طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوي دکتري زبان و ادبيات عربي دانشگاه تربيت مدرس

2 دانشيار گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه تربيت مدرس

3 استاد گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه تربيت مدرس

4 دانشيار گروه آموزش زبان فرانسه دانشگاه تربيت مدرس

المستخلص

امروزه توانمند ساختن دانشجويان در حوزة نقادانه‌انديشي، يکي از مهم‌ترين مقوله‌هاي مورد حمايت متخصصان حوزة تعليم‌وتربيت است. براي توانمند ساختن دانشجويان در اين حوزه، بايستي مهارت‌هاي تفکر نقادانه را در کتاب‌هاي درسي گنجاند. در اين پژوهش بر اساس نظريات واتسون و گليزر و با استفاده از روش تحليل محتوا، پنج مهارتِ «استنتاج، شناسايي پيش‌فرض‌ها، تعبير و تفسير، استنباط، ارزشيابي استدلال‌ها» را در محتواي کتاب‌هاي آموزشي ادبيات عربي در مقطع کارشناسي بررسي کرده‌ايم و جايگاه مهارت‌هاي تفکر نقادانه را ارزيابي نموده‌ايم. نمونه آماري پژوهش شش کتاب از کتاب‌هاي آموزشي ادبيات عربي در دانشگاه‌هاي ايران است. برخي از يافته‌ها نشان مي‌دهند توجه نويسندگان به مهارت استنتاج به‌ويژه در بخش تمرين‌ها با (74%) بسامد بيشتري نسبت به ساير مهارت‌ها دارد. ساير مهارت‌ها، به‌ويژه مهارت استنباط (0%) چندان مورد توجه نويسندگان نبوده‌اند.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

کتابنامه

الف) عربی

آذرشب، محمدعلی (1387)، الأدب العربی فی الاندلس تاریخ و نصوص، چاپ اول، تهران: سمت.

حسینی، سید محمد (1391)، مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر الاموی، چاپ دوم، سمت: تهران.

فاضلی، محمد (1381)، مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر الجاهلی، چاپ اول، تهران: سمت.

میرلوحی، سید علی (1393)، مختارات من روائع الأدب الاسلامی، چاپ سوم، تهران: سمت.

میرلوحی، سید علی (1393)، مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر العباسی الاول، چاپ اول، تهران: سمت.

مجلات

متقی‌زاده، عیسی و دیگران (1392)، «تحلیل محتوی کتب قواعد اللغة العربیة فی مرحله البکالوریوس لفرع اللغة العربیة وآدابها فی ضوء معاییر الجودة (مبادئ العربیة للرشید الشرتونی والجدید فی الصرف والنحو للدیباجی نموذجین)»، مجلة بحوث فی اللغة العربیة وآدابها، العدد 8، جامعة اصفهان، صص 149-123.

وسیمی، عمادالدین عبدالمجید (2003)، «فاعلیة برنامج مقترح فی الثقافة البیولوجیة لدی طلاب الصف الثانی الثانوی، القسم الأدبی»، دراسات فی المناهج و طرق التدریس، العدد 91، صص 261-205.

رسالات

اسطل، هند توفیق (2008)، مهارات التفکیر الناقد المتضمنة فی محتوی منهاج الأدب والنصوص للصف الحادی عشر ومدی اکتساب الطلبة لها، رسالة الماجستیر فی مناهج وطرق تدریس اللغة العربیة، کلیة التربیة الاسلامیة، الجامعة الاسلامیة، غزة، فلسطین، صص 193-1.

اسماعیلی، سجاد (1391)، تعلیم النصوص الأدبیة فی أقسام اللغة العربیة وآدابها بالجامعات الإیرانیة ومدی تحقق أهدافه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.

ب) فارسی

کتاب‌ها

برک، لورا (1383)، روان‌شناسی رشد، مترجم: یحیی سیدمحمدی، تهران: ارسباران.

ساروخانی، باقر (1382)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

قاضی مرادی، حسن (1391)، درآمدی بر تفکر انتقادی، چاپ دوم، تهران: دات.

نوریان، محمد (1390)، راهنمای علمی تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دوره ابتدایی، چاپ دوم، تهران: شورا.

مقالات

جاویدی کلاته جعفرآبادی، طاهره؛ افسانه عبدلی (1389)، «روند تحول تفکر انتقادی در دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد»، مجله مطالعات تربیتی و روان‌شناسی، شماره 2، صص 120-103.

حجتی و دیگران (1393)، «تفکر نقادانه؛ تحلیل و نقد تعریف‌ها»، مجله فلسفه و کلام اسلامی، سال چهل‌وهفتم، شماره دوم، پاییز و زمستان 93، صص 202-183.

صدقی، حامد و دیگران (1392)، «بایستگی‌ها در تولید بسته‌های آموزش مهارت‌های زبانی برای گویش‌وَران زبان دوم، بررسی موردی دو نمونه صدی الحیاة و العربیة للناشئین»، مجله پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شماره 29، صص 65-43.

عریضی، حمیدرضا و دیگران (1382)، «تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دوره ابتدایی برحسب سازه انگیزه پیشرفت»، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، شماره 5، سال دوم، پاییز 82، صص 52-29.

علوی مقدم، سید بهنام و دیگران (1393)، «تحلیل محتوای مؤلفه‌های هویت ملی در کتب آموزش زبان فرانسه دوره‌های راهنمایی، دبیرستان و پیش‌دانشگاهی»، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، سال سیزدهم، شماره 52، صص 134-117.

پ) لاتین

Andolina, Mike (2001), Critical thinking for working students, Columbia: Delmar press.

Ennis, R (1996), Critical Thinking, Prentice-Hall.

Fisher, Alec (2001), Critical Thinking: An Introduction, Cambridge: Cambridge University Press.

Glaser, E (1941), An Experiment in the Development of Critical Thinking, Teacher’s College, Columbia University.

Paul, R. Elder, L (2009), The Miniature Guide to Critical Thinking Concepts and Tools, The Foundation for Critical Thinking