تحليل و بررسي تشبیهات سیاسی در دیوان سمیح القاسم

شعر معاصر عرب همانند شعر دیگر زبان‌ها تصاویر شعری گوناگون و متفاوتی تجربه کرده است. تغییرات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، پیدایش مدرنیته و پیشرفت تکنولوژی در کنار کوشش در آفرینش تصاویر شعری نوین از عوامل شکل‌گیری این تصاویر هستند. یکی از این تصاوير، تشبیهات بکر و نادري هستند که در اين پژوهش با نام تشبیهات سیاسی نام مي‌بريم. اين تشبيهات که محصول آمیزش ادبیّات و سیاست هستند، در ادب فلسطین بویژه در شعر برخي از شاعران فلسطیني دیده می‌شود. پژوهش حاضر به تشبیهات سیاسی در چهار جلد دیوان سمیح القاسم(2014-1935.م) پرداخته و کوشیده این گونه تشبیهات را که محصول تجربة زیستة شاعر است، تحلیل و بررسی کند. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی است. داده‌ها به شیوة کتابخانه‌ای و سندکاوی گرد‌آوری شده و با استفاده از شیوة تحلیل محتوا بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد شاعر توانسته برای جلوگیری از درافتادن به دام تشبیهات کلیشه‌ای و تکراری سایر شاعران عرب، نوعی آشنایی‌زدایی به وجود آورد و با این کار وضعیّت فلسطین را با زبانی شاعرانه ترسیم کند. در اين گونه تشبيهات، مشبه را راوي- مؤلّف يا يکي از موارد مألوف براي فلسطينيان چون خون، زندان، اسارت، سازمان ملل، بمب و مواردي از اين دست و مشبه به را مواردي کاملا بکر و برخاسته از مسائل سياسي هر روزه تشکيل مي‌دهد. منِ به کار‌رفته در برخي از اين تشبیهات، منِ اجتماعی است، هم اين گونه تشبيهات و هم کل شعرهاي دربردارندۀ آنها، محصول تجربة زیستة شاعر و از نوع رئالیسم اجتماعی هستند.