تنوع الأساليب في الخطاب الإسلامي الأدبي

گفتمان ادبی اسلام به­عنوان یک ساختار معنایی متکامل، شیوه­های بیانی گوناگونی را برای فرستادن پیام خود و نشاندن آن در جان گیرنده بر می­گزیند. خاستگاه چنین شگردی این عقیده است که ساختار روانی آدمیان با یکدیگر متفاوت است و همین امر، آفریننده­ی اثر ادبی را بر آن می­دارد تا برای راهیابی به ژرفای جان مخاطبان به شیوه­های گوناگونی دست یازد و از این رهگذر، آرمان خود را به­نحوی مطلوب، عملی سازد؛ از همین روی است که گفتمان ادبی اسلام، اکثر انواع ادبی و نیز همه­ی صور خیال و شیوه­های معنایی را برای رسیدن به آرمان یادشده، که راه خیر و رستگاری است، به­کار می­گیرد. شایان ذکر است که این گفتمان دینی، خطوطی روشن را مقتدای خود قرار داده است؛ زیرا خاستگاه آن خرد و منطق البته در کنار عواطف زنده و پویاست که آرمان آن ایجاد دگرگونی در گیرندگان پیام بوده و هم­زمان این شگردها را در قالب اسلوبی از گفتار می­ریزد که پیام را به آسانی ارسال کند.
جستار حاضر می­کوشد به کیفیت به­کارگیری انواع ادبی به­عنوان یکی از ابزارهای گفتمان ادبی اسلام بپردازد؛ از این­رو سعی شده است به­طور فشرده و با آوردن نمونه­هایی از این گونه­های ادبی، که عمدتاً از قرآن و احادیث است، به­نحوه­ی تأثیرگذاری آن بر مخاطبان پرداخته شود.