خوانش هیچ‌ انگاری و روش‌های مقابله با آن در رمان‌های «زهر اللّیمون وقصص أخرى» و «تلك الرائحة» برمبنای رویکرد روان درمانی وجودی اروین یالوم

سلمانی حقیقی, مسعود; گنجعلي, عبّاس; نوری کیذقانی, سید مهدی

doi:10.22034/iaall.2024.434299.2871

خوانش هیچ‌ انگاری و روش‌های مقابله با آن در رمان‌های «زهر اللّیمون وقصص أخرى» و «تلك الرائحة» برمبنای رویکرد روان درمانی وجودی اروین یالوم

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون

مسعود سلمانی حقیقی ¹

عبّاس گنجعلي ²

سید مهدی نوری کیذقانی ²

¹ دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، ایران، سبزوار

² دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، ایران، سبزوار

10.22034/iaall.2024.434299.2871

المستخلص

پوچی به عنوان یکی از مسائل فلسفی و روانی مبتنی بر نفی و دگرگون سازی تمامی ارزش‌ها و معناهاست. افراد مبتلا به پوچی و ناامیدی اغلب تنها بوده و زندگی خود را پایان یافته می‌بینند. اصطلاح پوچی در حوزۀ روانشناسی و روانکاوی به عنوان یکی از دلواپسی‌های چهارگانۀ غایی از سوی اروین یالوم مطرح شده است. یالوم علاوه بر تعریف و تبیین پوچی برای آن راهکارهایی در نظر گرفته است که می‌توان به خواستن، مسئولیت‌پذیری، لذت گرایی، عشق، فداکاری، نوع دوستی، تعهد، خودشکوفایی و ارتباط با درمانگر نیز اشاره کرد. در این جستار مؤلفه پوچی و شگردهای دفاع در برابر آن در دو رمان «زهر اللّیمون وقصص أخری» علاء الديب و «تلك الرائحة» صنع الله ابراهیم با تكيه بر روش و رويكرد اروين يالوم بررسی شده است. برآیند پژوهش نشان می‌دهد که هر دو نویسنده با اطلاع از این مؤلفه و تأثیرپذیری از فعالان و نویسندگان حوزۀ فلسفه و روان‌شناسی نظیر کامو و سارتر، هیچ‌ انگاری را در مفهوم و درون‌مایه دو رمان متبلور ساخته‌اند؛ اما از حیث میزان موفقیت باید گفت دیدگاه علاء الدیب در نمایان ساختن پوچی و روش‌های مقابله با آن به نظریه روان پویه درمانی یالوم نزدیک‌تر و جامع‌تر بوده است؛ چرا این مؤلفه و روش‌های درمان آن در رمان او بیشتر به چشم می‌خورد که این امر می‌تواند ناشی از آگاهی نویسنده از رویکرد روان درمانی وجودی باشد.

الكلمات الرئيسية

روان درمانی وجودی؛ پوچی؛ «

؛ زهر اللّیمون وقصص أخری»

؛ ؛ «

؛ تلك الرائحة»

؛ ؛ یالوم

عنوان المقالة Persian

قراءة العبثية وأساليب التعامل معها في روايتي "زهر اللّيمون وقصص أخرى" و"تلك الرائحة" على ضوء منهج العلاج النفسي الوجودي لإرفين يالوم

