی بر ارائۀ راهکار در تسهیل ترجمۀ شعر باشد. 
کلیدواژه‌ها

-      ابن عقیل عبد الله، شرح الفیه، مصر،المکتبة التجاریة، غیر مؤرّخ.
-      ابن درید، محمد، جمهرة اللّغة، بیروت،دار صادر، غیر مؤرّخ.
-      ابن منظور، محمد بن مکرّم، لسان العرب، قم،نشر ادب الحوزة، 1363 هـ ش.
-      إبن یعیش، موفّق الدّین، شرح المفصّل، طهران،نشر ناصر خسرو، غیر مؤرّخ.
-      أعشی، مییمون بن قیس، دیوان أعشی تحقیق کامل سلیمان، بیروت،دارالکتاب اللّبنانی، 1998،
-      امرؤ القیس ، دیوان امرؤ القیس ،بیروت،دار بیروت للطباعة و النّشر، 1406هـ.
-      الانصاری، ابن هشام،جمال الدّین،مغنی اللّبیب عن کتب الأعاریب،تهران،علمیّه،1374 ق.
-      البَرقوقی عبد الرّحمن، شرح دیوان المتنبّی، بیروت، دار الکتاب العربی، 1407هـ ق.
-      تأبّط شرا، ثابت، دیوان تحقیق عبدالرحمن المصطاوی، بیروت،دارالمعرفة، 2003م.
-      التفتازانی، سعد الدّین، مختصر المعانی، تهران،مکتبة مرتضوی، غیر مؤرّخ.
-      جمیّل بثینة، دیوان جمیل، تحقیق مهدی محمد ناصر الدین، بیروت،دارالکتب العلمیة، 1413هـ.ق.
-      الذبیانی، نابغة دیوان نابغة، تحقیق علی بو ملحم، بیروت، مکتبة الهلال، 2001م.
-      الزرکلی، خیر الدّین، الأعلام، بیروت،دارالعلم للملایین، 1968م.
-      الزوزنی، حسین، شرح المعلّقات السبع، ارومیه،منشورات 1405هـ ق..
-      سیبویه،عمروبن عثمان، الکتاب، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، بیروت، دارکتب العلمیّة 1408 هـ ق.
-      السیوطی جلال الدین، الأشباه و النّظائر، بیروت،دارالکتاب العربی، 1984م.
-      السیوطی، جلال الدین، همع الهوامع ، تحقیق بدر الدین النعسانی، قم،منشورات الرضی، 1405 هـ.ق.
-      الشّرتونی، رشید، مبادی العربیّة، بیروت،کاتولیکیّة، غیر مؤرّخ.
-      الصّعیدی، عبد المتعال، الکمیت بن زید و قصائده الهاشمیّات، القاهرة، دار الفکر العربی، غیر مؤرّخ.
-      الضّبّی، المفضّلیّات ،شرح الخطیب التبریزی،تحقیق فخر الدّین قباوة، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1391 هـ.ق
-      طرفة بن العبد: دیوان، تحقیق سعدی العنادی، بیروت،دار الکتاب العربی، 1418هـ.ق.
-      العُکبُری، أبو البقاء عبد الله، شرح دیوان المتنبّی، تحقیق فاروق الطبّاع، بیروت، دارالأرقم، ط1، 1348هـ.
-      کعب بن زهیر، دیوان، تحقیق علی فاعور، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1407هـ.ق.
-      المبرّد ابو العباس، المقتضب،تحقیق محمد عبد الخالق عضیمة، بیروت،عالم الکتب، غیر مؤرّخ.
-      المرزوقی، احمد، شرح حماسه ابی تمّام، بیروت، دارالکتب، 1991م.
-      معلوف، لویس، المنجد فی الاعلام، بیروت،مطبعة الکاتولوکیّة، ط 21، غیر مؤرّخ.
-      مولایی نیا عزّت الله، تحلیل و بررسی اسالیب اعتراض در قرآن، ،رسالۀ دکتری، تهران، دانشگاه تربیت مدرّس،1383 هـ ش.
-      هاشمی، احمد، جواهر البلاغة، بیروت، دار إحیاء التّراث العربی، غیر مؤرّخ.
-      یعقوب، امیل بدیع، میشال عاصی، المعجم المفصّل، بیروت، دارالعلم للملایین، 1991م.
دوره 3، شماره 7 - شماره پیاپی 7
تابستان 1386
صفحه 135-157

  • تاریخ دریافت 24 مرداد 1391