جهان نگری و قهرمان مسئله دار در رمان«الثلج یأتي من النافذة» از منظر ساختارگرایی لوسين گلدمن

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 Student of Arabic Language and Literature, Azad University, Abadan branch
2 Yar Daneshgah Eslami Azad Wahid Abadan Stadium
3 گروه زبان و ادبیات عربی،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد آبادان،آبادان،ایران
چکیده
مفهوم «قهرمان مسئله‌دار» نخستین‌بار در سده بیستم توسط گئورگ لوکاچ منتقد مجارستانی مطرح و با لوسین گلدمن منتقد رومانیایی به شیوه‌ای کاربردی قوام یافت. از نظر لوسین گلدمن، تقابل ساختار ادبی و اجتماعی، ادبیات را ابزار پاسخ‌گویی به مسائل اجتماعی ساخته‌است. هدف مقاله حاضر که بر روش توصیفی تحلیلی استوار است بیان جهان‌نگری «قهرمان مسئله‌دار» در رمان «الثلج یأتی من النافذة» اثر حنا مینة است. از آنجا که پرداختن به داستان از بُعد جامعه‌شناختی یکی از انواع نقد بینارشته‌ای تلقی می‌شود، پژوهش در آثار حنا مینة را ضروری می‌سازد. فیاض قهرمان رمان است و بر اساس نظریة گلدمن فردی مسئله‌دار به‌شمار می‌رود؛ زیرا قربانی شرایط اجتماعی موجود عصر خود است او هر چه تلاش می‌کند تا به اصلاح جامعه دست زند و از این طریق ارزش‌های راستین را احیا کند، راه به جایی نمی‌برد و در نهایت با ارزش‌های عرفی جامعة خود یکی می‌شود و هیچ صدای اعتراض آمیزی از او در فضای جامعه منتشر نمی‌شود و با قبول شکست، تسلیم می‌گردد. یافته‌های این مقاله حاکی از آن است که فیّاض، با شاخصه‌هایی مانند احیای ارزش‌های راستین و تنهایی در برابر کالا شدگی جامعه، به عنوان یک «قهرمان مسئله‌دار» سعی دارد در برابر توطئه‌های دشمنان ایستادگی کند؛ امّا تلاشش بی‌نتیجه می‌ماند، و با قرار گرفتن در حاشیه جامعه محکوم به شکست می‌شود.

