تحلیل محتوای کتاب عربی پایه هفتم براساس الگوی تدریس مشارکتی "جیگ ساو"

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون
1 استادیار آموزش زبان عربی، دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران.
2 استادیار گروه معارف اسلامی، فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران
المستخلص
تحلیل محتوای دروس تخصصی آموزش زبان خارجی مبتنی بر ساحت‌های شش گانه تربیتی می تواند به جریان شناسی شاخصه های آموزش و تربیتی کمک شایانی نماید. الگوهای تدریس مشارکتی از جمله جیگ ساو به عنوان بخشی از الگوهای نوین اجتماعی به ارائه رویکرد مناسب آموزشی و تربیتی برای تفکر، پژوهش، حل مسأله با توجه به اهداف و امکانات می پردازد و بر مشارکت دانش آموزان در فضای رقابت مثبت، رشد مهارت و آموزش متقابل تأکید می کند.
این پژوهش براساس روش کیفی‌-کمی(آمیخته) و تحلیل مضمون و از طریق کدگذاری و ابزار پژوهش به شکل فیش برداری و پایایی و روایی تحقیق از طریق چهار معیار لینکلن و گوبا سنجیده شده، سپس داده های استخراج شده از مراحل قبل به شیوه آنتروپی شانون مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته اند.
از نتایج این پژوهش می توان به کثرت استعمال مضامین آموزشی-تربیتی مبتنی بر دو روش غیرفعال و الگویی و فراوانی کم در روش های گفتگوی متنی، روش تلقین، ایجاد پرسش ذهنی و ایجاد نیاز اشاره کرد که ضعف روشی کتاب را به دنبال دارد. همچنین جهت گیری کلی کتاب، اغلب متمرکز بر ساحت ایمانی-اخلاقی، ساحت تربیت سیاسی-اجتماعی و ساحت علمی-فناوری است و به مضامین مرتبط با ساحت های اقتصادی-حرفه ای، هنری-زیبایی شناسی و زیستی-بدنی توجه کمتری شده است.
بکارگیری الگوی تدریس مشارکتی جیگ ساو در تدریس کتاب مذبور و لزوم تناسب محتوا با این الگوی مدرن و مؤثر برای آموزش کاربردی زبان عربی و افزایش انگیزه در دانش آموزان مطابق با نتایج تحلیل محتوا پیشنهاد می گردد.
الكلمات الرئيسية

عنوان المقالة Persian

تحلیل محتوای کتاب عربی پایه هفتم براساس الگوی تدریس مشارکتی "جیگ ساو"

المؤلفون Persian

فائزه پسندی 1
مهدیه کشانی 2
1 استادیار آموزش زبان عربی، دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران
2 استادیار گروه معارف اسلامی، فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران
المستخلص Persian

تحلیل محتوای دروس تخصصی آموزش زبان خارجی مبتنی بر ساحت‌های شش گانه تربیتی می تواند به جریان شناسی شاخصه های آموزش و تربیتی کمک شایانی نماید. الگوهای تدریس مشارکتی از جمله جیگ ساو به عنوان بخشی از الگوهای نوین اجتماعی به ارائه رویکرد مناسب آموزشی و تربیتی برای تفکر، پژوهش، حل مسأله با توجه به اهداف و امکانات می پردازد و بر مشارکت دانش آموزان در فضای رقابت مثبت، رشد مهارت و آموزش متقابل تأکید می کند. این پژوهش براساس روش کیفی‌-کمی(آمیخته) و تحلیل مضمون و از طریق کدگذاری و ابزار پژوهش به شکل فیش برداری و پایایی و روایی تحقیق از طریق چهار معیار لینکلن و گوبا سنجیده شده، سپس داده های استخراج شده از مراحل قبل به شیوه آنتروپی شانون مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته اند. از نتایج این پژوهش می توان به کثرت استعمال مضامین آموزشی-تربیتی مبتنی بر دو روش غیرفعال و الگویی و فراوانی کم در روش های گفتگوی متنی، روش تلقین، ایجاد پرسش ذهنی و ایجاد نیاز اشاره کرد که ضعف روشی کتاب را به دنبال دارد. همچنین جهت گیری کلی کتاب، اغلب متمرکز بر ساحت ایمانی-اخلاقی، ساحت تربیت سیاسی-اجتماعی و ساحت علمی-فناوری است و به مضامین مرتبط با ساحت های اقتصادی-حرفه ای، هنری-زیبایی شناسی و زیستی-بدنی توجه کمتری شده است. بکارگیری الگوی تدریس مشارکتی جیگ ساو در تدریس کتاب مذبور و لزوم تناسب محتوا با این الگوی مدرن و مؤثر برای آموزش کاربردی زبان عربی و افزایش انگیزه در دانش آموزان مطابق با نتایج تحلیل محتوا پیشنهاد می گردد.

