Reflection of Society and Its Characteristics in the Sufi Lyric Poems of Safi al-Din Hilli during the Mongol Period

نوع المستند : علمی - پژوهشی

المؤلفون
زهره محمدی 1
Fariborz Hosseinjanzadeh 2
Mohammad Jafari 3
1 دانشجویی دکتری زبان و ادبیات عرب دانشگاه آزاد
2 استادیار،گروه ادبیات وعرب واحد کاشمر،دانشگاه ازاداسلامی،کاشمر، ایران
3 استادیار، گروه زبان وادبیات عرب، واحدکاشمر، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشمر، ایران
10.22034/iaall.2025.542294.3054
المستخلص
The close connection between the poet and society is a fundamental theme in the study of literary criticism. Typically, this two-way relationship is manifested in the form of “social poetry,” and this is not surprising; however, the main challenge arises when we want to examine the impact and crystallization of social issues in a form such as ghazals, because ghazals are primarily considered a place of manifestation of the individual states and emotional aspects of the writer. Therefore, the present study, focusing on Sufi ghazals, addresses the high importance of the social commitment of Safi al-Din al-Hilli, a prominent poet of the Mughal era, and raises the question of how a poet was able to reflect public and critical issues of society even in his most private poems, namely Sufi ghazals. Born in the city of Hilla shortly after the devastating Mongol invasion of Baghdad and growing up at the height of the hardships and chaos of that era, Safi al-Din al-Hilli was forced to react to his surroundings. This descriptive-analytical study aims to examine the traces and signs of social characteristics and themes in the Sufi lyric poems of this poet. The results of the study confirm that Hilli's social concerns are reflected indirectly, through allegories, metaphors, and symbols influenced by mysticism, and sometimes explicitly, in these lyric poems; which shows that this poet, even in his most individual poetic form, did not distance himself from society in the most turbulent historical period.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

عنوان المقالة Persian

بازتاب جامعه وویژگی‌های آن در غزلیات صوفیانه صفی‌الدین حلی در دوره مغول‌ها

المؤلفون Persian

زهره محمدی 1
فریبرز حسین جانزاده 2
محمد جعفری 3
1 دانشجویی دکتری زبان و ادبیات عرب دانشگاه آزاد
2 استادیار،گروه ادبیات وعرب واحد کاشمر،دانشگاه ازاداسلامی،کاشمر، ایران
3 استادیار، گروه زبان وادبیات عرب، واحدکاشمر، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشمر، ایران
المستخلص Persian

پیوند وثیق میان شاعر و جامعه از محورهای اساسی در مطالعات نقد ادبی است. به‌طور معمول، این رابطه دوسویه در قالب «اشعار اجتماعی» نمود می‌یابد و چندان شگفت‌آور نیست؛ اما چالش اصلی زمانی مطرح می‌شود که بخواهیم تأثیر و تبلور مسائل جامعه را در قالبی مانند غزلیات بررسی کنیم، زیرا غزل در درجه اول، محل تجلی حالات فردی و جنبه‌های عاطفی ادیب محسوب می‌شود. از اینرو، پژوهش حاضر، با تمرکز بر غزلیات صوفیانه، به اهمیت بالای تعهد اجتماعی صفی‌الدین حلی، شاعر برجسته عهد مغولی، می‌پردازد و این پرسش را مطرح می‌کند که چگونه یک شاعر توانسته است مسائل عمومی و بحرانی جامعه را حتی در خصوصی‌ترین اشعار خود، یعنی غزلیات صوفیانه، منعکس سازد. صفی‌الدین حلی، که در شهر حله اندکی پس از حمله ویرانگر مغول‌ها به بغداد متولد شد و در اوج ناملایمات و آشوب‌های آن دوران رشد یافت، ناگزیر به واکنش نسبت به محیط پیرامون خود بود. این پژوهش توصیفی – تحلیلی، در صدد است تا رگه‌ها و نشانه‌های ویژگی‌ها و مضامین اجتماعی را در غزلیات صوفیانه این شاعر بررسی کند. نتایج تحقیق مؤید آن است که دغدغه‌های اجتماعی حلی، به‌طور غیرمستقیم، از طریق تمثیل‌ها، استعارات و نمادهای متأثر از عرفان و گاهی نیز به‌طور صریح در این غزلیات بازتاب یافته‌اند؛ امری که نشان می‌دهد این شاعر در پرآشوب‌ترین دوران تاریخی، حتی در فردی‌ترین قالب شعری خویش، از جامعه فاصله نگرفته است.

