طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 استاديار گروه زبان و ادبيات فارسي دانشگاه گنبدکاووس

2 استاديار گروه زبان و ادبيات عربي دانشگاه زابل

المستخلص

نقد روان‌کاوانه به عنوان حاصل تلاقي روان‌کاوي با آثار ادبي، سعي در خوانشي متفاوت از آثار ادبي دارد. ژاک لاکان (1901-1981م) از جملة نظريه‌پردازان اين عرصه است که نظرية نظم‌هاي سه‌گانة خود را براي به‌تصويرکشيدن تکاملات ذهني ـ روانيِ انسان از کودکي تا بزرگ‌سالي منتشر کرد. جستار حاضر تلاش دارد با تکيه به روش توصيفي ـ تحليلي و با استناد به نظرية لاکان به خوانش رمان «موسم الهجرة إلي الشمال» از طيب صالح (1929-2009م) بپردازد و شخصيت اصلي آن (مصطفي سعيد) را تحليل روان‌شناختي نمايد. بر اساس اين خوانش، دورة پيش از آشنايي مصطفي با زبان انگليسي و ورود به مدرسه‌هاي استعماري براي آموزش، ساحت خيالي نظرية لاکان را تشکيل مي‌دهد که در آن مصطفي با مادر اصلي و نمادين (آفريقا) پيوندي عميق دارد. يادگيري زبان انگليسي براي او، به مانند يادگيري زبان نزد کودک است و او را وارد ساحت نمادين مي‌کند. سفر وي به انگليس براي تحصيل و اقامت در آن، ادامة ساحت نمادين است که او را از مادر اصلي و نمادين بيشتر جدا کرده و از دنياي بي‌نظم آفريقا (طبيعت) به دنياي نظام‌مند غرب (فرهنگ) انتقال داده است. اين امر نوعي احساس فقدان و تمناي دورة اتحاد با مادر را در او به وجود مي‌آورد که از بارزترين ويژگي‌هاي ساحت واقع است.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية

کتابنامه

1) عربی

طرابیشی، جورج (1997م)، شرق و غرب رجولة وأنوثة: دراسة فی أزمة الجنس والحضارة فی الروایة العربیة، ط 4، بیروت: دار الطلیعة.

صالح، الطیب (1996م). موسم الهجرة إلی الشمال.  ط2. بیروت: دارالعودة.

2) فارسی

پیرکلرو، ژان. (1385). واژگان لکان. ترجمه: کرامت موللی. تهران: نشر نی.‏

شولتر ، دوان یی و شولتر، سیدنی الن. (1384). نظریه‌های شخصیت. ترجمه: یوسف کریمی و دیگران، تهران: ارسباران.‏

لیدر، داریان و جودی گروز. (1387). لاکان: بررسی شخصیت، اندیشه و آثار. ترجمه: محمدرضا پرهیزگار، تهران: نظر.‏

موللی، کرامت، (1387ش). مبانی روان‌کاوی فروید ـ لکان. چ4. تهران: نشر نی.‏

موللی، کرامت، (1388 ش). مقدماتی بر روان‌کاوی لکان، تهران، نشر دانژه.‏

هومر، شون. (1388)، ژاک لاکان، ترجمه: محمدعلی جعفری و سید ابراهیم طاهانی. چ1. تهران: ققنوس.‏

3) مقالات

عربی

الزغبی، أحمد (1405). «الدراسات: ثلاثة وجوه لمصطفی سعید دراسة فی روایة طیب صالح «موسم الهجرة إلی الشمال»، مجلة الابداع. السنة ‏‏3 العدد 1. صص 109-114.‏

وطفة، علی أسعد (2015م). «اللغة اللاشعوریة للغة عند جاک لاکان». جامعة الکویت: مجلة نقد وتنویر. السنة1 العدد2. صص 1-9.‏

فارسی

افشار، حمیدرضا. محرم‌زاده، ناتاشا (1395). «بررسی «امر واقع» در سینمای اصغر فرهادی بر اساس آرای اسلاوی ژیژک». مجلة نامة ‏هنرهای نمایشی و موسیقی. شماره 13. صص 45-60.‏

کوپال، عطاءالله؛ علی‌نیا، اکرم (1393ش). «بررسی عقاید ژاک لاکان در نمایشنامة از پشت شیشه‌ها اثر اکبر رادی». مجلة تحلیل و نقد متون ‏زبان و ادبیات فارسی. شمارة19. صص 31-50.‏

4) انگلیسی

کتاب

Abrams, M.H. (1999). A Glossary of Literary Terms. Boston: Heinle.

Dylan Evans (1996) An introductory Dictionary of lananian psychoanalysis, Routledge, London and New York.

Eagleton, T. (1997). Literary Theory: an Introduction. Oxford :Blackwell.

Evans, D. (1996). An Introductory Dictionary of Lacanian Psychoanalysis. London and New York: Routledge.

Lacan, J.(1968). The Language Of The Selfe,Trans. AnthonyWilden,New York: Johns Hopkins University Press.

Lacan, J.(2002). Ecrits: A Selection, trans.Bruce Fink. NewYork: W.W. Norton & Company.

Lacan, J.(2011). Le Seminaire de Jacques Lacan: Livre XIX, …Ou pire. Paris: seuil.

Miller, Jacoues-Alain (1981), The seminar of Jacques Lacan, Book XI, The four Fundemental concepts of Psychoanalysis, Translated by Alan Sheridan, w.w.Norton&Company, New York & London

Payne, M (1993). Reading theory: an introduction to Lacan, Derrida, and Kristeva. MA: Blackwell.

Ragland-Sullivan, E. (1987). Jacques Lacan And Philosophy of Psychoanalysis.

مقالات

Davidson,J. E.(1989). In Search of a Middle Point: The Origins of Oppression in Tayeb Salih's "Season of Migration to the North". Research in African Literatures, 20( 3), 385-400.

Geesey, P. (1997). Cultural Hybridity and contamination in Tayeb Salih’s ‘Mawsim al-hijra ilaal-Shemal (Season of Migration to the North). Research in African Literatures, 28(3 ) ,128-140.

Makdisi, S. S. (1992). The Empire Renarrated: Season of Migration to the North and Reinvention of the Present. Critical Inquiry, 18(4) , 804-820.

Tarawneh, Y & Joseph J. (1998). Tayeb Salih and Freud: The Impact of Freudian Ideas on Season of Migration to the North. Arabica, 35 (3), 328-349.

5) وبگاه اینترنتی

بوعلی، آسیة (6/5/2011م). «دراسة تحلیلیة للمضامین النفسیة فی روایة الطواف حیث الجمر لدریة الشحی». موقع آسیة بوعلی:      https://asyahalbualy.wordpress.com/

جان‌نثاری، عباس (17/1/1386ش). «ژک مری لکان». سایت وقفه:        http://vaghfeha.persianblog.ir/post/8/

هیبی، محمد (16/10/2010 م). «أنا والآخر فی روایة موسم الهجرة إلی الشمال للطیب صالح»، موقع دیوان العرب:

http://www.diwanalarab.com/spip.php?article25378#comments