رنگ‌های نمادین در اشعار صلاح عبدالصبور

نویسندگان
چکیده

تنوع رنگ ها در عصر حاضر و آگاهی شاعران معاصر از این تنوع، ناشی از نگرش و بینش عمیق و هوشمندانه آنها به عناصر هستی  است. اگرچه به کارگیری رنگ­ها در ادبیات عربی قدیم، وجود داشته است، بیشتر انعکاسی مستقیم از رنگ­ها در زندگی واقعی بود. در ادبیات عربی معاصر، رنگ­ها نه تنها برای زیباسازی شعر، بلکه به عنوان ابزاری در راستای نمادپردازی استفاده می­شوند.


عواملی مثل سیاست محوری، اجتماع گرایی و مسئله شهر، اصلی ترین عوامل بروز زمینه های نمادین رنگ، نزد شاعران معاصر به شمار می­رود، همچنین ایدئولوژی خاص و گاه دیدگاه مکتبی شاعران مذکور در کنار حوادث نامیمون شخصی، زمینة بروز برخی نمادهای اختصاصی در اشعارشان را فراهم می­سازد.


صلاح عبد الصبور از جمله شاعران معاصر عربی است که در سطح گسترده از رنگ­های نمادین استفاده کرده است. این مقاله، به بررسی رنگ­ها در دیوان صلاح عبد الصبور و دلالت­های نمادین آنها می‌پردازد. روش کار، توصیفی- تحلیلی است. نتایج این پژوهش، نشان می­دهد که شاعر از رنگ­های سیاه، سرخ، سبز، فیروزه، سفید، گندمگون و خاکستری استفاده کرده است. رنگ سیاه، رنگ غالب در رنگ­های نمادین شاعر است که به مدلول­هایی مثل عدم سادگی و بی­آلایشی مردم شهر، وجود دشمنان داخلی و خارجی و حملة رژیم صهیونیستی اشاره دارد.

کلیدواژه‌ها


-  احمدی، بابک، ساختار تأویل متن، انتشارات مرکز، چاپ دوم، تهران، 1372
-  احمد خلیل، خلیل، معجم الرموز، دارالفکر البنانی، لبنان، بی‌تا
-  اسوار، موسی، از سرود باران تا مزامیر گل سرخ، انتشارات سخن، چاپ اول؛ تهران، 1381
-  ال احمد، م.، سورآلیسم، انتشارات نشانه، چاپ اول، تهران 1377
-  ایتن، یوهانس، کتاب رنگ، ترجمه محمدحسین حلیمی، چاب هشتم تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1384
-  بایار، ژان پیر، رمزپرداز آتش، ترجمه جلال ستاری، انتشارات مرکز، چاپ اول، 1376
-  توفیق بیضون، حیدر، صلاح عبدالصبور، داراکتب العلمیه، چاپ اول، بیروت، 1993
-  توکلی، حمید، رنگ در تصویر سینمایی، کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، هنر، 1378
-  پاک نژاد، سید رضا، اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، چاپ اول، تهران، کتاب‌ فروشی اسلامیه، 1348
-  پورحسینی، مژده، معنای رنگ، چاپ اول، تهران، انتشارات هنر آبی، 1384
-  الحاوی، ایلیا، فی نقد والادب، ج5 دارالکتاب البنانی، چاپ دوم، بیروت، 1986
-  رحمانی، احمد، نظریات نقدیت و تطبیقاتها، هیئة المصر للکتا ب، 2007
-  الزواهرة، ظاهر محمد هزاع، اللون و دلالاته فی الشعر، ط1، الأردن، دارالحامد للنشر و التوزیع، 2008
-   - دی، جاناتان، تایلو، لسکی، روانشناسی رنگ، ترجمه مهدی گنجی، چاپ اول، تهران، نشر ساوالان، 1387
-  سیدحسینی، رضا، مکتب‌های ادبی، انتشارات نگاه، چاپ سوم، تهران، 1366
-  شفیعی کدکنی، محمد رضا، صور خیال در شعر فارسی، انتشارات نگاه و آگاه، تهران، 1370
-  شوالیه، ژان وآلن.  ژ. گربران، فرهنگ نمادها، ترجمه سودابه فضائلی، انتشارات جیحون، چاپ اول، تهران، 1378
-  صبوراردوبادی، احمد، آیین بهزیستی اسلام، چاپ دوم، تهران، دفتر نشر اسلامی، 1367
-  طالو، محیی الدین، الرسم و اللون، لا ط، دمشق، مکتبة اطلس، لا تا
-  فروم، اریک، زبان از یاد رفته، ترجمه ابراهیم امانت، انتشارات مروارید، چاپ چهارم، تهران، 1366
-  عبدالصبور، صلاح، دیوان (المجلد الاول )، انتشارات دارالعوده، بیروت، 1968
-  ___________   دیوان (المجلد الثالث )، _____________________
-  غازی التذمری، محمد، وکمال یاسین الغزّی، النظرات فی الادب العربی الحدیث، دارالارشاد، مصر، بی‌تا
-  العریض، ابراهیم، اشعر و الفنون الجمیلة، ط3، البحرین، مکتبة فخر اوی، 1996
-  علی‌اکبر زاده، مهدی، رنگ و تربیت، چاپ دوم، تهران، انتشارات میشا، 1375
-  کوپر، جی سی، فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ترجمه ملیحه کرباسیان، تهران، نشر فرهاد، 1379
-  لوچر، ماکس، روان‌شناسی و رنگ‌ها، ترجمه منیره روانی‌پور، انتشارات آفرینش، چاپ دوم، تهران، 1369
-   محمدمنصور، ابراهیم، الشعر و التصوف، انتشارات امین للنشر و التوزیع، قاهره، بی‌تا
-  نجیب تلاوی، محمد و دیگران، تطور الشعر الحدیث و المعاصر، دارالاوزاعی، چاپ اول، بیروت، 1996
-   الیسوعی، روبرت ب، کامبل، اعلام الادب العربی المعاصر، مرکز الدراسات، للعالم العربی المعاصر، چاپ اول، بیروت، 1996
-  یونگ، کارل گوستاو با همکاری جوزف ال و دکتر یورالند یاکوبی، انسان و سمبول‌هایش، ترجمه محمود سلطانیه، انتشارات جامی، چاپ اول، تهران، 1377
مقاله‌ها
-  قرانیا، محمد، ظاهره اللون فی القران الکریم، مجله التراث العربی، «اتحاد الکتاب العرب لدمشق»، شماره 70، 1998  
پایان­نامه­ها
- طیبه سیفی، بررسی و تحلیل عنصر رنگ در اشعار سه شاعر نوپرداز «بدر شاکر سیاب، عبدالوهاب بیاتی، عبدالمعطی حجازی»، راهنما: ابوالحسن امین مقدسی، آبان

  • تاریخ دریافت 0-136 فروردین 216