تحلیل ‌داستانهای کودکان بر اساس نظریه ریخت‌شناسی پراپ (مطالعه موردی داستان قریة الحروف از محمود شقیر)

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون
1 طهران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران،
المستخلص
محمود شقیر در داستان ‌کوتاه قریة الحروف، نگاه و ذهن خلاقانه‌ای به چالشها و نارسایی‌های موجود در زندگی کودکان دارد و طریق استقامت ورزیدن برای حل مشکلات را به نوباوگان می‌آموزد. از آنجا که بررسی آثار روایی به لحاظ شکل و ساختار، امروزه از اهمیت بسزایی در حوزۀ روایت‌شناسی برخوردار است، نگارندگان در این پژوهش تلاش کرده‌اند تا داستان کودکانه قریة الحروف را با بهره‌گیری از الگوی ریخت‌شناسی ولادیمیر پراپ، بررسی و تحلیل کنند. بدین منظور پس از تبیین مبانی اصلی این نظریه، نخست داستان مورد بحث با کارکردها و خویش‌کاری‌های سی و یک گانۀ پراپ تطبیق داده شده و سپس از هفت حوزۀ کنش این الگو سخن به میان آمده است. در نهایت نقش و کارکرد هر کدام از شخصیت‌های داستان اعم از قهرمان، شریر، یاریگر و غیره مورد ارزیابی قرار گرفته و موارد تطابق یا عدم تطابق این شخصیت‌ها با کارکردها و کنش‌های مورد توجه در الگوی پراپ مشخص شده است. از یافته‌های تحقیق استنباط می‌شود که نوزده کارکرد از خویش‌کاری‌های ۳۱ گانۀ پراپ در داستان مورد بحث قابل ملاحظه است و ۱۲ کارکرد دیگر جایگاهی در این داستان ندارد. همچنین از ۷ حوزۀ کنش در الگوی پراپ، شش مورد با این داستان تطابق کامل یافته است.

الكلمات الرئيسية


عنوان المقالة Persian

تحلیل ‌داستانهای کودکان بر اساس نظریه ریخت‌شناسی پراپ (مطالعه موردی داستان قریة الحروف از محمود شقیر)

المؤلفون Persian

عزت ملا ابراهيمي 1
مبینا کبیری 2
1 professor of Tehran University
2 Master Student of Arabic Language and Literature, University of Tehran
المستخلص Persian

محمود شقیر در داستان ‌کوتاه قریة الحروف، نگاه و ذهن خلاقانه‌ای به چالشها و نارسایی‌های موجود در زندگی کودکان دارد و طریق استقامت ورزیدن برای حل مشکلات را به نوباوگان می‌آموزد. از آنجا که بررسی آثار روایی به لحاظ شکل و ساختار، امروزه از اهمیت بسزایی در حوزۀ روایت‌شناسی برخوردار است، نگارندگان در این پژوهش تلاش کرده‌اند تا داستان کودکانه قریة الحروف را با بهره‌گیری از الگوی ریخت‌شناسی ولادیمیر پراپ، بررسی و تحلیل کنند. بدین منظور پس از تبیین مبانی اصلی این نظریه، نخست داستان مورد بحث با کارکردها و خویش‌کاری‌های سی و یک گانۀ پراپ تطبیق داده شده و سپس از هفت حوزۀ کنش این الگو سخن به میان آمده است. در نهایت نقش و کارکرد هر کدام از شخصیت‌های داستان اعم از قهرمان، شریر، یاریگر و غیره مورد ارزیابی قرار گرفته و موارد تطابق یا عدم تطابق این شخصیت‌ها با کارکردها و کنش‌های مورد توجه در الگوی پراپ مشخص شده است. از یافته‌های تحقیق استنباط می‌شود که نوزده کارکرد از خویش‌کاری‌های ۳۱ گانۀ پراپ در داستان مورد بحث قابل ملاحظه است و ۱۲ کارکرد دیگر جایگاهی در این داستان ندارد. همچنین از ۷ حوزۀ کنش در الگوی پراپ، شش مورد با این داستان تطابق کامل یافته است.

