فاعليّة الموسيقی لشعر الأطفال في قصيدة "حُرُوفنَا الجَميلَة" لسليمان العيسى في ضوء مبادئ الجمال الفلسفي

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran.
2 دانشيار گروه آموزش زبان و ادبيات عربی، دانشگاه فرهنگيان، تهران، ايران
چکیده
إنَّ الجمال عبارة عن كيمياء تحوّل نحاس اللغة إلى ذهب الشعر وتجعل اللغة جوهرة لامعة، فجوهر الشعر هو هذا الجمال حيث يجب أن تعرّف اليها. تعدّ الجماليّة أحسن آلية لوصول إلی المعرفة الکاملة والصحيحة تجاه الشعراء وبحث المتلقي عن جذر وعمق الأفكار والعوالم الداخلية والعاطفية لشعراء ومن هذا المنطلق يدخل الزوايا وأسرار عقولهم بهذا السبيل ويفكّر في قصائدهم مع المزيد الفهم والمعرفة. إنَّ سليمان العيسى من روّاد شعر الأطفال السوريين في الوطن العربي ويکون ديوان الأطفال لسليمان العيسى مجموعة من القصائد الفنيّة والتربويّة في حقل الأدب، وقصيدة "حُرُوفنَا الجَميلَة" هي قصيدة تربويّة للأبجديّة العربية ومكتوبة بأسلوب فريد من نوعه، يهتمّ سليمان العيسی بمبادئ الجماليات الفلسفية والموسيقی ذات نغمة مسموعة. يجدر بالذکر أنَّ هذا البحث يتمحور بفاعليّة الموسيقی في قصيدة "حُروفُنا الجَميلَة" في ضوء الجمال الفلسفي ويهدف کيفيّة تجليّات عناصره نحو: التناسب، التوازن، الترتيب، الوحدة، والحدّ المحدّد، والكمال. إنَّ البحث يعتمد بالمنهج الوصفي التحليلي، ويقدّم محتواه من خلال الدراسات المكتبية. تتلخّص أهمّ نتائج لتوظيف الموسيقی في قصيدة "حُرُوفنَا الجَميلَة" من منظر الجمال الفلسفي في المفاهيم التالية: لايزال عناصر الجمال نحو التناسب، التوازن، الترتيب، الوحدة، والحدّ المحدّد، والكمال يسير منهجاً منطقياً حتّی تؤدي إلی موسيقی مسموعة جنباً إلی معاني القصيدة التي تلقي إلی الطفل وتعين به في التعليم وأنّ سليمان العيسی يستخدم بهذه العناصر لتصوير في مستويات الموسيقی والعاطفة.

کلیدواژه‌ها


منابع
الف. کتاب­ها
-القرآن الکریم
- اتینگهاوزن، ريچارد (1374)، تاریخچه‌ی زیبایی‌شناسی و نقد هنر، ترجمة یعقوب آژند، تهران: مُولی.
- انوشه، حسن (1376)، فرهنگ نامه ادبی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
- خسرونژاد، مرتضی (1382)، معصومیت و تجربه، چاپ اوّل، تهران: نشر مرکز.
- ریچارد، ا. پالمر (1389)، علم هرمنوتیک، ترجمه‌ی محمد سعید حنایی کاشانی، تهران: هرمس.
- زیادی، عزیزالله (1380)، شعر چیست؟، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- ژیمنز، مارك (1390)، زیبا شناسی چیست؟، ترجمة محمد رضا ابو القاسمی، تهران: نشر ماهی.
- العابد، عبدالسلام (2009)، قراءة في قصص الأديب محمود شقير(أدب الأطفال في فلسطين)، بیروت: الموسسة العربیة للدراسات و النشر.
- العیسی، سلیمان (1999)، دیوان الأطفال، دمشق: دار الفکر.
 - غریب، روز (1378)، نقد بر مبانی زیبایی‌شناسی و تأثیر آن در نقد عربی، ترجمة نجمه رجائی، مشهد: دانشگاه فردوسی.
- ویلفرد. ال. گورین. و دیگران (1383)، راهنمای رویکردهای نقد ادبی، ترجمة زهرا مهین­خواه. تهران: اطلاعات.
- هگل، گئورگ ویلهلم فریدریش (1363)، مقدمه بر زیباشناسی، ترجمة محمود عبادیان، چاپ اوّل، تهران: آوازه.
