تحلیل زاویۀ دید روایی در رمان طشاري از انعام کجه‌جی بر اساس الگوی فاولر و آسپنسکی

پژوهش حاضر با تکیه بر روش توصیفی - تحلیلی و برمبنای الگوی نظام‌مند بوریس آسپنسکی و راجر فاولر، به تحلیل زاویۀ دید روایی در رمان طشاری، نوشتۀ انعام کجه‌جی، می‌پردازد تا ابعاد ایدئولوژیک و جهان‌بینی حاکم بر داستان و نگرش‌های شخصیت‌های آن را تبیین سازد. الگوی آسپنسکی و فاولر، متون داستانی را در چهار سطح اساسی شامل دیدگاه مکانی – زمانی، روان‌شناختی (یا ادراکی)، و ایدئولوژیک بررسی می‌کند. این الگو، با تمرکز بر مفهوم کانون‌شدگی، به تحلیل رابطۀ میان راوی، موقعیت داستان و ویژگی‌های ادراکی و روانی شخصیت‌ها می‌پردازد. همچنین، در سطح ایدئولوژیک، ساختارهای زبانی و گفتمانی مطالعه می‌شود تا با کاوش در زاویۀ دید روایی، به دنیای ذهنی نویسنده و اهداف ایدئولوژیک پنهان در انتخاب شخصیت‌ها دست یابیم. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نویسنده اوضاع بحران‌زدۀ عراق معاصر را با کاربست زبانی هنرمندانه و با نگاهی عمیقاً ایدئولوژیک بازتاب می‌دهد. هستۀ معنایی داستان حول محور خودباختگی فرهنگی، بحران هویت و عدم سازگاری با واقعیت‌های پیش‌آمده شکل می‌گیرد. تقابل‌های مکانی (مانند وطن و غربت)، تلاش مستمر شخصیت‌ها برای غلبه بر گسیختگی هویتی و بازیابی ریشه‌ها، جهت‌گیری اصلی ایدئولوژی آن‌ها را مشخص می‌سازد. این رویکرد که نمایانگر مخالفت با وضع موجود و جست‌وجوی تحول است، تعارض میان ایدئولوژی سلطه‌محور و باورها و نگرش‌های مقاومتی شخصیت‌های داستان را نشان می‌دهد که با دیدگاه‌های راوی اول‌شخص هم‌سو است.