الكلمات الرئيسية Persian

"تصوف"
" غزل"
"صفي‌الدين حلی"
"دوران مغول"
"ويژگی‌های اجتماعی"
References
Arabic
- Ibn Khaldun (1999). Tārīkh Ibn Khaldūn (The History of Ibn Khaldun). Riyadh: Dār al-Fikr al-Duwaliyya.
- Boudra’, Abd al-Rahman (2015). Fī Taḥlīl al-Khitāb al-Ijtima’i al-Siyāsī: Qaḍāyā wa Namādhij min al-Wāqi’ al-'Arabī al-Mu’āṣir (On the Analysis of Socio-Political Discourse: Issues and Models from Contemporary Arab Reality). Amman: Dār Kunūz al-Ma’rifa lil-Nashr wa al-Tawzī’.
- al-Ḥillī, Ṣafī al-Dīn (1997). Dīwān Ash’ār (Collection of Poems). Beirut: Dār Ṣādir.
- Rayyān, Judat 'Iṣām (2013). Shi’r al-Thawra al-Miṣriyya al-Ḥadītha: Dirāsa Uslūbiyya (Poetry of the Modern Egyptian Revolution: A Stylistic Study). Master’s Thesis. Al-Quds University.
- al-Shawkānī, Muḥammad ibn 'Alī (1998). “al-Badr al-Ṭāli’” (The Rising Moon), Vol. 1. Beirut: Dār al-Kutub al-'Ilmiyya, First Edition. (Original: 1418 AH)
- al-'Asqalānī, Ibn Ḥajar (n.d.). “al-Durar al-Kāmina fī A’yān al-Mi’a al-Thāmina” (The Hidden Pearls on the Notables of the Eighth Century), Vol. 2. Beirut: Dār al-Jīl.
- Alloush, Sa’īd (2009). al-Riwāya wa al-Īdīūlūjiyā fī al-Adab al-'Arabī al-Mu’āṣir (The Novel and Ideology in Contemporary Arabic Literature). Beirut: Dār al-Manhal al-Lubnānī.
- Farrukh, 'Umar (1981). “Tārīkh al-Adab al-'Arabī” (History of Arabic Literature), Vol. 3. Beirut: Dār al-'Ilm, Fourth Edition.
- Maḥfūẓ, Muḥammad (2003). al-Wāqi’ al-'Arabī wa Taḥaddiyāt al-Marḥala al-Rāhina (The Arab Reality and the Challenges of the Current Stage). Beirut: Dār al-Shurūq al-Thaqāfiyya.
- Yāsīn, al-Sayyid (1991). al-Taḥlīl al-Ijtima’ī lil-Adab (The Social Analysis of Literature). Cairo: Maktabat Madbūlī.
Persian Sources
- Ārūsteh, Muḥammad (1991 [1370]). Farhang-e Iṣṭilāḥāt-e 'Ilmī – Ijtimā’ī (Dictionary of Scientific – Social Terminology). Tehran: Nashr-e Gostaresh.
- Abrīshmī, 'Abdullāh (1994 [1373]). Naqd va Barrasī-ye Nāsiyūnalīsm (Critique and Review of Nationalism). Tehran: Nashr-e Negārande.
- Smith, Manuel J. (2008 [1387]). Ravānshināsī-ye I’tirāḍ (Psychology of Protest). Translated by: Mahdī Qarāchehdāghī. Tehran: Darsā.
- Berlin, Isaiah (2001 [1380]). Chahār Maqāle dar bāre-ye Āzādī (Four Essays on Liberty). Translated by: Muḥammad 'Alī Mūvaḥḥid. Tehran: Khwārazmī.