ب. مجلات
- أبیض، ملکة (1428هـ)، «سلیمان العیسی فی نبرته الهادئة»، مجله المعرفة، السنة 46، شوال، العدد 530، صص 224 - 228
 - أبیض، ملکة (1429هـ)، «سلیمان العیسی و الطبیعة» مجله المعرفة، السنة 46، محرم، العدد 533 ، صص 247 - 256.
- اقلیدی، محمد ابراهيم (1375)، «حاشیه­های بی­متن»، پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 2، شماره6، تهران، هنر، صص 5-13.
- بلالی، رقیه (1379)، «بخش گفتگو؛ گفتگو از جعفر قربانی»، کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 3، شماره 11، تهران، صص 10-17.
- بلاوی، رسول؛ مهتاب دهقان؛ ناصر زارع (2020)، «سردیّة القصیدة الطفولیة وفقاً لمنهج فلادیمیر بروب قصیدة "أحکی لکم طفولتی یا صغار" لسلیمان العیسی نموذجاً»، مجلة اللغة العربیة وآدابها، السنة 16، العدد 1، صص 51-74.
- بیگی، عاطفه، حجت الله فسنقری (1399)، «کارکرد و بسامد رنگ در شعر کودک سلیمان عیسی و مصطفی رحماندوست»، مجله کاوش نامه ادبیات تطبیقی، شماره 2، صص 1-18.
- حاجی­زاده، مهین؛ مایه گوزل بهمن؛ محدثه ابهن، (1394)، «بررسی و تحلیل اشعار تعلیمی سلیمان العیسی در حوزه ادبیات کودک»، مجله پژوهشنامه نقد ادب عربی، دوره 6، پاییز و زمستان، شماره 11 (پیاپی 69) صص 67-91.
- حق­شناس لاری، علی محمد و همکاران (1388)، «شعر کودکانه و پیدایش زیبایی­شناسی کلامی در کودکان»، فصلنامه پژوهش­های ادبی، سال 6، شماره 23، صص 89-108.
- سیاوشی، صابره، عباس دیوانی (1395)، «بررسی تطبیقی نوستالوژی روستا در شعر سلیمان العیسی و سهراب سپهری»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، همایش انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی، دوره 11، صص 796-815
- عدوان، ممدوح (1965م)، «أمواج بلا شاطئ (دیوان شعر: سلیمان العیسی)»، مجله المعرفة، سبتامبر، العدد 43 صص 156 - 160.
- نجّاریان، محمدرضا؛ زهره سرخی­زاده (1400)، «استعاره در اشعار کودکانة محمود کیانوش و سلیمان العیسی»، مجله پژوهش­های دستوری و بلاغی دانشگاه قم، شماره 19، صص 253-276.
- نیک طلب، پوپک (1393)، «سیر تحوّل ادبیات کودک و نوجوان در سوریه»، فصلنامه نقد کتاب کودک و نوجوان، سال 1، شماره 3 و 4، پاییز و زمستان، صص 149-154.
ج. انگلیسی
- Abrams, M. H,) 1999 (A glossary of literary terms. Fort Worth: Harcourt Brace Jovanovich College Publishers.
- Davies, Stephen, Kathleen Marie Higgins, Robert Hopkins, )2009 (A Companion to Aesthetics (Blackwell Companions to Philosophy), Singapore: Jhon Willy&Sons.
- Smith, Ralph, Alexander& Alan Simpson,)1991(. Aesthetics and Arts Education. Urbana: University of Illinois.
