تکنیک‌های شخصیت و شخصیت‌پردازی در رمان خارج الحریم امین ریحانی

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی، بروجرد، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
المستخلص
یكی از عناصر ‌مهم داستان، شخصیت و شخصیت‌پردازی است. در بررسی شخصیت داستان فرد می‌تواند از طریق آنچه درک کند به حوادث پی ببرد و این کار می‌تواند تأثیر چشمگیری بر درون‌مایه داستان داشته باشد. امین ریحانی در داستان‌های خود از نقش شخصيت در بيان اهداف داستان نويس غافل نیست. مقاله حاضر سعی دارد با تکیه بر روش توصیفی– تحلیلی، این عنصر مهم را در رمان‌ «خارج الحریم» بررسی کند. بدین ترتیب شخصیت‌های داستان استخراج گردید و تکنیک‌های آن­ها با نمونه مثال‌هایی مورد بررسی قرار داده شد. از مهمترین دستاوردهای پژوهش علاوه بر نگاه پيشروانه ريحاني در بيان مشکلات اجتماعي چنان­که توانسته است واقعیت‌های اجتماعی را با تخیل قوی و زبان فاخر به واقعیت داستانی تبدیل کند و حوادث اجتماعی دوران معاصر خود را در جامعه­ای دیگر به تصویر بکشد؛ بيان اين مطلب است که وي کشمکش ميان «من» جهان (شخصيت کانوني داستان) با «من اجتماعي» را دقيق و هنري به تصوير کشيده ‌است. هدف ریحانی از شخصیت‌پردازی دقیق، انعکاس تصویری دقیق و قابل ترسیم برای مخاطب است تا درک شخصیت­ها و شرایط برای خواننده ملموس و باورپذیر باشد وي در شخصيت­پردازي بيشتر متکي به روش شخصيت­پردازي مستقيم و در شخصیت­پردازی غیرمستقیم عنصر خیال را با واقعیت در می­آمیزد.

الكلمات الرئيسية


عنوان المقالة Persian

تقنيات الشخصية وتوصيفها في رواية"خارج الحریم" لأمين الريحاني

المؤلفون Persian

ابراهیم نامداری 1
علي اکبر احمدي 2
علی شویعیان 3
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی، بروجرد، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
المستخلص Persian

تعدّ الشخصية من العناصر البارزة في الفن القصصي والتي بها يتم الکشف عن تفکير الروائي وهواجسه. حیث أمكن للقارئ أن يفهم الأحداث خلال ما يفهمه في فحص شخصية القصة، ويمكن أن يكون لذلك تأثير كبير على موضوع القصة. يستخدم الكاتب اللبناني المعاصر أمين الريحاني تقنيات خاصة في قصصه للتأثير علی مخاطبیه وجذبهم إلیها. إحدی هذه التقنيات في الروایة، هي الشخصية وتوصيفها. يحاول المقال الحالي دراسة هذا العنصر المهم في الروایة المذكورة بالاعتماد على المنهج الوصفي التحليلي والنظر في رواية "خارج الحریم". وبهذه الطريقة، يقوم أولاً بتلخيص القصة ثم تحلیل شخصيات الروایة، وأخيراً، يقوم بفحص أساليب وتقنيات هذه الشخصيات في ظل أمثلة من الرواية. ومن أهم إنجازات هذا البحث أن أمين الريحاني استطاع تحويل الحقائق الاجتماعية إلى واقع خيالي بخياله القوي ولغته المجيدة ويصور الأحداث الاجتماعية لعصره الراهن في مجتمع آخر. یهدف الريحاني من التوصيف الدقيق إلی انعکاس صورة دقيقة وقابلة للرسم للجمهور بحيث يكون فهم الشخصيات والظروف أمرًا ملموسًا ومعقولًا للقاريء، وقد استخدم طريقتين للتوصيف في قصته حیث یقدم الشخصية للجمهور بشكل واضح ومباشر في التوصيف المباشر، وفي التوصيف غير المباشر، فهو یجمع بين عنصري الخيال والواقع.

