ویژگی‌ها و کارکرد حرکت در تصاویر شاعرانة عبدالعزیز سعود البابطین

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز
3 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز
چکیده
حرکت در تصاویر شاعرانه بازتابی از روح شاعر و تجسمی از خاطره‌ها و احساسات قلبی و عقلی وی است. عادت‌کردن انسان به تصاویر جامد می‌تواند از تأثیر آن بکاهد و یا  مانع دیدن آنها شود. این حرکت و جنبش است که عادت‌ را می‌شکند و زیبایی را به تصویر بازمی‌گرداند. عبدالعزیز سعود البابطین نیز مانند سایر شاعران تلاش کرد از طریق تصاویر شعری و تجربة شعوری خود و به کمک حرکت حاصل از افعال به‌کارگرفته‌شده، روح زندگی را در شعر خود بدمد. ما در این جستار تلاش کردیم تا چگونگی خلق تصاویر زنده و پویا رادر شعر او  بررسی کنیم. ازآنجایی‌که افعال، نقش سازنده‌ایی در حرکت و پویایی تصاویر شاعرانه دارند، ما با استفاده از  روش توصیفی ـ تحلیلی به چگونگی به‌کارگیری این افعال با انواع گوناگونش پرداختیم. نتیجة پژوهش نشان می‌دهد شاعر از فعل‌های حرکتی انتقالی، حرکتی منتهی به سکون و حرکتی موضعی استفاده کرده‌است. در این میان از افعال حرکتی انتقالی مانند «رفت‌وآمد» بیشتر از افعال حرکتی منتهی به سکون و موضعی استفاده کرده که شاید این مسئله به دلیل سفرهای زیاد شاعر باشد. همچنین وی رویدادهای انسانی را به جامدات و پدیده‌های طبیعی شاخص نسبت داده و حالت‌های روانی و ذهنی خاص خود را به کمک آن مجسم نموده‌است. به‌ویژه اینکه شاعر از افعالی استفاده می‌کند که با پدیده‌های طبیعی پویا ارتباط داشته باشد تا بتواند حرکت و پویایی را به تصویر شعری بیفزاید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

المصادر
أ) عربی
إبراهیم، الوصیف هلال (2006م)، التصویر البیانی فی شعر المتنبی، القاهرة: مکتبة وهبة للطباعة والنشر
اسماعیل، عز الدین (1981م)، الشعر العربی المعاصر، مصر: دار العودة
ابن زکریا، أبی الحسین أحمد بن فارس (1414ه)، معجم المقاییس فی اللغة، بیروت: دار الفکر للطبلعة والنشر
البابطین، عبدالعزیزسعود الف (2014م)، بوح البوادی، موسسة جائزة عبدالعزیز سعود البابطین للإبداع الشعری، ط4.
البابطین، عبدالعزیز سعود ب (2014م)، مسافر فی القفار، مؤسسة جائزة عبدالعزیز سعود البابطین للإبداع الشعری، ط3.
بن درید الأزدی، أبوبکر محمد بن الحسین (1421ه)، ترتیب جمهرة اللغة، قم: مؤسسة الطبع والنشر التابعة للعتبة الرضویة المقدسة، ج1.
الجرجانی، أبوبکر عبدالقاهر بن عبدالرحمن بن محمد (1967م)، أسرار البلاغة، شرح وتعلیق محمد عبدالمنعم الخفاجی، القاهرة: مکتبة المتنبی.
حسان، عبدالحکیم (1979م)، النظرة الرومنتیکیة، مصر: دار المعارف، ط1.
خلیف، یوسف (1968م)، ذو الرمة شاعر الحب والصحراء، مصر: دار المعارف، د، ط.
الرازی، محمد بن أبی بکر (1995م)، مختار الصحاح، بیروت: شرکة أبناء شریف الأنصاری، ط1.
راضی محمد حمدان، سهام (2011م)، لصورة الشعریة عند ابن الساعاتی، فلسطین: جامعة الخلیل.
الرباعی، عبدالقادر (د، ت)، الصورة الفنیة فی شعر أبی تمام، الیرموک: مطبعة إربد، ط1.
عبدالرحمن، نصرت (1982م)، الصورة الفنیة فی الشعر الجاهلی، عمان: مطبعة الأقصی، د، ط.
عصفور، جابر (1992م)، الصورة الفنیة فی التراث النقدی والبلاغی عند العرب، ط2، الدار البیضاء: المرکز الثقافی العربی، ص 8.
العقاد، عباس محمود ( 1967م)، ابن الرومی حیاته من شعره، بیروت: دارالکتاب العربی.
فوزی عیسی (د، ت)، دراسات نقدیة فی بوح البوادی للشاعر عبدالعزیز سعود البابطین، جامعة الاسکندریة: دار المعرفة الجامعیة.
الفیروز آبادی، مجد الدین محمد بن یعقوب (2009م)، معجم القاموس المحیط، بیروت: دار المعرفة، ط4.
محمد داوود، محمد (2002م)، الدلالة والحرکة (دراسة لأفعال الحرکة فی العربیة المعاصرة فی إطار المناهج الحدیثة)، القاهرة: دار غریب للطباعة والنشر والتوزیع.
محمود، زکی نجیب (د، ت)، الفلسفة والفن، مصر: مطبعة أنجلو المصریة، د، ط.
ب) فارسی
پورنامداریان، تقی (2002م)، خانه‌ام ابری است، تهران: سروش، ط2.
شفیعی کدکنی، محمد رضا (1375ه، ش)، صور خیال در شعر فارسی، تهران: آگاه، ط6.
وحیدیان کامیار، تقی (1379ه، ش)، بدیع از نگاه زیباشناختی، تهران: دوستان.

  • تاریخ دریافت 04 شهریور 1395
  • تاریخ بازنگری 25 تیر 1396
  • تاریخ پذیرش 25 تیر 1396