طهران، بهجت آباد، شارع بزشک، شارع الشهيد الدکتور حسن عضدي، البناء رقم 76، الطابق 2، الغرفة رقم 224، الجمعية العلمية الإيرانية للغة العربية وآدابها

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد

المستخلص

ابتدای دورۀ معاصر برای بیشتر کشورهای عربی، زمان حسّاسی بود. این کشورها هنوز از استبداد دولت عثمانی جدا نشده‌بودند که به استعمار کشورهای اروپایی دچار شدند یا به نحوی تحت­الحمایة آنها قرار گرفتند. الجزایر از کشورهايی است که استعمار فرانسه با تکیه بر برتری نظامی در این سرزمین قدم گذاشت و در راستای محو هویت آن، تغییرات عمده­ای در ساختار اين جامعه ایجاد کرد. در مقابل، اقشار روشن­فکر، اندیشمندان و ادیبان با سلاح قلم خود، به این تغییرات واکنش نشان ­دادند. «عبدالحمید بن­ هدوقه» رمان­نویس الجزایری، عرصه­های مورد نظر استعمار برای ایجاد تغییر را در آثار خود انعکاس داده‌است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی، در پی پاسخ­گویی به این موضوع است که مهمترین مؤلّفه­های تغییر ساختار جامعه در رمان «غداً یوم جدید»، بر اساس نظریة فرانتس­فانون کدام است و نویسنده چه راه‌کاریی برای مقابله با اقدامات استعمارگران ارائه­داده­است. پژوهش حاضر به ­این نتیجه رسیده که تغییرات ساختاری در ایجاد طبقۀ وابسته به استعمار، ایجاد تودة تهی­دست اجتماعی، تغییر در نهادهای اجتماعی به ویژه خانواده و فرهنگ ظاهر شده­است. راهکار بن هدوقه نیز تشکيل حکومت جمهوری متشکل از احزاب، بهره­­مندشدن از ایدة روشنفکران، اعطای حقوق فردی و اجتماعی به زنان و بازگشت به فرهنگ بومی و اصالت خویشتن است.

الكلمات الرئيسية

بلاسی، نبیل أحمد، (1999)، الاتجاه العربي الإسلامي ودوره في تحریر الجزائر، القاهرة، مطابع الهیئة المصریة للکتاب.
بن ­هدوقة، عبدالحمید، (1993)، غداً یوم جدید، ط1، بیروت، دارالآداب.
رابح، لونیسی، (2013)، أسس ومیکانیزمیات جدیدة لدولة مسلمة معاصرة ودیمقراطیه، جنیف، معهد الهوقار.
سعدالله، أبو القاسم، (1998)، تاریخ الجزائر الثقافي، ج3، ط1، بیروت، مطبعة دار الغرب الإسلامي.
غبسون، ناجیل سي، (2013)، فانون: المخیلة بعد – الکولونیالیة، ترجمه: خالو عاید أبو هدیب، ط1، بیروت، مطبعة المرکز العربي للأبحاث ودراسة السیاسات.
آرژون، روبر، (بی­تا)، تاریخ معاصر الجزایر، ترجمه: منوچهر بیات مختاری، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسی.
پاونوف، میشل و میشل پرون، (1368)، نژادپرستی، ترجمه: علی اصغر عسگر خانقاه، چاپ اول، تهران، انتشارات ویس.
خرم، مسعود، (1378)، هویت، چاپ پنجم، تهران، مؤسسه فرهنگی انتشارات حیان.
دیویدکات، (1357)، فانون، ترجمه: ابراهیم دانایی، چاپ دوم، تهران، انتشارات خوارزمی.
رواسانی، شاپور، (1386)، مفاهیم اجتماعی در جوامع مستعمراتی، چاپ اول، تهران، امیرکبیر.
سزر، إمه، (1950)، سخنی در مورد استعمار، پاریس، انتشارات تبلیغات.
فانون، فرانتس، (1359)، واپسین دم استعمار، ترجمه: خسرو گلسرخی، چاپ دوم، تهران، انتشارات توس.
فانون، فرانتس، (1361) الف، انقلاب آفریقا، ترجمه: محمد امین کاردان، چاپ ششم، تهران، انتشارات خوارزمی.
فانون، فرانتس، (1361) ب، دوزخیان روی زمین، ترجمه: علی­شریعتی، تهران، نیلوفر.
فانون، فرانتس، (بی­تا)، سال پنجم انقلاب الجزایر، ترجمه: دکتر تابنده، تهران، دفتر انتشارات فرهنگ اسلامی.
گلدمن، لویسن، (1371)، جامعه­شناسی ادبیات ( دفاع از جامعه شناسی رمان)، ترجمه: محمد جعفر پوینده، تهران، نشر هوش و ابتکار.
حسنی، سید علی، (1392)، «نقد و بررسی اومانیسم جدید»، مجلة معرفت فلسفی، سال 10، شماره 3، صص 115-144.
رضوان­طلب، مرضیه، (1397)، «بررسی تأثیرات فرهنگی استعمار در آثار ادریس شرایبی در پرتو آراء أمه سزر»، پژوهش ادبیات معاصر جهان، دوره 23، شماره2، صص393-414.
رواسانی، شاپور، (بی­تا)، «آثار اجتماعی شیوه تولید مستعمراتی»، مجله سیاسی- اقتصادی، شماره 117-118، صص160-175.
زریباف، سیدمهدی، (1391)، «بررسی و نقد نظریه­های فقرزدایی»، مجله اقتصادی­ - ماهنامه بررسی مسائل و سیاست­های اقتصادی، معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی، شماره 3، صص65-96.