زیبایی شناسی زبان روایی میسلون هادی (بررسی موردی رمان «حلم وردی فاتح اللون»)

چکیده

زنانه­نویسی حضور منحصر به فردی در عرصه­ی داستان نویسی عراق دارد، و این به خاطر وجود داستان نویسان مشهوری مانند « لطیفة الدلیمی»، «ناصرة السعدون»، «میسلون هادی» است. ویژگی بارز داستان های میسلون هادی، تمرکز شدید بر روی سرزمین عراق با همه  جزییات و عادات و حکایت­های آن می­باشد. وی در رمان­های­های خود، با غم و اندوهِ محیط عراقی در تعامل است. داستان « حلم وردی فاتح اللون» - ششمین داستان وی- از طریق عناصر داستان، تصویری غم آلود از جنگ آمریکا بر ضد عراق ارائه می­دهد. کوچ اجباری یا اختیاری انسان امروزین عراقی از سرزمین مادری وتلاش برای نجات و تحقق رؤیاها یا دویدن در پی توهمات از جمله اموری است که در این «عمل روایی»  کانون توجه رمان نویس عراقی قرار گرفته است بنابراین  سرزمین عراق در رؤیایی رومانتیک پناهگاه همگان گشته تا آنجایی که علی رغم سختی حوادث، زندگی را در این محیط ممکن می­سازد.


میسلون هادی در این داستان، تراژدی واقعی و شدت رنج های عراق را در توصیف زنانه­ی قابل توجهی ثبت کرده است، وصفی که خواننده را بر آن می­دارد تا آن را «توصیف اندوهباری» بنامد که بخش بزرگی از داستانش را فراگرفته است. وصف - همانگونه که در بین روایت­شناسان شایع است- مهمترین عنصر تشکیل دهنده­ی روایت است که در تحلیل زبان روایت نمی­توان از آن چشم پوشید. نویسنده در قالب وصفی رمزگرایانه و با زبان روایی ساده به توصیف شخصیت­ها و زمان و مکان و طبیعت و حوادث و.. می­پردازد و برای این منظور شیوه­ی روایی اول شخص (درونی) را به کار می­گیرد تا بهتر بتواند تشنجات روحی عمیق خود را بیان دارد. وصف در داستان «حلم وردی فاتح اللون» عملکرد معنایی مشخصی را بر عهده دارد و آن همان حزن و اندوهی است که هر چه به پایان داستان نزدیک می­شویم، کاهش می­یابد و در این هنگام رؤیای تحقق آرزوی دلخواه به وقوع می­پیوندد. گویی راویتگر یقین دارد که امید بعد از ناامیدی می­آید همانگونه که گفته می­شود:


«در ناامیدی بسی امید است              پایان شب سیه سپید است »

