خوانش پسااستعماري نقش روشنفکر در رمان «ذاکرة الماء» اثر واسيني أعرج (با تکيه بر ديدگاه ادوارد سعيد)

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون
بي بي راحيل سن سبلي 1
سيد حسن فاتحي 2
1 دانشجوي دکتري زبان و ادبيات عربي دانشگاه بوعلي سيناي همدان
2 استاديار گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه بوعلي سيناي همدان
المستخلص
ادوارد سعيد، نظريه‌پرداز مشهور نقد پسااستعماري، در کتاب «نقش روشنفکر» به تعريف، تقسيم‌بندي و تبيين نقش روشنفکر پرداخته‌است. پژوهش حاضر با روش توصيفي ـ تحليلي و با تکيه بر ديدگاه ادوارد سعيد، به مطالعة نقش، جايگاه و ارتباط روشنفکر با قدرت، زن، جامعه و دين در رمان «ذاکرة الماء»، اثر «واسيني أعرج»، رمان‌نويس معاصر الجزايري مي‌پردازد. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد که روشنفکران در اين رمان، در رويارويي با اقداماتِ قدرت سياسي و ديني، خط‌مشي‌‌هاي گوناگوني ازجمله مخالفت يا همسويي با قدرت، مهاجرت، بي‌تفاوتي يا سکوت در پيش‌گرفته‌اند. آن‌ها، در رابطه با مسئلة زن نيز، ديدگاهي جسمي، ليبرال و يا انساني دارند. افزون بر اين، به دليل حذف دين از زندگي و يا بنيادگرايي ديني، نتوانسته‌اند چهره‌اي مثبت در ميان افراد جامعه بيابند. همچنين نبود آزادي بيان، رواج جهل، ناآگاهي، شايعه و خرافات، باعث شده تا مردم سخنان روشنفکران و نمايندگي آنان را نپذيرند که اين امر، فاصله‌گرفتن روشنفکر از مردم و جامعه را در رمان «ذاکرة الماء» در پي داشته‌است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

عنوان المقالة Persian

دراسة مابعد الإستعماریة لدور المثقف فی روایة «ذاکرة الماء» واسینی الأعرج (وفقاً لآراء إدوارد سعید)

المؤلفون Persian

بی بی راحیل سن سبلی 1
سید حسن فاتحی 2
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینای همدان
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینای همدان
المستخلص Persian

إدوارد سعید من أهمّ المنظّرین لنقد مابعد الإستعماریة، عرّف فی کتابه الشهیر «صور المثقف» الأدوار التی تقوم بها الشخصیة المثقفة فی المجتمع. المنهج المُتبّع فی هذا البحث هو المنهج الوصفیّ ـ التحلیلیّ ویهدف إلی دراسة علاقة المثقف بالسلطة والمرأة والمجتمع والدین فی روایة «ذاکرة الماء» للروائی الجزائری، واسینی الأعرج وفقاً لآراء إدوارد سعید. النتائج تدلّ علی أنّ المثقفین فی هذه الروایة قد إتّخذوا مناهج مختلفة فی قبال السلطة السیاسیة والدینیّة کالمعارضة والمماشاة والهجرة والحیاد والصمت وکانوا ینظرون إلی المرأة، نظرة جسدیة إیروتیکیّة أو لیبرالیّة أو إنسانیّة وکانت صورتهم مشوّهة فی المجتمع، لأنّهم قد طرحوا الدین جانباً فی حیاتهم الشخصیّة أو تمسّکوا بالأصولیّة المتطرفة وأیضاً بسبب فقدان حریّة التعبیر وهیمنة الجهل واللاوعی والإشاعات والخرافات فی المجتمع لم یقبل الناس الشخصیات المثقفة وأقوالهم وأدّی هذا الأمر إلی تهمیشهم وإبتعادهم عن المجتمع.

الكلمات الرئيسية Persian

إدوارد سعید
المثقف
واسینی الأعرج
روایة «ذاکرة الماء»
کتابنامه
1) عربی
قرآن کریم
ابن منظور (دون تاریخ)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
ادریس، سماح (1992م)، المثقف العربی و السلطة، بحث فی روایات التجربة الناصریّة، لبنان: دار الآداب.
الأعرج، واسینی (2008م)، ذاکرة الماءمحنة الجنون العاری، الطبعة الرابعة، دمشق: الطباعة و النشر و التوزیع.
خلیل بن احمد فراهیدی (2003م)، کتاب العین، بیروت: دار الکتب العلمیّة.
غارودی، روجیه (2000م)، الأصولیاتالمعاصرة،أسبابهاومظاهرها، ترجمه: خلیل احمد خلیل، باریس: دار عام الفیل.
وتّار، محمد ریاض (1999م)، شخصیة المثقف فی الروایة السوریة المعاصرة، السوریة: منشورات اتحاد کتاب العرب.
2) فارسی
دوست محمدی، احمد و حسین زحمتکش (1388ش)، «بررسی ریشه‌های خشونت در الجزایر دهه نود»، فصلنامه سیاست، دوره 39، شماره 3، صص 201219.
سعید، ادوارد (1382ش)، نقش روشنفکر، مترجم: حمید عضدانلو، چاپ دوم، تهران: نی.
گل‌محمدی، احمد (1393ش)، جهانی‌شدن فرهنگ، هویت، چاپ دوم، تهران: نی.
محمدی‌فر، هادی (1392ش)، الجزایر، تهران: وزارت امور خارجه.

  • تاريخ الاستلام 24 إبريل 2017
  • تاريخ المراجعة 11 ديسمبر 2017
  • تاريخ القبول 12 ديسمبر 2017