توظیف منهجیة المیول التشویهیة لآنتوان بیرمان لدراسة ترجمة كتاب "سيمفونية الموتى"

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون
1 جامعة شهید تشمران أهواز، أهواز، إيران
2 طالب مرحلة الماجستیر في فرع اللغة العربیة وآدابها بجامعة شهید تشمران أهواز، أهواز، إیران
10.22034/iaall.2025.481337.2941
المستخلص
حظيت رواية "سيمفونية الموتى" للمؤلف "عباس معروفي" باهتمام وتقدير دوليين مرموقين، نظرًا لما تتمتع به من خصائص فنية وأدبية بارزة. وتُعدّ الترجمة العربية لهذه الرواية، الصادرة بعنوان "سيمفونية الموتى" لأحمد موسى، خطوةً مهمةً في سبيل تعريف الأدب الإيراني بالجمهور الناطق بالعربية. يهدف البحث الحالي، مستندًا إلى نظرية "أنطوان بيرمان" بوصفها أداةً فاعلةً في تحليل الترجمة، إلى دراسة وتقييم مدى توفيق المترجم في نقل العناصر الأدبية، والمضامين الاجتماعية، والجوانب الجوهرية للرواية. ينصبّ اهتمام هذا البحث على تقييم مدى تطابق الترجمة مع النص الأصلي، والكشف عن مواطن القوة والضعف في نقلها لمفاهيم وقيم العمل الروائي. يستند التحليل إلى دراسة اتجاهات التغيير والتحريف التي طرأت على النص المترجم، وذلك وفقًا للمنهج التحليلي الوصفي، مع تقديم الشواهد والترجمات المقترحة كأمثلة توضيحية. وتكشف نتائج البحث عن إمكانية تطبيق ستة عناصر من بين اثني عشر عنصرًا من عناصر نظرية بيرمان التشريحية على أجزاء من النص المترجم. ويُرجَّح أن عدم إلمام المترجم الكافي بالنطاق الدلالي الواسع للمفردات في اللغة الفارسية قد أسهم في انحراف الترجمة عن مسار النص الأصلي، والإخلال بأمانة النقل.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


عنوان المقالة Persian

کاربست الگوی تمایلات ریخت شکنانه "آنتوان برمن" در کارآمدی انتقال عناصر مختلف در ترجمه کتاب "سمفونی مردگان"

المؤلفون Persian

سید احمد موسوی پناه 1
علی حزابی زاده 2
1 دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 طالب مرحلة الماجستیر في فرع اللغة العربیة وآدابها بجامعة شهید تشمران أهواز، أهواز، إیران
المستخلص Persian

رمان "سمفونی مردگان" اثر "عباس معروفی"، به جهت ویژگی‌های برجسته هنری و ادبی، در سطح بین‌المللی مورد اهتمام و توجه قرار گرفته است. برگردان عربی این رمان با عنوان "سمفونی الموتی" از "احمد موسی"، گامی مهم در جهت معرفی ادبیات ایران به جامعه عرب‌زبان بشمار می رود. پژوهش حاضر، با تکیه بر نظریه "آنتوان برمن" به عنوان یک ابزاری کارآمد در تحلیل ترجمه، به بررسی میزان موفقیت مترجم در انتقال عناصر ادبی، مضامین اجتماعی و جنبه‌های مهم رمان می‌پردازد. هدف از این پژوهش، ارزیابی انطباق ترجمه با متن اصلی و تعیین نقاط قوت و ضعف آن در انتقال مفاهیم و ارزش‌های اثر است. اساس این بررسی، تحلیل گرایش‌های تغییر و تحریف در متن ترجمه شده، بر اساس روش تحلیلی-توصیفی، همراه با ارائه شواهد و ترجمۀ پیشنهادی است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که 6 مؤلفه از 12 مؤلفه نظریه ریخت‌شکنانه برمن، قابل اعمال بر بخش‌هایی از متن ترجمه مورد مطالعه است. به نظر می‌رسد ناآگاهی مترجم از دامنه معنایی واژگان در زبان فارسی، باعث انحراف ترجمه از متن اصلی و عدم وفاداری به آن شده است.