الكلمات الرئيسية Persian

کودک
ریخت‌شناسی
پراپ
قریة الحروف
محمود شقیر
الف. كتاب‌ها
- احمدی، بابک (1370ش). ساختار و تأویل متن. تهران: نشر مرکز.
- پراپ، ولادیمیر (1386ش). ریخت‌شناسی قصه‌های پریان. ترجمه: فریدون بدره‌ای. چ‌دوم. تهران: توس.
- تولان، مایکل (1386ش). روایت‌شناسی: درآمدی زبان‌شناختی- انتقادی. ترجمه: فاطمه علوی و فاطمه نعمتی. تهران: سمت.
- شفیعی، کدکنی (1391ش). رستاخیز کلمات. تهران: سخن.
- شقیر، محمود (بی‌تا). قریةالحروف. (فایل ورد این داستان از نویسنده دریافت شده است).
- صایل، حمدان (1991م). قضایا النقد الحدیث. اردن: دار الأمل.
- مارتین، والاس (1382ش). نظریه‌های روایت. ترجمه: محمد شهبا. تهران: هرمس.
- میرصادقی، جمال (1394ش). عناصر داستان. چ نهم. تهران: نشر سخن.
ب. مقالات
- بهنام، مینا (1389ش). «ريخت‌شناسي داستان حسنک وزير به روايت بيهقي»، فصلنامه گوهر گویا، سال4، شماره1، صص 131- 149.
- پروینی، خلیل و هومن ناظمیان (۱۳۸۷ش). «الگوی ساختارگرایی ولادیمیر پراپ و کاربردهای آن در روایت‌شناسی»، پژوهش زبان و ادب فارسی، دوره1، شماره 11، صص 183- 203.
- جلالی‌پور، بهرام (۱۳۷۹ش). «ریخت شناسی قصه جنگ مازندران بر اساس روش پراپ»، هنر پاییز، شماره ۴۵، صص 33- 53.
- حیدری، مرتضی (1394ش). «ریخت‌شناسی قصۀ حضرت یوسف در ترجمۀ تفسیر طبری»، زبان و ادب فارسی، سال 23، شماره 79، صص 141- 168.
- خائفی، عباس و جعفر فیضی گنجین (1386ش). «تجزیه و تحلیل قصه‌ سمک عیار بر اساس نظریه ولادیمیر پراپ»، پژوهش‌های ادبی، سال 5، شماره 18، صص 33- 52
- دهقان، مهتاب و رسول بلاوی و ناصر زارع (2020م). «سرديّة القصيدة الطّفوليّة وفقأً لمنهج فلاديمير بروب قصيدة "أحكي لكم طفولتي يا صغار" لسليمان العيسى نموذجاً»، مجلة اللغة العربية وآدابها، سال 16، شماره1، صص 51- 74.
- رمشکی، سعید و ابراهیم استاجی (1392ش). «تحلیل ریخت‌شناسی داستان سیاوش بر اساس نظریۀ ولادیمیر پراپ»، متن‌شناسی ادب فارسی، سال5، شمارۀ 3، صص 37- 52.
- فروزنده، مسعود (۱۳۸۸ش). «نقد و تحلیل عناصر داستان در گزیده‌ای از داستان‌های کودکان»، ادب پژوهی، شماره9، صص 152- 171.
- المحرقي، یعقوب یوسف (2014م). «فلادیمیر بروب ومنهجية دارسة الثقافة الشعبیة»، الثقافة الشعبیة، سال7، شماره29، صص 44- 63.
- مختاری، مسروره (۱۳۹۶ش). «حکایت روایت، آسیب‌شناسی نظریۀ روایت، مطالعۀ موردی: نظریۀ ریخت‌شناسی ولادیمیر پراپ»، پژوهش‌نامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، سال 17، شماره7، صص 183- 197.
- مشایخی، حمیدرضا و هانیه میرسیدی (۱۳۹۱ش). «تحلیل السمان والخریف نجیب محفوظ با رویکرد ریخت‌شناسی»، مجلة الجمعیة الایرانیة للغة العربیة وآدابها، شماره۲۴، صص 141- 164.
- نصرالله‌زاده، محمد جواد و حسینعلی احمدی گرجی (۱۳۹۶ش). «الگوی راهبردی اداره امور امر به معروف و نهی از منکر»، مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، دوره 1، شماره 4، صص 61- 86..
ج. پایان‌نامه‌ها
- عباسی، نرگس (1401ش). «ریخت‌شناسی چهارده اثر داستانی در حوزۀ ادبیات کودک و نوجوان»، دانشگاه اراک: پایان‌نامه کارشناسی ارشد
- کبیری، مبینا (1403ش). «بررسی ادبیات تخیلی در آثار محمود شقیر، مطالعۀ موردی داستان‌های کوتاه "النحلةالطیبة" و "قریةالحروف" و رمان "أنا و جمانة"»، دانشگاه تهران: پایان‌نامه کارشناسی ارشد
- وطن‌پور، آزاده (1388ش)، «ریخت‌شناسی قصه‌های عامیانۀ بخش اوز»، دانشگاه شیراز: پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
References
- Abbasi, Narges (2022). "The morphology of fourteen fiction works in the field of children's and adolescent literature", Arak University: Master's thesis. {In Persian}
- Ahmadi, Babak (1991). The structure and interpretation of the text, Tehran, publishing center. {In Persian}
- Al-Muharraqi, Yaqub Youssef (2014), "Vladimir Brob and the Methodology of Popular Culture Education", Popular Culture, Year 7, Number 29, pp. 63-44. {In Arabic}