الكلمات الرئيسية Persian

تحلیل محتوا
عربی هفتم
ساحت های شش گانه
جیگ ساو
آنتروپی شانون
قرآن کریم
- ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ق)، لسان ­العرب، بیروت، دار الفکر.
- حسنی، محمد و همکار، (1402ش)، تبیین فلسفه تربیت رسمی و عمومی(تربیت مدرسه)، تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- خمینی، روح الله، (1385ش)، صحیفه امام، ج11، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- داودی، محمد؛ حسین کارآمد، (1400ش). فلسفه تعلیم‌ و تربیت اسلامی، قم، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- دهخدا، علی اکبر، (1331ش)، لغت نامه دهخدا، تهران، نشر دانشگاه تهران.
- سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی(1402)، عربی زبان قرآن، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
- شورای عالی انقلاب فرهنگی(1390)، سند تحول بنیادین، تهران.
- طاهرزاده، اصغر، (1392ش)، انسان از تنگنای بدن تا فراخنای قرب الهی، اصفهان، نشر المیزان.
- طبرانی، سلیمان بن احمد، (1415ق)، المعجم الاوسط، مصر، دار الحرمین للطباعه و النشر.
- کریمی، عبدالعظیم، (1401ش)، تربیت چه چیز نیست؟چگونه تربیت نکنیم، تهران، منادی تربیت.
- کریپندورف، کلوس، (1386ش)، تحلیل محتوا: مبانی روش­شناسی، ترجمه: هوشنگ نائینی، تهران، نشر نی. 
- محمدی ری شهری، محمد، (1384ش)، میزان الحکمه، قم، دار الحدیث.
- محمدی مهر، غلامرضا، (1387ش)، روش تحلیل محتوا(راهنمای عملی تحقیق)، تهران، دانش نگار.
- مجلسی، محمدباقر، (1386ش)، بحار الأنوار، قم، اسلاميه.
- ورام، ابی الحسین، (1368ش)، تنبیه الخواطر، قم، دار الکتب الاسلامیه.
نشریات
- آل احمدی، مریم و افسانه شرفی ابقا، (1395ش)، «اهمیت و لزوم استفاده از کتاب درسی به روز در فرایند یاددهی یادگیری»، کنفرانس ملی دانش و فناوری روانشناسی و علوم تربیتی ایران، صص20-38.
- الحلية، محمد محمود، (2005م). «أثر تعلم التعاون القائم علی مجموعات الخبراء(jigsaw) في التحصیل المباشر والمؤجل لطلبه مساق تصمیم التعلیم في کلیات العلوم التربویة»، مجلة المنارة للبحوث والدراسات، جامعه آل البیت، الأردن، المجلد 13، العدد 4، صص 198-167.
- رحمانی، عبدالرزاق، (2020م). «فاعلية تدريس مادة القواعد باستخدام استراتيجيه جیغسو لدى طلبة قسم اللغة الفارسية بجامعه هرمزكان»، مجلة دراسات في تعلیم اللغة العربیة وتعلمها، العدد 2، المجلد 8، صص 95-116.
- رضایی، محسن، (1400ش)، «بررسی تأثیر آموزش زبان عربی بر انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان براساس الگوی تدریس مشارکتی جیگ­ساو، نشریه پژوهش در آموزش زبان عربی»، دوره 3، شماره 4، صص 156-148.
- دانایی فرد، حسن و مجتبی امامی، (1386ش)، «استراتژی­های پژوهش کیفی: تاملی بر نظریه پردازی داده بنیاد، اندیشه مدیریت»، جلد1، شماره 2، صص 69-97.
- ديـب، اوصـاف عـلي، (2011م)، «أثـر اسـتخدام طريقـه جیغسـو للتعلـم التعـاوين واستـراتيجيات تفريـد التعلـم المعاصرة لـدى طلبـة دبلـوم التأهيـل التربوي»، کلية العلوم التربوية بجامعة دمشق، مجلة جامعة تشرین، المجلد 33، العدد3، صص63-86. 
- سپهریان آذر، فیروزه، (1395). «تأثیر روش یادگیری مشارکتی جیگ­ساو بر نیازهای اساسی روان‌شناختی دانش­آموزان». نشریه پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، جلد 4، شماره 13، صص 21-30.
- صادق زاده قمصری، علیرضا و همکاران، (1393ش)، «گفتگوی تربیتی و اصول و روش­های آن»، نشریه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، تهران، جلد22، شماره 23، صص 35-18.

