نقد فمینیستی رمان‌ «هوی» اثر هیفاء بیطار بر اساس دیدگاه سیمون دوبووار

افضلی, فرشته; عرب يوسف آبادي, عبدالباسط

doi:10.22034/iaall.2024.432414.2868

نقد فمینیستی رمان‌ «هوی» اثر هیفاء بیطار بر اساس دیدگاه سیمون دوبووار

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون

فرشته افضلی ¹

عبدالباسط عرب يوسف آبادي ²

¹ استادیار گروه مترجمی زبان عربی، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

² استادیار گروه زبان و ادبیات عربی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه زابل ، زابل، ایران

10.22034/iaall.2024.432414.2868

المستخلص

سیمون دوبووار نویسندة نامور فرانسوی در كتاب «جنس دوم» به مطالعة زنانی می‌پردازد كه با زیرفشار‌گذاشتن خود در شرایط خاص، زمینه را فراهم می‌كنند تا جنس دوم باشند. وی در این اثر با هدف رهایی زنان از سركوب جامعة مردسالار و فراهم‌سازی تعالی وجودی آنان، نهادهای اجتماعی جامعة مردسالار مانند خانواده، قانون، آموزش و غیره را هدف خوانش انتقادی قرار می‌دهد و نشان می‌دهد كه چگونه برهم‌كنش عوامل سازندة موقعیت زن، ویژگی‌های زن را پدید می‌آورد. پژوهش حاضر با روش توصیفی -تحلیلی، جریان نقد فمینیسم را با دو مؤلفة درونی شدن و بازسازی دید فرد از واقعیت در رمان «‌هوی» نوشتة هیفاء بیطار بررسی می‌كند و در پی کشف این است که تا چه میزان مسائل زنان در این رمان بر اساس نظریة فمینیستی دوبووار، قابل تحلیل و بررسی است. نتایج پژوهش حاكی از آن است كه بیطار با بهره‌گیری از فلسفة فمینیسم، دغدغه‌های زن عرب را در قالب استقلال‌طلبی زن جوان و مطلقه‌ای به نمایش گذاشته كه در پی بازیابی هویت خویش در جامعة سنتی است. بیطار حق ستم‌كردن و مردسالاری را برای مردان به رسمیت نمی‌شناسد و نشان می‌دهد كه زن‌بودن، نیازهای خاص خود را دارد.

الكلمات الرئيسية

رمان معاصر عرب؛ نقد فمینیستی؛ سیمون دوبووار؛ هیفاء بیطار؛ رمان «

هوی»

عنوان المقالة Persian

النقد النسوي لرواية «هوی» للكاتبة هيفاء بيطار وفقاً لآراء سيمون دي بوفوار

المؤلفون Persian

فرشته افضلی ¹

عبدالباسط عرب يوسف آبادي ²

¹ استادیار گروه مترجمی زبان عربی، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

² استادیار گروه زبان و ادبیات عربی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه زابل ، زابل، ایران

المستخلص Persian

تتناول سيمون دي بوفوار الكاتبة الفرنسية الشهيرة في كتابها «الجنس الآخر» دراسة النساء اللاتي يمهدن الطريق لهن ليصبحن الجنس الثاني وذلك من خلال وضع أنفسهن تحت الضغط في مواقف معينة. تجعل دي بوفوار في هذا الكتاب المؤسسات الاجتماعية للمجتمع الأبوي مثل الأسرة والقانون والتعليم وغيرها هدفا للقراءة النقدية وتبيّن كيف أن العوامل التي تخلق وضع المرأة تتسبب في ظهور خصائص المرأة. تهدف دي بوفوار تحرير المرأة من اضطهاد المجتمع الأبوي وتوفير التميز الوجودي لها. تبحث هذه الدراسة وفقاً للمنهج الوصفي التحليلي، في نقد النسوية بمكونين هما الاستبطان وإعادة بناء رؤية الفرد للواقع في رواية «هوی» للروائية هيفاء بيطار، وتسعى إلى استكشاف مدى تمكن بيطار من انعكاس قضايا المرأة بأبعادها المختلفة بناءً على نظرية دي بوفوار النسوية. وتشير نتائج البحث إلى أن بيطار باستخدام فلسفة النسوية عرضت هموم المرأة العربية في صورة استقلالية المرأة الشابة والمطلقة التي تسعى لاستعادة هويتها في المجتمع التقليدي. لا تعترف بيطار بحق الرجل في القمع والأبوية، وتظهر أن جنس المرأة له احتياجاته الخاصة.

