عملية فهم النص علي ضوء آراء علماء النحو والبلاغة ( سيبويه وعبدالقاهر الجرجاني)

المؤلف
حميدرضا ميرحاجي
المستخلص
تعد قضيه استنتاج المعني من النص و الحصول علي البواطن المستوره التي لفّت ظاهر علائم اللغه، من هواجس الانسان المستمره منذ ظهور اللغه حتي‌اَلان. و في هذه المضمار لم يکن المسلمون خارجين عن هذه الظاهرة، فهم من بداية نزول الوحي قد اهتموا بذلک و حاولوا ان يکشفوا الحجب عن ظاهرة النص ليصلوا الي آليات محددة في هذا المجال. فبالتزامن مع توسع مباحث الهرمنيوطيقا في الغرب، دخلت مواضيع جديدة في مجال فهم النص و المباحث الدلالية سببت تحديات کثيرة في الاوساط العلمية. من جملة ذلک موضوع تعين المعني او عدمه، دور المتلقي و منزله السياق و اهمية فهم نظام اللغة في عملية فهم النص، تعدد المعني و انواعه.

الكلمات الرئيسية

عنوان المقالة Persian

فرایند فهم متن در پرتو آرای دانشمندان نحوی وبلاغی ( سیبویه و عبدالقاهر جرجانی)

المؤلف Persian

حمیدرضا میرحاجی
المستخلص Persian

موضوع دریافت معنای متن از دغدغه­های همیشگی انسان بوده است. مسلمانان نیز از همان سال­های آغازین نزول وحی، این موضوع را سرلوحه فعالیت­های علمی خود قرار داده­اند. همزمان با گسترش مباحث هرمنوتیک، موضوعاتی وارد مباحث فهم متن و معنی شناسی شد که چالش­های بسیاری را در محافل فکری ایجاد کرد. مسائلی از قبیل تعین و یا عدم تعین معنی، نقش خواننده، جایگاه سیاق، اهمیت نظام زبان در فرایند فهم متن، انواع معنی و ... از جمله مباحثی هستند که ادیبان و ناقدان مسلمان سال­ها پیش از غربیان بدان پرداخته­اند. در این میان دیدگاه نحوی سیبویه و بلاغی عبدالقاهر قابل توجه می نماید.

الكلمات الرئيسية Persian

معنی
خواننده
متن
نظام زبان
1-      ابن جنی، الخصائص، دارالهدی، ط الثانیه.
2-      ابن عقیل، شرح ابن عقیل، داراحیاء التراث العربی، بی تا.
3-      ابن هشام، المغنی، منشورات سید الشهداء، منشورات جنگل، بی تا.
4-      ابو زید حامد، 2001م، اشکالیات القراءه، و آلیات التاویل، المرکز الثقافی العربی.
5-      الغلایینی، جامع الدروس العربیه، انتشارات ناصر خسرو، بی تا.
6-      تفتازانی، 1374، المطول، چاپ سنگی.
7-      جابر احمد عصفور، 1992 م، الصوره الفنیه فی التراث النقدی و البلاغی، ط ثالثه.
8-      دهمان، احمدعلی، 2000 م، الصوره البلاغیه عند عبدالقاهر الجرجانی، وزاره الثقافه.
9-      سیبویه، الکتاب، دارالجیل، ط اولی.
10-   عباس حسن، النحو الوافی، انتشارات ناصرخسرو، ط ثالثه.
11-   عبدالقاهر الجرجانی، 2003 م، دلائل الاعجاز، المکتبه العصریه.
12-   عبدالقاهر حسین، 1998 م، اثر النحاه فی البحث البلاغی، دارغریب للطباعه و النشر.
13-   عبداللطیف حماسه، 2000 م، النحو و الدلاله، دارلشروق.
14-   محمد عباس، 1999 م، الابعاد الابداعیه فی منهج عبدالقاهر الجرجانی، دارالفکر.
15-واعظی احمد، 1380، درآمدی بر هرمنوتیک، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

  • تاريخ الاستلام 11 يوليو 2012