References
Books
Holy Quran
- Abrams, M. H,) 1999 (A glossary of literary terms. Fort Worth: Harcourt Brace Jovanovich College Publishers. {In English}
- Al-Abid, Abdus Salam (2009), Reading in Qasses al-Adeeb Mahmoud Shakir (Children's Literature in Palestine), Beirut: Al-Mosseh Al-Arabiya for Studies and Al-Nashar. {In Arabic}
- Al-Eisa, Suleiman (1999), Children's Diwan, first edition, Damascus: Dar al-Fikr. {In Arabic}
- Anousheh, Hassan (1376), Literary Dictionary, Tehran: Printing and Publishing Organization. {In Persian}
- Davies, Stephen, Kathleen Marie Higgins, Robert Hopkins, )2009 (A Companion to Aesthetics (Blackwell Companions to Philosophy), Singapore: Jhon Willy&Sons. {In English}
- Ettinghausen, Richard (1374), History of Aesthetics and Art Criticism, translated by Yaqoub Azhand, Tehran: Molly. {In Persian}
- Gaida, Azizullah (2010), What is poetry?, Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. {In Arabic}
- Gharib, Rooz (1378), Criticism on the Basics of Aesthetics and its Influence in Arabic Criticism, translated by Najma Rajaee, Mashhad: Ferdowsi University. {In Persian}
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich (1363), Introduction to Aesthetics, translated by Mahmoud Ebadian, first edition, Tehran: Avazah. {In Persian}
Jimenez, Mark (1390), What is aesthetics? translated by Mohammad Reza Abu Al-Qasimi, Tehran: Nash Mahi. {In Persian}
- Khosronjad, Morteza (1382), Innocence and experience, first edition, Tehran: Nahr-e-Karzan. {In Persian}
- Richard, A. Palmer (1389), Science of Hermeneutics, translated by Mohammad Saeed Hanai Kashani, Tehran: Hermes. {In Persian}
-Smith, Ralph, Alexander& Alan Simpson,)1991(. Aesthetics and Arts Education. Urbana: University of Illinois. {In English}
- Wilfred. L. Gurin. And others (1383), Guide to Literary Criticism Approaches, translated by Zahra Mahin Khah. Tehran: Information. {In English}
Journals
-Abyez, Malika (1428 AH), "Suleiman Al-Eisa in the Peaceful War", Al-Marfaah magazine, year 46, Shawwal, number 530, pp. 224-228. {In Arabic}
- Abyez, Malika (1429 AH), "Suleiman Al-Eisa and Tabi'a", Al-Marfaah magazine, year 46, Muharram, number 533, pp. 247-256. {In Arabic}
-Adwan, Mamdouh (1965), "Shoreless Waves (Poetry Diwan: Sulaiman Al-Eisa)", Al-Marfaah Magazine, September, No. 43, pp. 156-160. {In Arabic}
- Balavi, Rasoul; Mahtab Dehghan; Nasser Zare (2020), "The coldness of the childhood poem according to Vladimir's method of the poem "Ahki Lakm Tfoulti Ya Saghar" by Suleiman Al-Eisa, for example", Journal of Arabic Language and Literature, year 16, number 1, pp. 51-74. {In Persian}
- Beigi, Atefeh, Hojatullah Fasnaqari (2019), "The Function and Frequency of Color in the Children's Poems of Suleiman Issa and Mostafa Rahmandoost", Kaush Nameh Journal of Comparative Literature, No. 2, pp. 1-18. {In Persian}
- Bilali, Ruqiyeh (1379), "Dialogue section; A conversation with Jafar Ghorbani", Journal Book of Children and Teenagers Month, third year, number 11, Tehran, pp. 10-17. {In Persian}
- Euklidi, Mohammad Ibrahim (1375), "Textless Margins", Children's and Adolescent Literature Research Journal, second year, number 6, Tehran, Hanar, pp. 5-13. {In Arabic}
- Hajizadeh, Mahin; The reason for the avalanche; Muhaddeh Abhan, (2014), "Study and analysis of didactic poems of Suleiman Al-Eisa in the field of children's literature", Arabic Literature Criticism Research Journal, 6th period, Autumn and Winter, No. 11 (69 in a row) pp. 67-91. {In Persian}
- Haqshanas Lari, Ali Mohammad et al. (2008), "Children's Poetry and the Emergence of Verbal Aesthetics in Children", Journal Literary Research Quarterly, 6th year, No. 23, pp. 108-89. {In Persian}
- Najarian, Mohammadreza; Zohra Sarkhizadeh (1400), "Metaphor in the children's poems of Mahmoud Kianoosh and Suleiman Al-Eisa", Journal of Grammatical and Rhetorical Research of Qom University, No. 19, pp. 253-276. {In Persian}
- Nik Talab, Popek (2013), "The Evolution of Children and Adolescent Literature in Syria", Children and Adolescent Book Review Quarterly, Year 1, Nos. 3 and 4, Autumn and Winter, pp. 149-154. {In Persian}
- Siavoshi, Sabreh, Abbas Diwani (2015), "A Comparative Study of Village Nostalgia in the Poems of Suleiman Al-Eisa and Sohrab Sepehari", Institute of Humanities and Cultural Studies, Conference of the Association for the Promotion of Persian Language and Literature, Volume 11, pp. 815-796. {In Persian}

  • تاریخ دریافت 01 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 04 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 25 فروردین 1403