تحلیل گفتمان پوشش خبری نبرد طوفان الاقصی بر اساس نظریه ون‌دایک (مطالعه مورد پژوهانه: رسانه الجزیره و اسکای نیوز عربی)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 .دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی،دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان.
2 دانشیار دانشکده ادبیات و زبان های خارجی گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان
3 دانشجوی مقطع دکترای زبان و ادبیات عرب دانشگاه کاشان – دانشکده ادبیات و زبان های خارجی
10.22034/iaall.2026.576910.3137
چکیده
تحلیل گفتمان انتقادی، با تأکید بر پیوند زبان و ایدئولوژی، ابزاری مؤثر برای واکاوی جهت‌گیری‌های پنهان در متون رسانه‌ای فراهم می‌آورد. در سطح خُرد، این رویکرد امکان تحلیل ساختارهای زبانی، نحوی، معنایی و بلاغی را فراهم می‌سازد که به‌واسطه‌ی آن‌ها معناهای خاصی برجسته یا پنهان می‌گردند. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چارچوب نظری ون‌دایک در سطح خُرد، به تحلیل گفتمان دو شبکه‌ی خبری الجزیره و اسکای نیوز عربی در پوشش نبرد «طوفان الأقصى» می‌پردازد. برخلاف تحلیل‌های کلان که ساختارهای اجتماعی و نهادهای قدرت را کانون توجه قرار می‌دهند، این تحقیق تمرکز خود را بر سطح زبانی متن نهاده و تلاش دارد با بررسی سازوکارهایی چون نام‌گذاری، حذف و برجسته‌سازی، جابه‌جایی نقش‌های دستوری، واژه‌گزینی، افعال کنشی، ترکیب‌بندی نحوی و انسجام معنایی، به تحلیل بازنمایی بازیگران و وقایع در دو رسانه بپردازد. داده‌ها شامل مجموعه‌ای از متون خبری منتشرشده از آغاز نبرد طوفان الاقصی در غزه است. یافته‌ها نشان می‌دهد نشان می‌دهد که حتی در سطح خُرد زبان، سازوکارهای ایدئولوژیک به‌وضوح در ساخت معنا و بازنمود کنش‌های سیاسی در متون رسانه‌ای حضور دارند. الجزیره با استفاده از ساختارهایی چون هم‌دلی، مقاومت‌محوری، و مشروعیت‌بخشی به کنشگران فلسطینی، روایتی نزدیک به گفتمان مقاومت ارائه می‌دهد؛ در حالی که اسکای نیوز عربی با تکیه بر راهبردهایی چون ابهام‌زدایی، خنثی‌نمایی و تمرکز بر گفتمان امنیت، نوعی روایت میانه یا فاصله‌گذار از نبرد ترسیم می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 01 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 24 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 21 شهریور 1405