زنانه‌نویسی از جنگ 20 مارس 2003م در عراق (اشعار بشری البستانی)

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلف

استادیار گروه مترجمی زبان عربی دانشگاه دامغان

المستخلص

آمریکا به بهانة حملات تروریستی یازده سپتامبر 2001م. در بیست مارس 2003م. به عراق لشکر کشید و آن سرزمین را به اشغال خود درآورد. بستانی این تهاجم و اشغالگری را محکوم کرد و از دریچة ذهن زنانة خویش اشعاری با موضوع حملة آمریکا به عراق و پیامدهای ناگوار آن سرود. او در این اشعار، اغلب جویای وضعیت‌هایی است که مورد حمایت همسرانه و مادرانه واقع می‌شود تا از این رهگذر، همدلی خود را با جنگ‌زدگان و ضدیتش را با جنگ‌افروزی آمریکا در عراق اعلام کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بستانی تقابل‌های دوگانة جنسیتی بین زنان و مردان را هنگام روایت از جنگ جابه‌جا می‌کند. بر همین اساس، زن عراقی را به صحنة جنگ می‌آورد و این زن از زاویة دید اول‌شخص به روایت حوادث می‌پردازد؛ از توانمندی‌ها و صفات ویژة زنانه در انعکاس رویدادهای جنگ استفاده می‌کند؛ در مواجهه با جنایات دشمن به او ناسزا می‌گوید؛ نفرینش می‌کند؛ شیون سرمی‌دهد و از چرایی ارتکاب جنایت می‌پرسد. بنابراین روایت بستانی از جنگ، خط سیری عاطفی، غضبناک، نگران و پرسشگر دارد؛ از مرزها فاصله می‌گیرد و توان خود را به جنگ شهرها و قربانیان غیرنظامی آن اختصاص می‌دهد. این در حالی است که روایت مردانه از جنگ در مرزها و میان سربازان و اغلب به دور از خانواده‌ها شکل می‌گیرد.
 

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

کتاب‌ها

أ) عربی

الأعرجی، نازک (1997م)، صوت الأنثی (دراسات فی الکتابات النسویة العربیة)، ط1، دمشق: الأهالی.

برادة، محمد (1986م)، الفوضی والفعل المتغیر، ضمن کتاب (دراسات فی القصة العربیة)، ط1، بیروت: الأبحاث العربیة.

البستانی، بشری (2012م)، الأعمال الشعریة بشری البستانی، ط1، بیروت: العربیة. (أ).

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (2012م)، خُماسیة المِحنَة، ط1، عمان: فضاءات. (ب).

بوطیب، عبد العالی (2006م)، الکتابة النسائیة، الذات والجسد، من کتاب الکتابة النسائیة، التخییل والتلقی، ط1، المغرب: اتحاد کتاب المغرب.

سمرین، رجا (1990م)، شعر المرأة العربیة المعاصر (1945-1970)، ط1، لبنان: الحداثة.

لحمیدانی، حمید (1993م)، کتابة المرأة من المونولوج إلی الحوار، ط1، العالمیة للکتاب.

مناصره، حسین (2002م)، المرأة وعلاقتها بالآخر فی الروایة العربیة الفلسطینیة، ط1، بیروت: الساقی.

ب) فارسی

بیسلی، کریس (1385ش)، چیستی فمینیسم (درآمدی بر نظریة فمینیستی)، ترجمة محمدرضا زمردی، چ1، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

جانیتی بلوتی، النا (1388ش)، اگر فرزند دختر دارید ... جامعه‌شناسی و روان‌شناسی شکل‌گیری شخصیت در دخترها، مترجم محمدجعفر پوینده، چ7، تهران: نی.

سیدمن، استیون (1386ش)، کشاکش آرا در جامعه‌شناسی، ترجمة هادی جلیلی، چ1، تهران: نی.

فاولر، راجر (1390ش)، زبان‌شناسی و رمان، ترجمة محمد غفاری، چ1، تهران: نی.

فتوحی، محمود (1391ش)، سبک‌شناسی نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها،چ1، تهران: سخن.

گری، جان (1378ش)، مردان مریخی زنان ونوسی، مترجمان لوئیز عندلیب و اشرف عدیلی، چ7، تهران: علم.

گرین، کیت و جیل لبیهان (1383ش)، درسنامة نظریه و نقد ادبی، سرمترجم حسین پاینده، چ1، تهران: روزنگار.