الكلمات الرئيسية Persian

برمن
انحراف
تفاخرگرایی
غنایی زدایی کیفی
احمد موسی
1. کتاب‌ها
-  آذرنوش، آذرتاش، (1394ش)، فرهنگ معاصر عربی-فارسی، تهران: نشر نی.
-  برمن، آنطوان، (2010مالترجمة و الحرف أو مقام البعد، ترجمة و تحقيق عز الدين الخطابي، بيروت: المنظمة العربية للترجمة.
-  صفوی، كورش، (1371ش)، هفت گفتار دربارة ترجمه، چ 9، تهران: نشر مركز.
-  لطافتی، رؤیا؛ و صرافان چهارسوقی، ارژنگ، (1388ش)، نظریه‌های ترجمه (مسائل ترجمة متون ادبی از فارسی به فرانسوی)، تهران: انتشارات سمت.
-  معروفی، عباس، (1388ش)، سمفونی مردگان، تهران: انتشارات ققنوس.
-  موسى، احمد، (2018م)، ترجمة كتاب سمفونية الموتى من عباس معروفي ميلانو، منشورات المتوسط.
-  نیومارک، پیتر، (1372ش)، دوره آموزش فنون ترجمه، ترجمۀ: منصور فهیم و سعید سبزیان، تهران: ره نما.
2. مجلات
-  احمدی، محمد رحیم، (۱۳۹۲ش)، «آنتوان برمن و نظریه گرایش‌های ریخت‌شکنانه؛ معرفی و بررسی قابلیت کاربرد آن در نقد (ترجمه)»، مجله نقد زبان و ادبیات خارجی، شماره ۱۰، پیاپی ۶۸، صص 21-1.
-  احمدی، محمدنبی؛ چله‌نیا، فرزانه. (1402ش). «واکاوی ترجمۀ حمیدرضا مهاجرانی از رمان «برید اللّیل» بر اساس نظریۀ «آنتوان برمن»، پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، شماره 28، دوره 13، صص 9-34.
-  امیریان، طیبه، (1400ش)، «بررسی ترجمۀ عربی عیناها طبق الگوی ریخت‌شکنانۀ برمن»، پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، شماره 2، دوره 21، صص 1-22.
-  خفاجه کریموی، زهرا؛ شمس آبادی؛ حسین؛ و نوری کیذقانی، سید مهدی، (1402ش)، «رهیافت‌های گریز از ترجمه‌ناپذیری رمان النظارة السوداء اثر احسان عبدالقدوس»، پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، شماره 29، دوره 13، صص 179-218.
-  شیروانی دنیانی، رضا؛ بلاوی، رسول و جابری اردکانی، سید ناصر . (1400). واکاوی گرایش‌های ریخت‌شکنانه در ترجمۀ عربی محمد نورالدین از رباعیات خیام با تکیه بر دیدگاه آنتوان برمن«پژوهش های ترجمه در زبان و ادبیات عربی». شماره 24، دوره11، صص39-66
-  عبیدان، جلال؛ و زارع برمی، مرتضی، (1402ش)، «کاربست الگوی آنتوان برمن در تحلیل تعریب وصیت‌نامۀ سیاسی-الهی امام خمینی(ره) با نگرش به گرایش‌های تغییر شکل‌دهندۀ متن مبدأ»، پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، شماره 29، دوره 13، صص 107-144.
-  مهدی‌پرور، فاطمه، (۱۳۸۹ش). «نظری بر روند پیدایش نظریه‌های ترجمه و بررسی سیستم تحریف متن از نظر آنتوان برمن»، کتاب ماه ادبیات، شماره ۴۱، صص 57-63.
-  میلود، بوخال، (2017م)، «نقد الترجمات عند أنطوان برمن»، مجلة آفاق للعلوم، العدد الثامن، المجلد1، صص 392-401.
The Sources and references
1. Books
-   Azarnoush, Azartash, (2015), Contemporary Arabic-Persian Culture, Tehran: Ney Publishing.
-   Berman, Antoine, (2010), Translation and Al-Harf or Maqam al-Baad, translation and research by Ezz al-Din al-Khattabi, Beirut: Al-Moght Al-Arabiyya llal-Tarjamah.
-   Safavi, Kurosh, (1992), Haft Giftar about Translation, Chapter 9, Tehran: Nash Marz.
-   Letafati, Rouya; and Sarafan Chaharsoghi, Arjang, (2009), translation theories (problems of translating literary texts from Persian to French), Tehran: Samit Publications.
-   Maroufi, Abbas, (2009), Symphony of the Dead, Tehran: Qaqnoos Publications.
-   Moussa, Ahmed, (2018), translation of the book "Al-Mouti's Symphony" by Abbas Maroufi, Milan, Mansurat al-Meduz.
-   Newmark, Peter, (1993), translation techniques training course, translated by Mansour Fahim and Saeed Sabzian, Tehran: Rahnama.
2. Journals
- Ahmadi, Mohammad Nabi., & Chelehnia, Farzaneh. (2023), "An Analysis of Hamidreza Mohajerani's Translation of the Novel "Barid al-Lail" Based on the Theory of "Antoine Berman"". Journal of Translation Research in Arabic Language and Literature, 13(28), 9-34.
-   Ahmadi, Mohammad Rahim. (2013), "Antoine Berman and the Theory of Destructive Tendencies: An Introduction and Investigation of Its Applicability in Criticism (Translation)", Journal of Criticism of Foreign Language and Literature, (68), Issue 10, 1-21
-   Amirian, Tayyebe. (2021), "A Study of the Arabic Translation of Einaha according to the Bremen Morphological Pattern”, Pizhuhish nāmah-i intiqādī-i mutūn va barnāmah hā-yi ̒ulūm-i insāni (Critical Studies in Texts & Programs of Human Sciences), 21(2), 1-22.
-   Khafajeh Karimavi, Zahra., Shamsabadi, Hossein., & Noori Keyzghani, Seyyed Mahdi. (2023), "Approaches to Escape from the Untranslatability of the Novel Al-Nazarat Al-Souda by Ehsan Abdul Quddus". Translation Research in Arabic Language and Literature , 13(29), 179-218.
-   Mahdiparvar, Fatemeh. (2010), "A comment on the emergence of translation theories and examination of the text distortion system from the point of view of Antoine Berman", Book of Literature Month, (29), 57-63.
-   Miloud, Bukhal. (2017), "Criticism of translations according to Antoine Bremen" , Afaq Journal of Science, 1(8), 392-401.
-   Obeidan, Jalal., & Zare Burmi, Morteza. (2023), "The Application of Antoine Berman's Model in the Analysis of the Arabization of Imam Khomeini's Political-Divine Will with an Attitude to the Transformative Tendencies of the Source Text", Translation Research in Arabic Language and Literature, 13(29), 107-144.
-   Shirvani Donyani, Reza; Belavi, Rasoul and Jaberi Ardakani, Seyyed Naser. (2021). Analysis of the transgressive tendencies in Muhammad Nur al-Din's Arabic translation of Khayyam's Rubaiyat based on Antoine Berman's perspective. "Translation Studies in Arabic Language and Literature". No. 11(24) pp. 39-66

  • تاريخ الاستلام 14 أكتوبر 2024
  • تاريخ المراجعة 17 مارس 2025
  • تاريخ القبول 13 إبريل 2025