- طیبی، زهرا، (1400ش)، «بررسی روش­های تدریس فعال و غیر فعال و معرفی چند روش تدریس در درس مطالعات اجتماعی»، دهمین همایش ملی پژوهش­های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران، صص 14-1.

- غلامعلی لواسانی، مسعود، (1390ش). «بررسی اثربخشی روش یادگیری مشارکتی بر اضطراب ریاضی و رفتار کمک طلبی»، مجله روانشناسی، شماره 4، صص 411-397.
- فکری و همکاران، (1400ش)، «تحلیل محتوای کتاب های «عربی زبان قرآن» متوسطه دوم بر اساس برنامه درسی و رویکرد ارتباطی آموزش زبان»، مجله علمی انجمن ایرانی زبان عربی، دوره 17، شماره 58، صص 93-114.
- قاسم پور دهاقانی، علی و ابراهیم جعفری، (1388ش)، «سازواری­ها و ناسازواری­های تلقین در تربیت دینی»، نشریه تربیت اسلامی، سال 4، شماره 8، صص 43-27.
- ملاک، حسن علی ویتیم شریف سالم، (2015م)، «أثر إستراتیجیات التعلیم التعاوني في تحصیل طلبة الصف الأول الثانوي المادة الکيمیاء في الأردن»، مجلة الجامعة الإسلامیة للدراسات التربویه والنفسیه، المجلد 23، العدد 2، صص 104-85.
- نیازی، شهریار و طاهره گودرزی، (1396ش)، «پرسشگری خداوند در قرآن کریم(مطالعه موردی سوره یس)»، نشریه آموزه­های قرآنی، دوره 14، شماره 25، صص 211-232.
Sources and references
The Holy Quran
- Aronson, E. (2002). Building empathy, compassion, and achievement in the jigsaw classroom. In J. Aronson (Ed.), Improving academic achievement. Impact of psychological factors on education (pp. 209-225). San Diego, CA: Academic Press.
- Davoodi, Mohammad & Hossein Karami. (2021). Philosophy of Islamic Education. Qom: Research Institute of Seminary and University Publications.
- Dehkhoda, Ali Akbar. (1952). Dehkhoda Dictionary. Tehran: University of Tehran Press.
- Dyson, B. & Casey, A .(2012). Cooperative learning in physical education: A research based approach. 166 175: London, UK: Routledge.
- Educational Research and Planning Organization. (2023). Arabic Language of the Quran. Tehran: Iranian Textbook Publishing Company.
- Gardner, J.N.; Jewler, A.J. & Barefoot, B.O. (2010). Your college experience: strategies for success. New York: Bedford/St. Martin’s.
- Hassani, Mohammad & Collaborators. (1983). Explanation of the Philosophy of Formal and Public Education (School Education). Tehran: Research Institute of Seminary and University.
- Khomeini, Ruhollah. (2006). Sahifeh Imam, Vol. 11. Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.
- Karimi, Abdulazim. (2022). What is Not Education? How Not to Educate. Tehran: Monadi Tarbiat.
- Krippendorff, Klaus. (2007). Content Analysis: An Introduction to its Methodology, translated by Houshang Naeini. Tehran: Nashr Ney.
- Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications, Inc.
- Majlisi, Mohammad Baqir. (2007). Bihar al-Anwar. Qom: Islamiya.
- Mohammadi Mehr, Gholamreza. (2008). Content Analysis Methodology (Practical Research Guide). Tehran: Danesh Negar.
- Mohammadi Reyshahri, Mohammad. (2005). Mizan al-Hikmah. Qom: Dar al-Hadith.
- Supreme Council of the Cultural Revolution. (2011). Fundamental Transformation Document. Tehran.
- Tabarani, Suleiman Ibn Ahmad. (1415). Al-Mu'jam al-Awsat. Egypt: Dar al-Haramayn for Printing and Publishing.
- Taherzadeh, Asghar. (2013). Man: From the Confinement of the Body to the Vastness of Divine Nearness. Isfahan: Al-Mizan Publishing.
- The Holy Quran.
- Waram, Abi al-Husayn. (1989). Tanbih al-Khawatir. Qom: Dar al-Kutub al-Islamiyya.
Journals 
- Al Ahmadi, Maryam & Afsaneh Sharafi Ebqa. (2016). The Importance and Necessity of Using Up-to-Date Textbooks in the Teaching-Learning Process. National Conference on Knowledge and Technology of Psychology and Educational Sciences of Iran, pp. 20-38.
