طهران، شارع وليعصر(عج)، شارع توانير، حي نظامي كنجوي، زقاق هفت بيكر(٨)، شارع نظامي كنجوي، بناء رقم ٣٣، مؤسسة بيمه اكو للتعليم العالي، جامعة علامة طباطبائي، الطابق ٦، الغرفة ٦٠٧، اللجنة الإيرانية للغة العربية وآدابها، الرمز البريدي ١٤٣٤٨٦٣١١١

المؤلفون

المستخلص

يعدّ أبو ماضي من أحد الرواد في استخدام الرمز والأسطورة، ولکنّ أکثر الدراسات التي عالجته، قد أهملت هذا الموضوع من الجانب الفنِّي، وتطرّقت إلي حدّ کبير إلي الجوانب الأخلاقية والتشبيهية لأدبه، بحيث عُدّ من کبار الروّاد في هذا المجال، أما فيما يتعلّق بالجانب الإبداعي لرموزه ومدي نجاح الشاعر في إضفاء الميزة الفنية عليها ، فهذا أمر لم يعالج، وقد قمنا في هذا المجال بدراسة رموزه وصوره التي تدخل في دائرة الرمز؛ فتبيّن من خلال البحث أن إهتمام الشاعر في استمداد کثير من رموزه، إنمّا کان منصبّا علي الصور البيانية التشبيهية القائمة علي عقد المقارنات والموازنات؛ فلمس الجوانب الشکلية للرموز، دون أن يمکّن لها الواقع النفسي والشمولي، ومع أن حکاياته الرمزية تحتل حجماً کبيراً من ديوانه وتتمتع بقيمتها الأخلاقية والإجتماعية، إلاّ أن القليل منها يدخل في دائرة الصورة الفنية المشرفة علي حدود الرمز؛ وذلک لتوظيف الحکاية لنقل الفکرة أو الموعظة الأخلاقية، دون الإستبدال بها عن الواقع النفسي. وقلّما نجد عنده رموزاً وصوراً تتخطّي الموازنة ومنطق الحسّ الجامد، وتحلّ من دونها رؤية وحدوية تستطلع فيها الواقع النفسي، إلاّ أن هذه الفلتات الفنية مع قلّتها، ترتفع في سماء الفنّ.

الكلمات الرئيسية

عنوان المقالة [فارسی]

رمز و اسطوره و تصویر رمزی در دیوان أبی ماضی

المؤلفون [فارسی]

  • سردار اصلانی
  • نصرالله شاملی
  • عسگر علی کرمی

المستخلص [فارسی]

ابو ماضی از شاعران پیشگام در زمینه رمز واسطوره است، اما بیشتر تحقیقاتی که در مورد او صورت گرفته، به این موضوع از دیدگاه هنری نپرداخته، بلکه بیشتر متوجه جوانب اخلاقی و تشبیهی بوده، به گونه ای که او در زمینه تصویر های حسی، شاعری بزرگ به حساب آمده است، اما کمتر تحقیقی به جنبه ابداعی و هنری تصویرهایش پرداخته است. این تحقیق به بررسی رمزها و تصویرهای رمزی این شاعر پرداخته، و نشان داده که بسیاری از تعبیرهای او مبتنی بر تصویرهای بیانی و تشبیهی و مقایسه ای است، و توجه او بیشتر جوانب ظاهری رمزها بوده، بدون آنکه حقیقت روانی و فراگیر در ورای آن  باشد. هر چند که حکایتهای رمزی سهمی عمده ای در شعر او داشته، و ارزش اخلاقی واجتماعی بارزی دارند، اما اندکی از آنها، در دایره تصویر رمزی هنری وارد می شود، واین امر از آن جهت است که شاعر بیشتر در پی بیان تفکری خاص یا موعظه ای اخلاقی هست، نه حقیقتی درونی. و کمتر تصویری و رمزی در دیوان او به چشم می خورد که از حدود موازنه و حس جامد فراتر رود و بینشی وحدت گرایانه را جایگزین آن کند، و در پی واقعیتی روانی باشد، اما این تصاویر اندک نیز توانسته اند در آسمان هنر اوج بگیرند.

الكلمات الرئيسية [فارسی]

  • أبوماضی
  • رمز
  • اسطوره
  • تصویر رمزی
  • حکایت ها
-   القرآن الکریم.
-   أبو ماضی إیلیا : دیوان إیلیا أبو ماضی، قدم له وشرحه د.صلاح الدین الهواری، دار البحار، بیروت، 2006م.
-   ابن منظور محمد بن مکرم: لسان العرب، دار صادر، بیروت، 1414ق، ط3.
-   اسماعیل عزّ الدین: الشعر العربی المعاصر، دار العودة، بیروت، 1981، ط3.
-    بقلی، روز بهان: شرح شطحیات، مصحح: هانری کُری، تهران: انیستیتو ایران وفرانسه، (د.ت).
-    برهومی خلیل: إیلیا أبو ماضی شاعر السؤال والجمال، دار الکتب العلمیة، بیروت،1993م، ط1.
-    الثعالبی أبو منصور: ، «فقه اللغة»، شرحه وقدّم له : یاسین الأیوبی، بیروت: المکتبة العصریة،1421هـ 2001م، ط2.
-   الجیوسی سلمی الخضراء: الإتجاهات والحرکات فی الشعر العربی الحدیث، مرکز دراسات الوحدة العربیة، بیروت، 2007م. ط2.
-   الحاوی إیلیا: أبو ماضی شاعر التساؤل والتفاؤل، دار الکتاب اللبنانی، بیروت، 1981م.
-   ـــــ: فی النقد والأدب، دار الکتاب اللبنانی، بیروت، 1400هـ1980م، ط1.
-   الجندی درویش: الرمزیة فی الأدب العربی، نهضة مصر للطباعة والنشر والتوزیع، القاهرة.
-   عباس إحسان ویوسف نجم محمد: الشعر العربی فی المهجر الشمالی، دار صادر، بیروت، ط2، 1967م.
-   عطارنیشابوری فریدالدین: منطق الطیر(صحّحه:صادق گوهری)، انتشارات علمی فرهنگی، تهران ،1377ش، ط13.
-   طالب زکی طالب: أبو ماضی بین التجدید والتقلید، المکتبة العصریة، صیدا، بیروت.
-   فضائلی سودابه: فرهنگ نمادها، انتشارات جیحون، تهران، ط1، 1387ش.
-   کندی محمد علی: الرمز والقناع فی الشعر العربی الحدیث، دار الکتاب الجدید، لبنان، 2003م، ط1.
-   لنسلین گرین راجز: اساطیر یونان، ترجمة عباس آقاجانی، سروش، تهران، 1370ش.
-   محفوظ عصام: شرکة المطبوعات للتوزیع والنشر، لبنان، بیروت، ط1، 1981.م.
-   المعوش سالم: إیلیا أبو ماضی بین الشرق والغرب فی رحلة التشرد والفلسفة والشاعریة، مؤسسة بحسون، بیروت، 1997م 1417ق، ط1.
-   الناعوری عیسی: أدب المهجر، مصر، قاهرة، 1959.م.
-   النعیمی أحمد اسماعیل: الأسطورة فی الشعر العربی قبل الإسلام، دار الشؤرن الثقافیة العامة،بغداد، 2005م، ط1.