الكلمات الرئيسية Persian

الرواية العربية المعاصرة؛ النقد النسوي؛ سيمون دي بوفوار؛ هيفاء بيطار؛ «

هوي»

منابع

الف. كتاب‌ها

- بیطار، هیفاء (2007م). هوی. ط1.بیروت: الدار العربیة للعلوم.

- الحیدري، ابراهیم (2003م). النظام الأبوي وإشكالیة الجنس عند العرب. ط1. بیروت: دار الساقي.

- دوبووار، سیمون (1382ش). جنس دوم. ترجمه: قاسم صنعوی. چ5. تهران: توس.

- گراگلیا، كارولین (1385ش). فمینیسم در آمریكا تا سال 2003. ترجمه: معصومه محمدی. چ1. قم: نشر معارف.

- هارتمن، هایدی (1385ش). مردسالاری و تفكیك شغل بر اساس جنسیت. ترجمه: آویده نهاوندی. چ1. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

ب. مقالات

- ابرادشة، سوسن (2020م). «تمظهرات النسوية في نماذج من روايات هيفاء بيطار». الخطاب. السنة15. العدد2. صص 55-72.

ج. پایان‌نامه‌ها

- بوقطاية، صورية و سعدالله، کلثوم (2015م). «مفارقات الواقع المراوغ ومتغيراته قراءة في رواية هوى لهيفاء بيطار». جامعة العربي التبسي: رسالة الماجستير.

- خولة، بوراس و نجاة، هبوب (2019م). «الكتابة النسوية بين سلطة المرجع وحرية المتخيل: رواية هوى لهيفاء بيطار أنموذجاً». جامعة العربي التبسي: رسالة الماجستير.

References

- Al-Haidari, Ibrahim (2003). The patriarchal system and the problem of sex among Arabs. 1st edition. Beirut: Dar Al-Saqi. {In Arabic}

- Bitar, Haifa (2007). Hawa. 1st edition, Beirut: Arab House of Sciences. {In Arabic}

- Boukataya, Soria and Saadallah, Kulthum (2015). “The paradoxes of the elusive reality and its variables, a reading of the novel Hawa by Haifa Bitar.” Alarbi Tebesi University: Master’s thesis. {In Arabic}

- Braidotti, R. (2000). “la difference sexuelle entre les deux sexese”. R. Braidotti, Sujetos Nómades, Paidós, Barcelona. pp. 162-189

- De Beauvoir, Simon (2012). The second gender. Translation: Qasim Sanavi. Ch5. Tehran: Tos. {In Persian}

- Farahmand, Maryam. Amen Bakhtiari. (2007). Feminist Marriage Manners. Tehran: Andisheh Club.

- Graglia, Caroline (2006). Feminism in America until 2003. Translation: Masoumeh Mohammadi. Q1. Qom: Maarif Publishing House. {In Persian}

- Hartman, Heidi (2015). Patriarchy and job segregation based on gender. Translation: Avideh Nahavandi. 1st edition. Tehran: Illuminators and Women's Studies. {In Persian}

- Ibradsha, Sawsan (2020). “Manifestations of Feminism in Examples of Haifa Bitar’s Novels.” Al-Khitab. 15 (2). Pp 55-72. {In Arabic}

- Khawla, Bouras and Najat, Haboub (2019). “Feminist writing between the authority of reference and freedom of the imagination: Haifa Bitar’s novel Hawa as an example.” Alarbi Tebesi University: Master’s thesis. {In Arabic}