گولومبوک، سوزان و رابین فی‌وش (1377ش)، رشد جنسیت، ترجمة مهرناز شهرآرای، چ1، تهران: ققنوس.

محمدی اصل، عباس (1389ش)، جنسیت و زبان‌شناسی اجتماعی، چ1، تهران: گل‌آذین.

نرسیسیانس، امیلیا (1383ش)، مردم‌شناسی جنسیت، چ1، تهران: افکار و سازمان میراث فرهنگی کشور.

یعقوبی، علی (1393ش)، نظریه‌های مردانگی با تأکید بر رویکردهای جامعه‌شناختی، چ1، تهران: پژواک.

مقالات

أ) عربی

أحمد، محمد (2004م)، «الغزو الأمریکی - البریطانی للعراق عام 2003م. بحث فی الأسباب والنتائج»، مجلة جامعة دمشق، المجلد20، العدد(4+3): صص115-143.

حسین، ایاد محمد و عامر محمدحسین (2014م)، «الرقص الصوفی ورمزیة الحرکات الراقصة المولویة أنموذجا»، مرکز بابل للدراسات الإنسانیة، المجلد4، العدد(3): صص73-95.

المانع، سعاد (1977م)، «النقد النسوی فی الغرب وانعکاساته فی النقد العربی المعاصر»، المجلة العربیة للثقافة، العدد(32)، تونس: صص73-74.

ب) فارسی

ارباب، سپیده (1391ش)، «بررسی و طبقه‌بندی دشواژه‌های رایج فارسی در تداول عامه»، زبان‌شناسی تطبیقی، سال2، شمارة4، صص107-124.

پیش‌قدم، رضا و دیگران (1393)، «نگاهی جامعه‌شناختی به کنش گفتار نفرین: مقایسة زبان‌های فارسی و انگلیسی»، مطالعات زبان و ترجمه، شمارة2، صص45-71.

جوادی یگانه، محمدرضا و سیدمحمدعلی صحفی (1392)، «تحلیل روایت زنانه از جنگ، تحلیل انتقادی کتاب خاطرات دا»، نقد ادبی، سال6، شمارة21، صص85-110.

رضوانیان، قدسیه و سروناز ملک (1392)، «بررسی تأثیر جنسیت بر زبان زنان شاعر معاصر»، شعرپژوهی (بوستان ادب)، سال5، شمارة3، پیاپی17، صص45-70.

محمودی بختیاری، بهروز و مریم دهقانی (1392)، «رابطة زبان و جنسیت در رمان معاصر فارسی: بررسی شش رمان»، زن در فرهنگ و هنر، دورة5، شمارة4، صص543-556.

مکاتبه

مکاتبه با بشری البستانی از طریق ایمیل یاهو (02/04/2017م)، ساعت 16/06 به وقت تهران. (آ).

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (06/11/2017م)، ساعت 37/21 به وقت تهران. (ب).

مصاحبه

مصاحبه با د. بشری البستانی (17 مه 2006م)، گروه زبان عربی، دانشکدة ادبیات، دانشگاه موصل، عراق.

کتابنامه لاتین

Beynon, J. (2002), Masculinities and culture, Buckingham: open University Press.

Fasold, Ralph W (1990), Sociolingustics of Language, England: Basil Blackwell Ltd.

Graddol, David and Joan Swann (1989), Gender Voices, Oxford, UK, New York, N.Y.: B. Blackwell.

Talbot, Mary M (2010), Language and Gender, London: Cambridge.

Thomas, Linda and Others (2004), Language Society and Power, Second Edition, London: Routledge.

Tiger, Lionel (1970), Men in groups, New York: Vintage books.

مقاله‌ها

Mazey, S. (2000), “Introduction: Integration gender-intellectual and real world mainstreaming”, In S. Mazey (Ed.), Women, Power and Public Policy in Europe. Special Issue. Journal of European Public Policy, 7(3): pp333-345.

Sonenschein, D. (1969), “The homosexual’s language”, The Journal of Sex Research, 5 (4): pp281-291.


المجلد 14، العدد 49
الشتاء 2019
الصفحة 131-154
  • تاريخ الاستلام: 17 مايو 2018
  • تاريخ المراجعة: 09 سبتمبر 2018
  • تاريخ القبول: 09 سبتمبر 2018