دراسة فنية لمسرحية «شيءعن الموت» الإسلامية لعمادالدين خليل

المؤلفون
خليل برويني
صديقه زود رنج
کبري روشنفکر
المستخلص
الفن و الأدب الاسلاميانِ تعبيرٌ جميلٌ عن التصور الإسلامي الشامل للکون و الإنسان.و المسرحيةُ الإسلاميةُ کنوعٍ من أنواعِ الأدب الإسلامي في إطارها  الخاصّ تؤّدي دورا ًهامّاً  في عرض مضامين  التصور الاسلامي .
يُعُدُّ الأديبُ العراقي«عمادالدين خليل »( وُلِدَ سنة 1939) ِمن مُنظّري الأدب الإسلامي و روّاد المسرحية الإسلامية. آثارُ خليل في مجالِ التاريخ و الفکرِ و الأدب الإسلامي نابعةٌ عن عقيدته الإسلامية. آثارُه الأدبية تنقسمُ إلي قسمينِ: الآثار النقدية و الآثار الإبداعية .مسرحيةُ « شيء عن الموت» من آثاره الإبداعية الجميلةِ التي تتطرقُ إلي ظاهرة الموت و ردود فعلِ البشر إزاء هذه الظاهرة. الفکرةُ الإساسية  لهذه المسرحية عبارةٌ عن الرجاء و الايمان بالله تعالي في أصعبٍ الحالات (مواجهة الموت). و قد أُخذت الفکرةُ المذکورة من العقيدة التوحيدية ؛ العقيدة التي تُعدُّ من المفاهيمِ الأساسية  للتصوّر الإسلامي.
«عمادالدين خليل» في هذه المسرحية استخدم عناصر فنية کالحبکةِ و الحوار و الشخصية و المکان و الزمان لتبيينِ الفکرة و الموضوع. و قد سبّب اختيارُ الأحداث الهامّة في تسلسلٍِ منطقيٍ و رسم الشخصيات في جانبٍ واحدٍ من أبعادها(البعد النفسي – العقائدي ) سرعةَ حرکة الأحداث نحو الفکرةِ الأساسية في مسرحية «شيء عن الموت».خصائصُ الحوار الدرامي توجَدُ  في حوارات هذه المسرحية و لکن في بعض الأحيان ينحصِرُ الحوار في الوصف و السرد بحيثُ لايُشاهدُ فيه العمل الدرامي.
 

الكلمات الرئيسية

عنوان المقالة Persian

تحلیل هنری نمایشنامه اسلامی«شیء عن الموت» اثرعماد الدین خلیل

المؤلفون Persian

خلیل بروینی
صدیقه زود رنج
کبری روشنفکر
المستخلص Persian

ادبیات اسلامی،از جمله نمایشنامه اسلامی، تعبیری زیبا و هنرمندانه از نگرش همه جانبه اسلام به هستی و انسان است. «عماد الدین خلیل» اندیشمندوادیب عراقی(متولد 1939) از نظریه پردازان و پیشگامان ادب و نمایشنامه نویسی اسلامی است. آثار وی در زمینه تاریخ، اندیشه و ادب اسلامی، متاثر از  عقیده و نگرش  اسلامی اوست. نمایشنامه «شی ء عن الموت» از آثار ابداعی اوست که پدیده مرگ و عکس العمل افراد گوناگون را در برابر آن،ترسیم کرده است. «ایمان و امید به نیروی  برتر (ذات خداوندی) در سخت ترین شرایط (رویارویی با مرگ)» درونمایه و مضمون این نمایشنامه اسلامی می­باشد.
عناصر هنری  این نمایشنامه به نحو شایسته­ای در خدمت درون مایه آن می­باشد. عنصر گفت و گو نیز غالب ویژگی­های یک گفت و گوی  نمایشی را دارد، اگر چه در مواردی از حالت نمایشی خارج شده و حالت نقل و روایت به خود گرفته است.

الكلمات الرئيسية Persian

ادبیات اسلامی
نمایشنامه اسلامی
عمادالدین خلیل
شی ء عن الموت
1-                  قرآن کریم 
2-                  ارسطو، فن شعر، عبدالحسین زرین کوب، تهران، امیرکبیر، چاپ اول، 1357
3-                  باکثیر، علی احمد، فن المسرحیة من خلال تجاربی الشخصیة، قاهره، مکتبة مصر، چاپ سوم، 1985
4-                  البستانی، محمود، الاسلام و الادب، قم، المکتبة الادبیة المختصة، چاپ اول، 1422  هـ . ق
5-                  بلبل، فرحان،النص المسرحی، الکلمة و الفعل، دمشق، اتحاد الکتاب العرب،2003
6-                  خلیل، عمادالدین، شیء عن الموت، بیروت، دار التوجیه الاسلامی، چاپ اول، 1979
7-                  خلیل، عماد الدین، فوضی العالم فی المسرح الغربی المعاصر، بیروت، الرسالة، 1989
8-                  خشبة، درینی، أشهَر المذاهب المسرحیة، قاهره، المطبعة النموذجیة 
9-                  رشدی، رشاد، فن کتابة المسرحیة، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1998
10-               العشماوی، محمد زکی، المسرح؛ اصوله و اتجاهاته المعاصرة، بیروت، دار النهضة العربیة
11-               قادری، نصراله، آناتومی ساختار درام، تهران، نیستان، چاپ اول، 1380
12-               القط، عبدالقادر، من فنون الادب؛ المسرحیة، بیروت، دارالنهضة العربیة، 1978
13-               قطب، سید، النقد الأدبی، أصوله و مناهجه، قاهره، دارالشروق، چاپ ششم، 1990
14-               قطب، محمد، منهج الفن الاسلامی، قاهره، دارالشروق، چاپ هفتم، 1987 .
15-               الکیلانی، نجیب، الاسلامیة و المذاهب الادبیة ، طرابلس ،مکتبة النور ، چاپ اول ، 1963
16-               الکیلانی، نجیب، حول المسرح الاسلامی، بیروت، الرسالة، 1987.
17-               المحامی، محمد عبدالرحیم عنبر،المسرحیة بین‌ النظریة و التطبیق، الدار القومیة، 1966
18-               مطهری، مرتضی، مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی، قم، انتشارات اسلامی
19-               مکی، ابراهیم، شناخت عوامل نمایش، تهران، سروش، چاپ سوم، 1380
20-               مندور، محمد، المسرح، قاهره، دار المعارف، چاپ سوم
21-               ناظرزاده کرمانی، فرهاد، تئاتر پیشتاز، تهران، جهاد دانشگاهی، چاپ اول، 1365
22-               نجم، محمد یوسف، المسرحیة فی الادب العربی الحدیث، بیروت، دارالثقافة، چاپ دوم، 1967

  • تاريخ الاستلام 09 يوليو 2012