تحلیل کلان درون‌مایۀ «تاب آوری اجتماعی زنان» در رمان «عروس های آمنه» بر اساس نظریۀ درون‌مایگان توماشفسکی

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون
استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران
10.22034/iaall.2026.529201.3027
المستخلص
تاب‌آوری اجتماعی به عنوان یک مفهوم مدرن در علوم رفتاری و اجتماعی به افراد این امکان را می‌دهد که در برابر چالش‌ها و موانع زندگی، از جمله بحران‌ها و تغییرات ناگهانی، رفتار مؤثّری از خود نشان دهند؛ تاب‌آوری اجتماعی به آن‌ها این قدرت را می‌دهد که نه تنها در برابر مشکلات ایستادگی کنند، بلکه با استفاده از منابع و توانمندی‌های خود، به شکل سازنده‌ای به سمت حل مسائل پیش بروند. گسترة این مفهوم به ادبیات نیز کشیده شده است و تاب آوری اجتماعی به عنوان یکی از بن‌مایه‌های اصلی در ادبیات جلوه‌نمایی نموده است. توماشفسکی معتقد است داستان دارای یک ساختار سلسله‌مراتبی از درون‌مایه‌هاست. در پایین‌ترین سطح این سلسله‌مراتب، بن‌مایه‌های اتمی قرار دارند که در تعامل با یکدیگر، کلان‌درون‌مایه متن ادبی را شکل می‌دهند. از دیدگاه وی انگیزش، توجیه‌گر کارکرد هر بن‌مایه در ارتباط با سایر بن‌مایه‌ها برای تحلیل کلان درونمایه ضروری است. در این مقاله برای کشف ارتباط وصف با روایت‌گری، اوصاف رمان "أعراس آمنه" اثر ابراهیم نصرالله با روش توصیفی- تحلیلی براساس نظریۀ درونمایگان بوریس توماشفسکی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش بیانگر آن است: کلان درون مایه مقاومت و تاب آوری زن محور اساسی در رمان «أعراس آمنه» به شمار می رود. و ساختار مولکولی رمان مورد بررسی بر مبنای بن‎مایه‌های: آزادی اراده و انتخاب، پذیرش مسئولیت و پیامدهای آن، تأثیر زمان و شرایط خاصّ، تأثیرات فرهنگی، رشد و تحوّل زنان، تناقضات انسانی، درک و آگاهی زنان می‌باشد.
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية

عنوان المقالة Persian

تحلیل کلان درون‌مایۀ «تاب آوری اجتماعی زنان» در رمان «عروس های آمنه» بر اساس نظریۀ درون‌مایگان توماشفسکی

المؤلفون Persian

علی خالقی
پوران رضائی
استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران
المستخلص Persian

تاب‌آوری اجتماعی به عنوان یک مفهوم مدرن در علوم رفتاری و اجتماعی به افراد این امکان را می‌دهد که در برابر چالش‌ها و موانع زندگی، از جمله بحران‌ها و تغییرات ناگهانی، رفتار مؤثّری از خود نشان دهند؛ تاب‌آوری اجتماعی به آن‌ها این قدرت را می‌دهد که نه تنها در برابر مشکلات ایستادگی کنند، بلکه با استفاده از منابع و توانمندی‌های خود، به شکل سازنده‌ای به سمت حل مسائل پیش بروند. گسترة این مفهوم به ادبیات نیز کشیده شده است و تاب آوری اجتماعی به عنوان یکی از بن‌مایه‌های اصلی در ادبیات جلوه‌نمایی نموده است. توماشفسکی معتقد است داستان دارای یک ساختار سلسله‌مراتبی از درون‌مایه‌هاست. در پایین‌ترین سطح این سلسله‌مراتب، بن‌مایه‌های اتمی قرار دارند که در تعامل با یکدیگر، کلان‌درون‌مایه متن ادبی را شکل می‌دهند. از دیدگاه وی انگیزش، توجیه‌گر کارکرد هر بن‌مایه در ارتباط با سایر بن‌مایه‌ها برای تحلیل کلان درونمایه ضروری است. در این مقاله برای کشف ارتباط وصف با روایت‌گری، اوصاف رمان "أعراس آمنه" اثر ابراهیم نصرالله با روش توصیفی- تحلیلی براساس نظریۀ درونمایگان بوریس توماشفسکی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش بیانگر آن است: کلان درون مایه مقاومت و تاب آوری زن محور اساسی در رمان «أعراس آمنه» به شمار می رود. و ساختار مولکولی رمان مورد بررسی بر مبنای بن‎مایه‌های: آزادی اراده و انتخاب، پذیرش مسئولیت و پیامدهای آن، تأثیر زمان و شرایط خاصّ، تأثیرات فرهنگی، رشد و تحوّل زنان، تناقضات انسانی، درک و آگاهی زنان می‌باشد.

الكلمات الرئيسية Persian

تاب آوری
درونمایگان
ابراهیم نصرالله
أعراس آمنة
توماشفسکی

المقالات الجاهزة للنشر، المقال المقبول
استمارة إلكترونية متاحة 26 February 2026

  • تاريخ الاستلام 17 يونيو 2025
  • تاريخ المراجعة 28 نوفمبر 2025
  • تاريخ القبول 26 فبراير 2026