الكلمات الرئيسية Persian

العناصر الخيالية
الشخصية وتوصيفها
أمين الريحاني
خارج الحریم
بحراوي، حسن، (1990)، بنیة الشکل الروایي. المرکز الثقافي. بیروت: دار البیضاء.##
البناء، بان صلاح، (2009)، الفواعل السردیة. عمان: عالم الکتاب الحدیث. ##
الریحاني، أمین، (1917)، خارج الحریم. قاهرة: هندواي للتعلیم والثقافة. ##
زیتوني، لطیف، (2002 )، معجم مصطلحات نقد الروایة. بیروت: مکتبة لبنان. ##
عماد النتشة، جمیلة، (2002)، المکان في روایات سحر خلیفة. فلسظین: جامعة الخلیل. ##
فخر رازي، محمد بن عمر، (1999)، تفسیر کبیر. چاپ سوم، جلد 3، بیروت. لبنان: دار إحیاء التراث العربي. ##
القاضي، عبدالمنعم زکریا، (2009)، البنیة السردیة في الروایة. الجیزة: مرکز البحوث الانسانیة. ##  
وادي، طه، (1996)، الروایة السیاسیة. القاهرة: دار النشر للجامعات المصریة. ##
بريام، آلوت (1380)، رمان به روايت رمان نويسان. ترجمه محمد علي حق شناس، تهران: مرکز. ##
اسماعیل لو، صدیقه، (1384)، چگونه داستان بنویسیم. چاپ دوم، تهران: نگاه. ##
براهنی، رضا، (1362)، قصّه نویسي. چاپ سوّم، تهران: نو##
ایرانی، ناصر (1380)، هنر رمان، تهران: آبانگاه ##
پراین، لارنس، (1362)، تأمّلي دیگر در باب داستان. ترجمه محسن سلیمانی. تهران: حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی. ##
توسلی، غلامعباس، (1369(، نظریه‏های جامعه‏شناسی. تهران: سمت. ##
داد، سیما، (1382)، فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید. ##
دقیقیان، شیرین دخت، (1371)، منشأ شخصیّت در ادبیّات داستانی، پژوهشی در نقش پروتوتیپ­ها در آفرینش ادبی. ناشر: نویسنده. ##
سلیمانی، محسن، (1362)، تأملی در باب داستان. تهران: حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی. ##
مقدادی، بهرام، (1378)، فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: فکرروز. ##
مورگان فورستر، ادوارد، (1400)، جنبه­های رمان. ترجمه: ابراهیم یونسی. چاپ دهم، تهران: نگاه. ##
میرصادقی، جمال، (1394)، عناصر داستان. چاپ هفتم، تهران: سخن. ##
میرصادقی، جمال و میمنت ذوالقدر، (1388)، واژه نامه هنر داستان نویسی: فرهنگ تفصیلی اصطلاح های ادبیات داستانی، چاپ دوم، تهران: کتاب مهناز. ##
مهدی پورعمرانی، روح الله، (1388)، آموزش داستان نویسی. تهران: تیرگان. ##
یونسی، ابراهیم، (1382)، هنر داستان نویسی. تهران: امیر کبیر. ##
بناساز، سکینه، (1394)، «بررسی عناصر داستان در رمان زنبقه الغور از امین ریحانی». استاد راهنما: علی اکبر احمدی چناری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل. ##
صیّاد کوه، اکبر؛ نجفیان، آزاده و پریسا ظهیر امامی، (1389)، «بررسی عنصر شخصیت در حکایت­های بوستان سعدی». بوستان ادب، شماره دوم، صص 107-131. ##
عرب يوسف‌آبادي، عبدالباسط؛ أحمدي چناري، علي أکبر (2017م). «عوالم  السرد الفانتازيّ لرواية  «امرأة ‌القارورة» لسليم مطر». دراسات في اللغة العربية وآدابها. السنة7. العدد24. صص 91-172. ##
گرجی، مصطفی و یوسف رضا حامدی، (1389)، «بررسی و تحليل رمان بيوتن با تأکید بر عنصر شخصیّت و شخصیت­پردازی». فصل نامه تخصّصی پیک نور، شماره اوّل، صص 161-183. ##
 

  • تاريخ الاستلام 11 أغسطس 2022
  • تاريخ المراجعة 24 سبتمبر 2023
  • تاريخ القبول 25 سبتمبر 2023