- Al-Hilia, Mohammad Mahmoud. (2005). The Effect of Cooperative Learning Based on Expert Groups (Jigsaw) on the Direct and Delayed Achievement of Students in the Instructional Design Course in the Faculties of Educational Sciences. Al-Manara Journal for Research and Studies, Al al-Bayt University, Jordan, Vol. 13, No. 4, pp. 198-167.
- Danaei Fard, Hassan & Mojtaba Emami. (2007). Qualitative Research Strategies: Reflections on Grounded Theory. Andisheh Management, Vol. 1, No. 2, pp. 69-97.
- Dib, Awsaf Ali. (2011). The Effect of Using the Jigsaw Method in Cooperative Learning and Modern Individualized Learning Strategies on the Students of the Educational Rehabilitation Diploma. Journal of Tishreen University, Vol. 33, No. 3, pp. 63-86.
- Fekri & Colleagues. (2021). Content Analysis of 'Arabic Language of the Quran' Textbooks in Secondary Education Based on Curriculum and Communicative Language Teaching Approach. Journal of the Iranian Association for Arabic Language Studies, Vol. 17, No. 58, pp. 93-114.
- Gagné, M. & Deci, E.L. (2005). Selfdetermination theory and work motivation. Journal of Organizational Behavior, 26(4), 331–362.
- Ghaith, Ghazi. (2003). Relationship between reading attitudes, achievement and learners perceptions of their Jigsaw 2 cooperative learning experience. Reading Psychology. 24 (2): 1-6, 2003.
- Gholamali Lavasani, Masoud. (2011). Examining the Effectiveness of the Cooperative Learning Method on Math Anxiety and Help-Seeking Behavior. Journal of Psychology, No. 4, pp. 411-397.
- Hanze M, Berger R. (2007). Cooperative learning, motivational effects, and student characteristics: An experimental study comparing cooperative learning and direct instruction in 12th grade physics classes. Learn Instr; 17:29-41.
- Malak, Hasan Ali & Sharif Salem. (2015). The Impact of Cooperative Learning Strategies on the Achievement of First-Year Secondary Students in Chemistry in Jordan. Islamic University Journal for Educational and Psychological Studies, Vol. 23, No. 2, pp. 104-85.
- Niazi, Shahryar & Tahereh Goudarzi. (2017). God's Questioning in the Holy Quran (Case Study of Surah Yaseen). Journal of Quranic Teachings, Vol. 14, No. 25, pp. 211-232.
- Qasempour Dehaqani, Ali & Ebrahim Jafari. (2009). Consistencies and Inconsistencies in Religious Education. Journal of Islamic Education, Vol. 4, No. 8, pp. 43-27.
- Rahmani, Abdulrazzaq. (2020). The Effectiveness of Teaching Grammar Using the Jigsaw Strategy among Persian Language Students at Hormozgan University. Journal of Studies in Arabic Language Teaching and Learning, Issue 2, Vol. 8, pp. 95-116.
- Rezaei, Mohsen. (2021). Investigating the Effect of Arabic Language Teaching on Students' Academic Motivation Based on the Jigsaw Cooperative Teaching Model. Journal of Research in Arabic Language Teaching, Vol. 3, No. 4, pp. 156-148.
- Sadeghzadeh Ghamsari, Alireza & Colleagues. (2014). Educational Dialogue and Its Principles and Methods. Journal of Research in Islamic Education Issues, Tehran, Vol. 22, No. 23, pp. 35-18.
- Sepehrian Azar, Firoozeh. (2016). The Impact of the Jigsaw Cooperative Learning Method on the Basic Psychological Needs of Students. Journal of Research in School and Virtual Learning, Vol. 4, No. 13, pp. 21-30.
- Slavin, Robert. (1988). Cooperative Learning of Student Achievement. Educational Leadership journal of the Department of Supervision and Curriculum Development. Vol. 46. No 2. P. 31-33.
- Tayebi, Zahra. (2021). Examining Active and Passive Teaching Methods and Introducing Several Teaching Methods in Social Studies Lessons. 10th National Conference on Management and Humanities Research in Iran, Tehran, pp. 14-1.

  • تاريخ الاستلام 15 مارس 2024
  • تاريخ المراجعة 20 أغسطس 2024
  • تاريخ القبول 24 أغسطس 2024