- Behnam, Mina (2010). "Rhythology of the story of Hasnak Wazir according to Beyhaghi's narrative", Gohar Goya Quarterly, year 4, number 1, pp. 131-149. {In Persian}
- Dehghan, Mehtab and Ras0l Ballavi and Naser Zareh (2020). "The coldness of al-Tafouliya al-Qaseida according to Vladimir's method according to the poem "Akhki Lakm Tholti Ya Sghar" by Suleiman Al-Eisa for example", Journal of Arabic Language and Literature, year 16, number 1, pp. 51-74. {In Arabic}
- Faruzandeh, Masoud (2008) "Criticism and analysis of story elements in a selection of children's stories", Adab Pazhuhi, No. 9, pp. 152-171. {In Persian}
- Heydari, Morteza (2014). "Rhythology of the story of Hazrat Yusuf in the translation of Tafsir Tabari", Persian language and literature, year 23, number 79, pp. 141-168. {In Persian}
- Jalalipour, Bahram (2000). "Rhythology of Mazandaran war story based on Propp method", Art of Autumn, No. 45, pp. 53-33. {In Persian}
- Kabiri, Mobina (2024) "Review of Fictional Literature in the Works of Mahmoud Shakir, A case study of the short stories of »The Village of Letters« and »Al-Nahlah-ul-Taiba« And »Ana and Jamana«", Tehran University: Master's thesis. {In Persian}
- Khafi, Abbas and Jafar Faizi Ganjin (2007). "Analysis of the story of Samak Ayar based on the theory of Vladimir Propp", Literary Research, Year 5, Number 18, pp. 52-33. {In Persian}
- Martin, Wallace (2003). Narrative theories, translated by Mohammad Shahba, Tehran, Hormes Publishing. {In Persian}
- Meshaikhi, Hamidreza and Hanieh Mirsaydi (2011) "Analysis of Al-Saman and Kharif of Najib Mahfouz with a morphological approach", Al-Iranian Society for Arabic Language and Literature, No. 24, pp. 164-141. {In Persian}
- Mirsadeghi, Jamal (2014). Elements of the story, 9th edition, Tehran, Sokhon Publishing House. {In Persian}
- Mokhtari, Masroreh (2016) "narrative narrative, pathology of narrative theory, case study: Vladimir Propp's morphological theory", Critical Research Journal of Humanities Texts and Programs, year 17, number 7, pp. 183-197. {In Persian}
- Nasrullahzadeh, Mohammad Javad and Hossein Ali Ahmadi Gurji (2016) "Strategic model of managing the affairs of good and forbidding evil", National Defense Strategic Management Studies, Volume 1, Number 4, pp. 86-61. {In Persian}
- Parvini, Khalil and Homan Nazimian (2008). "Vladimir Propp's model of structuralism and its applications in narratology", Persian language and literature research, volume 1, number 11, pp. 203-183. {In Persian}
- Propp, Vladimir (2007). Morphology of Fairy Tales, translated by Fereydoun Badrei, second edition, Tehran, Tos Publications. {In Persian}
- Rameshki, Saeed and Ebrahim Staji (2012). "Morphological analysis of Siavash's story based on the theory of Vladimir Propp", Textology of Persian Literature, Year 5, Number 3, pp. 37-52. {In Persian}
- Sayel Hamdan, Mohammad (1991). Qadaya al-Samat al-Hadith, Jordan, Dar al-Amal. {In Arabic}
- Shafi'i Kodkani, Mohammad Reza (2019). Resurrection of Words, Tehran, Sokhon Publishing House. {In Persian}
- Shakir, Mahmoud (Beta). The village of letters, (the word file of this story was received from the author{In Arabic}.
- Tolan, Michael (2016). Narratology: A Linguistic-Critical Introduction, translated by Fatemeh Alavi and Fatemeh Nemati, Tehran, Samt. {In Persian}
-Vatanpour, Azadeh; (2009). "Rhythmology of Folk Tales of Oz Region", Shiraz University: Master's Thesis. {In Persian}

  • تاريخ الاستلام 10 فبراير 2024
  • تاريخ المراجعة 24 سبتمبر 2024
  • تاريخ القبول 29 سبتمبر 2024