کلیدواژه‌ها

- القرآن الکریم
- أبوهیف، عبدالله، 2006، المصطلح السردی، تعریباً وترجمة، فی النقد الأدبی العربی الحدیث، مجلة جامعة تشرین للدراسات و البحوث العلمیة _ سلسلة الآداب والعلوم الإنسانیة المجلد (28) العدد (1)2006  http://www.etlaforums.com/new/showthread.php?151
- پروینی، خلیل؛ ناظمیان، هومن، 1378،«الگوی ساختار گرایی ولادیمیر پراپ و کاربردهای آن در روایت شناسی» تهران، دوفصلنامه پژوهش زبان وادبیات فارسی،شماره یازدهم،پاییز و زمستان
- الجمیل، سیّار،2008، اشکالیات فن الروایة التاریخیة العربیة، نشر فی مجلة الروایی http://www.alrowaee.com/article.php?id=39
- الحمدانی، حمید، 2000، بنیة النص السردی من منظور النقد الأدبی، نشر المرکز الثقافی العربی للطباعة و النشر و التوزیع، الطبعة الثالثة
- حوامدة، موسی، 2010، میسلون هادی: الأردن یسیر علی الطریق السریع فی مجال الإنتعاش الثقافی، جریدة الدستور – تصدر عن الشرکة الأردنیة للصحافة و النشر، العدد 15113               http://www.addustour.com/ViewTopic.aspx?ac=\ArtsAndCulture\2010\05\
- رحیم، سعد محمد ، 2009ب، سحر السرد، نشر فی مجلة  الروایی                         http://www.alrowaee.com/article.php?id=409
- ---، ------ ،2009الف، السارد والتاریخ، نشر فی مجلة الروایی                      http://www.alrowaee.com/article.php?id=397
- الزمخشری،جار الله محمود بن عمر، لاتا، طهران، منشورات البلاغة، ط؟
- زیاد محبک، احمد، 2005، الزمان والمکان والشخصیة فی أدب غادة السمان القصصی، نشر فی مجلة دیوان العرب
      http://www.diwanalarab.com/spip.php?article2220
- الزیتونی، لطیف، 2002، معجم مصطلحات نقد الروایة، الطبعة الأولی، مکتبة لبنان ناشرون- دارالنهار للنشر، بیروت-لبنان
- سعید، احسان صادق ، 2009، جمالیات المکان فى الروایة، مجلة نزوی ،العدد العاشر       http://www.nizwa.com/articles.php?id=492
- الصکر، حاتم محمد،2010، حلم وردی فی زمن معتم، نشر فی مجلة الروایی
http://www.alrowaee.com/article.php?id=598
- العزاوی، نادیة غازی، 2006، حلم العودة فی قصص میسلون هادی، طبع فی کتاب الفراشة و العنکبوت (دراسات فی أدب میسلون هادی القصصی و الروایی)، إعداد و تقدیم: نجم عبدالله کاظم، دار الشروق، عمان – أردن
- العطار، مها فائق ، 1995، النثر لغة الحضارة، مجلة الموقف الادبی ، العدد 286 و187، دمشق ،اتحاد الکتاب العرب، شباط وآذار    http://www.awu-dam.org
- عظیمی، کاظم، حامد صدقی و فیروز حریرچی، 2009، تحلیل العناصر فی قصة « ابنة خالتی کاندولیزا»، نشر فی مجلة دیوان العرب    http://www.diwanalarab.com/spip.php?article18938
- عیاشی،منذر، 1996، المعرفة الروائیة(التکوین والواقع)، مجلة الموقف الادبی، العدد 307،دمشق، اتحاد الکتاب العرب، تشرین الثانی.
       http://www.awu-dam.org
- فضل، صالح، 2009، اسالیب السرد فی الروایة العربیة، مرکز الإنماء الحضاری، دار المحبة، دمشق
- فقیه، محّمد، 2006، الراویة العربیة (الواقع و الطموح)، مجلة القلم
 http://www.alqlm.com/index.cfm? Methodhome.con8coSSSntentid=316
- کاظم، نجم عبدالله ، 2006، أدب میسلون هادی القصصی، طبع فی کتاب الفراشة و العنکبوت (دراسات فی أدب میسلون هادی القصصی و الروایی)، إعداد و تقدیم: نجم عبدالله کاظم، دار الشروق، عمان – أردن
- الکردی، عبدالرحیم، 2006، السرد فی الروایة المعاصرة، تقدیم: طه وادی، نشر مکتبة الآداب بالقاهرة، الطبعة الأولی
- مرتاض، عبدالملک، 1998، فی نظریة الروایة، باشراف أحمد مشاری العدوانی، عالم المعرفة سلسلة کتب ثقافیة یصدرها المجلس الوطنی للثقافة و الفنون و الآداب- الکویت
- نعیسه، جهاد عطا، 2001، فی مشکلات السرد الروائی ،، قراءة خلافیة فی عدد من النصوص و التجارب الرواییة العربیة و العربیة السوریة المعاصرة ، من منشورات اتحاد الکتاب العرب، دمشق ،                    http://www.awu-dam.org
- هادی، میسلون، 2009، حلم وردی فاتح اللون، المؤسسة العربیة للدراسات و النشر، الطبعة الأولی
- هادی، میسلون، 2010، اتجاه القلب، نشر فی مجلة الروایی http://www.alrowaee.com/article.php?id=556
- هویدی، عبدالله ابراهیم صالح،(1998)، تحلیل النصوص الادبیة- قراءات نقدیة فی السرد والشعر، بیروت، دارالکتاب الجدیدة  المتحدة، الطبعة الاولی.
- وادی، طه، 1989، دراسات فی نقد الروایة، الهیئة المصریة العامة للکتاب
- وادی، طه، 2002، الکتابة السردیة ..و أزمات الحریة، الحریة والابداع :بحوث المؤتمر العلمی السادس لکلیة الآداب والفنون، من منشورات جامعة فیلادلفیا، الطبعة الاولی

  • تاریخ دریافت 20 اردیبهشت 1391