- Torābī, 'Alī Akbar (1997 [1376]). Jāme’e-shināsī-ye Adabiyyāt-e Fārsī (Jāme’e-shināsī dar Adabiyyāt) (Sociology of Persian Literature (Sociology in Literature)). Tehran: Furūgh Āzādī.
- Tanhāyī, Ḥusayn Abū al-Ḥasan (2012 [1391]). Bāzshināsī-ye Taḥlīlī-ye Nazariyye-hā-ye Modern-e Jāme’e-shināsī dar Modernite dar Guzār (Analytical Recognition of Modern Sociological Theories in Transitioning Modernity). Tehran: 'Ilm.
- Rādfar, Abū al-Qāsim (1994 [1373]). “Taghayyur-hā va Vīzhegī-hā-ye Adabiyyāt-e Inqilāb-e Islāmī dar Yek Negāh” (Changes and Characteristics of Islamic Revolution Literature at a Glance). In: Majmū’e Maqālāt-e Seminar-e Barrasī-ye Adabiyyāt-e Inqilāb-e Islāmī (Collection of Seminar Articles on Examining Islamic Revolution Literature). Tehran: Samt.
- Ṣafā, Ẕabīḥullāh (1999 [1378]). Tārīkh-e Adabiyyāt dar Īrān (History of Literature in Iran). Tehran: Intishārāt-e Ferdows.
- Ālam, 'Abd al-Raḥmān (2006 [1385]). Tārīkh-e Falsafa-ye Siyāsī-ye Gharb, 'Aṣr-e Jadīd va Sadeh-ye Nūzdahom (History of Western Political Philosophy, New Era and the Nineteenth Century). Ninth Edition. Tehran: Daftar-e Muṭāla’āt-e Siyāsī va Bayn al-Milalī, Markaz-e Chāp va Intishārāt-e Wizārat-e Umūr-e Khārija.
- Ināyat, Ḥamīd (1974 [1353]). Jahānī az Khod Bīganeh (Estranged World). Tehran: Khurmand.
- Goldmann, Lucien (1998 [1377]). Jāme’e-shināsī-ye Adabiyyāt, Dāmadī bar Jāme’e-shināsī-ye Adabiyyāt (Sociology of Literature, An Introduction to the Sociology of Literature). Selected and Translated by: Muḥammad Ja’far Pūyande. Tehran: Naqsh-e Jahān.
- Mokhtārī, Muḥammad (1995 [1374]). Insān dar Shi’r-e Mu’āṣir (Man in Contemporary Poetry). Tehran: Tus.
- Mannan, Pierre (2005 [1384]). Tārīkh-e Fikrī-ye Lībīrālism (Intellectual History of Liberalism). Translated by: 'Abd al-Wahhāb Aḥmadī. First Edition. Tehran: Nashr-e Āgāh.
- Nowrūzī, 'Alī (2010 [1389]). Barrasī-ye Bāznumāyī-ye Mafhūm-e Demokrāsī dar Romān-e Fārsī-ye Mu’āṣir dar Sāl-hā-ye 1340 tā 1357 (Examining the Representation of the Concept of Democracy in Contemporary Persian Novels between the Years 1340 and 1357 [1961–1978]). Tehran: Payām-e Nūr University.
- Yūsufī, GholāmḤusayn (1999 [1378]). Barghī dar Āghūsh-e Bād (Leaves in the Embrace of the Wind). Tehran: 'Ilmī.
مجلة الجمعية الإيرانية للغة العربية وآدابها، فصلية علمية محکمة
المجلد 21، العدد 77
الخريف 2025
الصفحة 410-434

  • تاريخ الاستلام 19 أغسطس 2025
  • تاريخ القبول 08 أكتوبر 2025