ارزیابی جایگاه مهارت‌های تفکر نقادانه در کتاب‌های آموزشی ادبیات عربی در مقطع کارشناسی رشته زبان و ادبیات عربی

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تربیت مدرس

4 دانشیار گروه آموزش زبان فرانسه دانشگاه تربیت مدرس

المستخلص

امروزه توانمند ساختن دانشجویان در حوزة نقادانه‌اندیشی، یکی از مهم‌ترین مقوله‌های مورد حمایت متخصصان حوزة تعلیم‌وتربیت است. برای توانمند ساختن دانشجویان در این حوزه، بایستی مهارت‌های تفکر نقادانه را در کتاب‌های درسی گنجاند. در این پژوهش بر اساس نظریات واتسون و گلیزر و با استفاده از روش تحلیل محتوا، پنج مهارتِ «استنتاج، شناسایی پیش‌فرض‌ها، تعبیر و تفسیر، استنباط، ارزشیابی استدلال‌ها» را در محتوای کتاب‌های آموزشی ادبیات عربی در مقطع کارشناسی بررسی کرده‌ایم و جایگاه مهارت‌های تفکر نقادانه را ارزیابی نموده‌ایم. نمونه آماری پژوهش شش کتاب از کتاب‌های آموزشی ادبیات عربی در دانشگاه‌های ایران است. برخی از یافته‌ها نشان می‌دهند توجه نویسندگان به مهارت استنتاج به‌ویژه در بخش تمرین‌ها با (74%) بسامد بیشتری نسبت به سایر مهارت‌ها دارد. سایر مهارت‌ها، به‌ویژه مهارت استنباط (0%) چندان مورد توجه نویسندگان نبوده‌اند.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

الف) عربی

آذرشب، محمدعلی (1387)، الأدب العربی فی الاندلس تاریخ و نصوص، چاپ اول، تهران: سمت.

حسینی، سید محمد (1391)، مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر الاموی، چاپ دوم، سمت: تهران.

فاضلی، محمد (1381)، مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر الجاهلی، چاپ اول، تهران: سمت.

میرلوحی، سید علی (1393)، مختارات من روائع الأدب الاسلامی، چاپ سوم، تهران: سمت.

میرلوحی، سید علی (1393)، مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر العباسی الاول، چاپ اول، تهران: سمت.

مجلات

متقی‌زاده، عیسی و دیگران (1392)، «تحلیل محتوی کتب قواعد اللغة العربیة فی مرحله البکالوریوس لفرع اللغة العربیة وآدابها فی ضوء معاییر الجودة (مبادئ العربیة للرشید الشرتونی والجدید فی الصرف والنحو للدیباجی نموذجین)»، مجلة بحوث فی اللغة العربیة وآدابها، العدد 8، جامعة اصفهان، صص 149-123.

وسیمی، عمادالدین عبدالمجید (2003)، «فاعلیة برنامج مقترح فی الثقافة البیولوجیة لدی طلاب الصف الثانی الثانوی، القسم الأدبی»، دراسات فی المناهج و طرق التدریس، العدد 91، صص 261-205.

رسالات

اسطل، هند توفیق (2008)، مهارات التفکیر الناقد المتضمنة فی محتوی منهاج الأدب والنصوص للصف الحادی عشر ومدی اکتساب الطلبة لها، رسالة الماجستیر فی مناهج وطرق تدریس اللغة العربیة، کلیة التربیة الاسلامیة، الجامعة الاسلامیة، غزة، فلسطین، صص 193-1.

اسماعیلی، سجاد (1391)، تعلیم النصوص الأدبیة فی أقسام اللغة العربیة وآدابها بالجامعات الإیرانیة ومدی تحقق أهدافه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.

ب) فارسی

کتاب‌ها

برک، لورا (1383)، روان‌شناسی رشد، مترجم: یحیی سیدمحمدی، تهران: ارسباران.

ساروخانی، باقر (1382)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

قاضی مرادی، حسن (1391)، درآمدی بر تفکر انتقادی، چاپ دوم، تهران: دات.

نوریان، محمد (1390)، راهنمای علمی تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دوره ابتدایی، چاپ دوم، تهران: شورا.

مقالات

جاویدی کلاته جعفرآبادی، طاهره؛ افسانه عبدلی (1389)، «روند تحول تفکر انتقادی در دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد»، مجله مطالعات تربیتی و روان‌شناسی، شماره 2، صص 120-103.

حجتی و دیگران (1393)، «تفکر نقادانه؛ تحلیل و نقد تعریف‌ها»، مجله فلسفه و کلام اسلامی، سال چهل‌وهفتم، شماره دوم، پاییز و زمستان 93، صص 202-183.

صدقی، حامد و دیگران (1392)، «بایستگی‌ها در تولید بسته‌های آموزش مهارت‌های زبانی برای گویش‌وَران زبان دوم، بررسی موردی دو نمونه صدی الحیاة و العربیة للناشئین»، مجله پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، شماره 29، صص 65-43.

عریضی، حمیدرضا و دیگران (1382)، «تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دوره ابتدایی برحسب سازه انگیزه پیشرفت»، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، شماره 5، سال دوم، پاییز 82، صص 52-29.

علوی مقدم، سید بهنام و دیگران (1393)، «تحلیل محتوای مؤلفه‌های هویت ملی در کتب آموزش زبان فرانسه دوره‌های راهنمایی، دبیرستان و پیش‌دانشگاهی»، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، سال سیزدهم، شماره 52، صص 134-117.

پ) لاتین

Andolina, Mike (2001), Critical thinking for working students, Columbia: Delmar press.

Ennis, R (1996), Critical Thinking, Prentice-Hall.

Fisher, Alec (2001), Critical Thinking: An Introduction, Cambridge: Cambridge University Press.

Glaser, E (1941), An Experiment in the Development of Critical Thinking, Teacher’s College, Columbia University.

Paul, R. Elder, L (2009), The Miniature Guide to Critical Thinking Concepts and Tools, The Foundation for Critical Thinking

 

 


المجلد 12، العدد 39
الخريف 1437
الصفحة 181-204
  • تاريخ الاستلام: 26 أغسطس 2015
  • تاريخ المراجعة: 30 ديسمبر 2015
  • تاريخ القبول: 09 يناير 2016