کلیدواژه‌ها


منابع
الف. کتابها
- پرهام، سیروس (1360 ش). واقعگرا و ضد واقعگرا در ادبیات. تهران: مؤسسه انتشاراتی آگاه.
- الدّسوقی، عمر(1973 م). فی الأدب الحدیث. ج 1، ط 8. القاهره: دار الفکر.
-زافا، میشل (1386 ش). جامعة شناسی ادبیات داستانی. ترجمه: نسرین پروین. تهران: نشر سخن.
-فتال، هند و رفیق سکری (1988 م). تاریخ المجتمع العربی الحدیث والمعاصر. چاپ اول. جروس برس.
-گلدمن، لوسین (1377 ش). درآمدی بر جامعه شناسی ادبیات. مترجم: محمد جعفر پوینده. تهران: نقش جهان.
-گلدمن، لوسین (1381 ش). پیوند آفرینش ادبی با زندگی اجتماعی. مترجم: محمد جعفر پوینده. جامعه، فرهنگ، ادبیات: لوسین گلدمن.تهران: چشمه.
-گلدمن، لوسین (1371 ش). جامعه شناسی ادبیات، دفاع از جامعه شناسی رمان. مترجم: محمد جعفر پوینده. تهران: نشر هوش و ابتکار.
-لوکاس، جورج بلانچار (1379 ش). نویسنده، نقد و فرهنگ. مترجم: اکبر معصوم بیگی. تهران: دیگر.
-محجوب، عباس و ضیاء الصدیقی (1989 م). فصول فی النقد الأدبی وتاریخه: دراسة تطبیقیّة. المنصورة: دار الوفاء.
-مزید، بهاء الدین محمد (2007 م). النزعة الإنسانیة فی الروایة العربیه وبنات جنسها. القاهره: دار العلم والإیمان للنشر والتوزیع.
-مینة، حنّا (1977 م). الثلج یأتی من النافذة. چاپ دوم. بیروت: دار الآداب.
- النابلسی، شاکر (1992 م). مباهج الحریة فی الروایة العربیه. چاپ اول. لبنان: المؤسسة العربیه للدراسات والنشر.
ب. مقالات
- بن صالح، عبدالحلیم (2017 م). «أصالة الروایة العربیه المعاصرة عبر التّراث والمعاصرة: دراسة تحلیلیّة». مجله الدّراسات اللغویه والأدبیّة. العدد الثانی. السنه التاسعة، صص 265-244.
- ایزانلو، امید و حسن عبداللهی (1392 ش). «واقع گرایی در داستانهای (مدیر مدرسه) آلاحمد و (زقاق المدق) نجیب محفوظ». مجله زبان و ادبیات عربی. شماره هفتم. صص 23-43. 
- پرستش، شهرام (1383 ش). «نظریه رمان جورج لوکاچ»، کتاب ماه علوماجتماعی. شماره 78. صص 1-4.
- خضری، سید محمد رضا و مریم عظمت پناه (1399 ش). «واکاوی جامعهشناختی ادبی در داستانکوتاه «الزیف» بر اساس اسلوب لوسین گلدمن». مجله زبان و ادبیات عربی. سال 12. شماره 1. صص 194-181.
- ظهیری، مهین، محمد جواد پورعابد، ناصر زارع و رسول بلاوی (1401 ش). «قهرمان مسئلهدار در رمان «عندما یفکّر الرجل» اثر خوله القزوینی بر اساس نظریة لوسین گلدمن». مجله زبان و ادبیات عربی، سال14، شماره3،صص66-46.
- غلدمن، لوسیان (1987 م). «مدخل إلی قضایا علم اجتماع الروایة». تعریف: محمد معتصم. المراجعة: محمد البکری. دراسات عیون المقالات، شماره 6-7. صص 65-81..
- محمودی، اعظم (1400 ش). «پست مدرنیسم ایدئولوژیک از منظر نقد جامعهشناختی (بررسی موردی: قصیده فضیحة الثعلب اثر ابراهیم نصرالله)». مجله زبان و ادبیات عربی. دوره سیزدهم. شماره 2، پیاپی (25)، صص 45-62.
ج. پایاننامهها
- عسکری، آزاده (1394 ش). «نقد جامعهشناختی رمان «السکریه» اثر «نجیب محفوظ» از دیدگاه لوسین گلدمن».  گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امامخمینی (ره) قزوین: پایان نامه کارشناسیارشد. استاد راهنما: مصطفی پارسایی پور.
References
Books
-Parham, Sirus (1981). Realist and Anti-Realist in Literature. Tehran: Agah Publishing Institute. {In Persian}
Al-Dasuqi, Omar (1973 AD). in Al-Adab al-Hadith. vol. 1. p. 8, Cairo: Dar al-Fikr. {In Arabic}
-Zafa, Michel (2007). Sociology of Fiction. translated by: Nasrin Parvini. Tehran: Sokhan Publishing. {In Persian}
-Fetal, Hend and Rafiq Sukari (1988). History of the Arabic Society of Hadith and Modernity. First edition. Geros Bers. {In Arabic}
-Goldman, Lucien (1998). An Introduction to the Sociology of Literature. Translator: Mohammad Jafar Poyandeh. Tehran: naghshe jahan. {In Persian}
-Goldman, Lucien .(2002). The Relationship between Literary Creation and Social Life. Translator: Mohammad Jafar Poyandeh. Society, Culture, Literature: Lucien Goldman. Tehran: cheshmeh. {In Persian}
-Goldman, Lucien. (1991). Sociology of Literature, Defense of the Sociology of the Novel. Translator: Mohammad Jafar Poyandeh. Tehran: hoosh and ebtekar Publication. {In Persian}
-Lucas, George Blanchard (2000). Author, Criticism and Culture. Translator: Akbar Masoom Beigi. Tehran: digar. {In Persian}
-Mahjoub, Abbas and Zia al-Sadiqi (1989 AD). Chapters in literary criticism and history: a comparative study. Al-Mansoura: Dar Al-Wafa. {In Arabic}
-Mazid, Bahauddin Muhammad (2007). Al-Nazi'a al-Insaniyah in the Arabic Al-Rawaya and the Banat of Genres. Cairo: Dar Al-Alam and alaiman for Publishing and Distribution. {In Arabic}
-Mina, Hanna (1977). Al-Thalj Yati Min Al-naafidhe. Second edition. Beirut: Dar al-Adab. {In Arabic}
-Al-Nabulsi, Shaker (1992). Mubahej al-Huriyah fi Al-Rawaiya al-Arabiya. 1st edition.Lebnan: Al-Arabiya Foundation for Studies and Publishing. {In Arabic}
Articles
-Ben Saleh, Abdul Halim (2017 AD). "The Authenticity of Contemporary Arabic Narratives Through Tradition and Contemporary: An Analytical Study". Journal of Linguistic and Literary Studies. Issue 2. Year 9. pp 265-244. {In Arabic}
-Izanloo, Omid and Hassan Abdollahi (2013). "Realism in the stories of (school principal) Al-Ahmad and (Zakaq al-Muddaq) Najib Mahfouz". Journal of Arabic Language and Literature. No 7. Pp 23-43. {In Persian}
-parastesh, Shahram (2004). "George Lukacs's novel theory". Book of the Month of Social Sciences. No 78. pp 1-4. {In Persian}
-Khazari, Seyyed Mohammad Reza and Maryam Azmat Panah (2019). "literary sociological analysis of the short story "Al-Zif" based on the style of Lucien Goldman". Arabic Language and Literature Magazine. year 12. number 1. pp 181-194. {In Persian}
-Zohairy, Mahin, Mohammad Javad Pour abed, Naser Zare and Rasoul Balavi (1401). "the problematic hero in the novel "When the Man Thinks" by Khola Al-Qazwini based on Lucien Goldman's theory". Arabic Language and Literature Magazine. year 14. number 3. Pp. 46-66{In Persian}.
-Goldman, Lucien (1987), "Introduction to the Cases of the Science of the Narrative Society". Definition: Mohammad Mutasim. Reference: Mohammad Al-Bakri. Studies in the Eyes of Articles. No. 6-7, pp. 65-81. {In Arabic}
-Mahmoudi, Azam (1400). "Ideological Postmodernism from the Perspective of Sociological Criticism (Case Study: The Ode of Fadihat al-Thalab by Ibrahim Nasrallah) ". Journal of Arabic Language and Literature.13th period. No 2. series (25). pp. 45-62. {In Persian}
Theses
- Askari, Azadeh (2014). "Sociological criticism of the novel "Al-Sakriya" by "Najib Mahfouz" from Lucien Goldman's point of view".  Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities, Imam Khomeini International University (RA) Qazvin: Master's Thesis. Supervisor: Mostafa Parsaeipour. {In Persian}

  • تاریخ دریافت 08 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 27 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 29 بهمن 1402