المؤلفون Persian

مسعود سلمانی حقیقی ¹

عباس گنجعلی ²

سید مهدی نوری کیذقانی ²

¹ دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، ایران، سبزوار

² دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، ایران، سبزوار

المستخلص Persian

العبثية كإحدى القضايا الفلسفية والنفسية تقوم على نفي وتحويل كل القيم والمعاني. غالبًا ما يشعر الأشخاص الذين يعانون‌ من‌ العبثیة والفراغ واليأس بالوحدة ويرون أن حياتهم قد انتهت. ومصطلح العبثية في مجال علم النفس والتحليل النفسي تم اقتراحها من قبل إرفين يالوم كواحد من الاضطرابات الأربعة النهائية. وبالإضافة إلى تعريف العبثية وتفسيرها، فكر يالوم في حلول لها، والتي يمكن أن تعتمد على الرغبة والمسؤولية ومذهب المتعة والحب والتضحية والإيثار والالتزام وتحقيق الذات والتواصل مع المعالج. وفي هذا المقال، تمت دراسة عنصر العبثية وطرق الدفاع عنها في الروايتين "زهر اللّيمون وقصص أخري" لعلاء الدّيب و"تلك الرائحة" لصنع الله إبراهيم. وتظهر نتائج البحث أنه يمكن القول بأن كلا المؤلفين، بمعرفتهما بهذا المكون وتأثرهما بالناشطين والكتاب في مجال الفلسفة وعلم النفس مثل كامو وسارتر، قد بلورا العبثية في مفهوم ومضمون الروايتين. ولكن من ناحية نسبة النجاح، ينبغي القول إن وجهة نظر علاء الدّيب كانت أقرب وأشمل لنظرية يالوم في العلاج النفسي الوجودي في إظهار العبثية وطرق التعامل معها؛ ولعل سبب ظهور هذا العنصر وطرق علاجه بشكل أكبر في روايته، يمكن أن يعود ذلك إلى وعي المؤلف بمنهج العلاج النفسي الوجودي.

الكلمات الرئيسية Persian

العلاج النفسي الوجودي

العبثیة

زهر اللّيمون وقصص أخرى

تلك الرائحة

يالوم

- Al-Dib's, Hobollah, (2008), "Zahr al-Laymun and other stories", Cairo: Dar al-Sharooq.

- Camus, Albert (1970) "Philosophy of the Absurd", translated by Dr. Mohammad Taghi Ghiashi, second edition, Tehran: Payam.

- Dagobert, D-Rones and others (1976), "Culture of Philosophical Schools", translated by Ahmad Ordubadi, Ch. 2, Shiraz: Marafat.

- Frankel, Victor (2021), "Man in Search of Meaning", translated by Shabnam Sultanpour, Tehran: Azer Midakht Publications.

- Goldman, Lucien (2008), "The link between literary creation and social life. Society, Culture and Literature: Lucien Goldman", translated by Mohammad Jafar Poindeh, Tehran: Cheshme.

- Hinchliffe, Arnold (2015), "Absurdity", translated by Hasan Afshar, second edition, Tehran: Eshar Makrez.

- Ibrahim, Son Allah, (2003), "Telk al-Raeha", third edition, Cairo: Dar Al-Hadi.

- Javadi, Zabihullah (1969), "The Alphabet of New Philosophy", Tehran: Ibn Sina.

- Sekut, Hamdi (2016), "Arabic Novel (Analytical-Critical Edition)", translated by Azim _Tahmasabi, Tehran: Nilofar Publications.

- Yalom, Irvin Yalom (2010), "Existential Psychotherapy", translated by Sepideh Habib, Tehran: Ney Publishing.

- Articles

- Koshki, Zahra, Khosravi Shakib, Mohammad, Rozbeh, Mohammadreza and Muradkhani, Safiya (2019), "Comparative study of nihilism in the works of Samuel Beckett and Sadiq Hedayat with an emphasis on the novels Malon May Mird and Boof Kor", Persian Language and Literature Magazine, Q. 73, No. 241, pp. 187-163.

- Mousavi, Seyyed Kazem and Homayun, Fatemeh (2008), "Passive absurdity in the blind owl", Literary Criticism Quarterly, Q2, No7, pp. 111-139.

- Najafi Hajior, Mehran (2021), "Research and analysis of the components of black romanticism in the story "Talk al-Ahma", Contemporary Arabic Literature Review, Q11, No.21, pp. 107-81.