طهران، شارع وليعصر(عج)، شارع توانير، حي نظامي كنجوي، زقاق هفت بيكر(٨)، شارع نظامي كنجوي، بناء رقم ٣٣، مؤسسة بيمه اكو للتعليم العالي، جامعة علامة طباطبائي، الطابق ٦، الغرفة ٦٠٧، اللجنة الإيرانية للغة العربية وآدابها، الرمز البريدي ١٤٣٤٨٦٣١١١

نوع المستند : علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوی دکتری دانشگاه خليج فارس

2 جامعة خليج فارس

3 قسم اللغة العربية- کلية الآداب والعلوم الإنسانية- جامعة خليج فارس- بوشهر- ايران

المستخلص

يتصل الأدب والنقد الأدبي اتصالاً وثيقاً بالنقد الاجتماعي. يُعدّ تحليل العلاقة القائمة بين الأدب والمجتمع، أساس ظهور النقد السوسيولوجي للأدب ويركّز هذا المنهج على بنية الأثر الأدبي ومدى ارتباطه بالمجتمع. النقد السوسيولوجي نوعٌ من أنواع النقد الأدبي، يسعى إلى وضع الأدب في سياقه الاجتماعي الأوسع. النقد البنيوي التكويني يرى أن خالق العمل الأدبي هو التفكير الجماعي بينما الأديب يقوم بتنظيم وتنسيق الوعي والتفكير الجماعي وتنعكس القضايا الاجتماعية في العمل الأدبي على يد الكاتب ونظرته الكونية.
بما أن الرواية هي صورة موضوعية لمنظور المؤلف وإدراكه للوضع الفكري والثقافي، فمن هذا المنطلق يرمي هذا المقال إلى قراءة نقدية سوسيولوجية لأحداث رواية "ناقةُ صالحة" للكاتب سعود السنعوسي معتمداً على المنهج البنيوي التكويني. سنحاول في هذه الدراسة قراءة نص هذه الرواية، وصولاً إلى القضايا الاجتماعية التي عاشها المجتمع الكويتي خلال القرن العشرين وسنبيّن أهميّة هذه الرواية في تصوير كيان القبيلة والكشف عن معرفة الجوانب الاجتماعية المكنونة فيها. قد بيّنت النتائج أنّ الرواية قد حاولت الحديث عن كيان القبيلة وقضاياها، منها تزويج البنات إكراهاً والتفات بشكل جزئي حول العنصرية التي تتخلص في فئة البدون؛ أيضاً التمرد والانقسام الذي حصل من قبل بعض الشخصيات كــ صالحة ودخيل كان له أثر إيجابي عن سير الرواية وكان سبباً لخلق رؤية تختلف عن واقع القبيلة الجامد.

الكلمات الرئيسية

عنوان المقالة [فارسی]

پژوهش انتقادی اجتماعی رمان "ناقة صالحة" اثر سعود السنوسی بر اساس رویکرد ساختارگرایی تکوینی

المؤلفون [فارسی]

  • khalil hamdawi 1
  • ali khezri 2
  • محمد جواد پورعابد 3

1 pgu

2 دانشیار دانشگاه خلیج فارس

3 گروه عربی- دانشکدۀ ادبیات- دانشگاه خلیج فارس- بوشهر- ایران

المستخلص [فارسی]

ادبیات و نقد‌ ‌ادبی ارتباط تنگاتنگی با نقد اجتماعی دارد. تجزیه و تحلیل رابطۀ ادبیات و جامعه پایه و اساس ظهور نقد جامعه ‌شناختی ادبیات است و این رویکرد بر ساختار تأثیر ادبی و ارتباط آن با جامعه تمرکز دارد. نقد جامعه‌ شناختی، شکلی از نقد ادبی است که می کوشد ادبیات را در چارچوب اجتماعی گسترده تری قرار دهد. رویکرد ساختارگرایی تکوینی بر این باور است که تفکر جمعی، خالق اثر ادبی است؛ در حالی که نویسنده، آگاهی و تفکر جمعی را سازماندهی و هماهنگ می کند و مسائل اجتماعی توسط نویسنده و جهان بینی او در آثار ادبی منعکس می شود.
از آنجا که این رمان، تصویری عینیت گرا از دیدگاه و افکار نویسنده درباره وضعیت فکری و فرهنگی می باشد، این مقاله به دنبال خوانش انتقادی جامعه شناختی از رمان "ناقة صالحة" نوشته سعود السنوسی بر اساس رویکرد ساختار گرایی تکوینی است. در این پژوهش برآنیم با تامل در متن رمان، مسائل اجتماعی که جامعه قبیله ای کویت در قرن بیستم تجربه کرده است و نیز اهمیت این رمان را در به تصویر کشیدن موجودیت قبیله و آگاهی از جنبه های اجتماعی نهفته در آن مورد تحلیل قرار دهیم. نتایج پژوهش نشان می دهد که این رمان می‌کوشد تا درباره كيان قبیله و مسائل مربوط به آن، از جمله ازدواج اجباری دختران و نگرش نژادپرستی که در مورد بدون (گروه فاقد شناسنامه) صحبت کند؛ همچنین شورش و گسستی که توسط برخی از شخصیت های‌ رمان مانند صالحه و دخیل رخ داد ، تأثیر مثبتی بر روند رمان داشت و باعث ایجاد دیدگاهی متفاوت از واقعیت های ثابت قبیله شد.

الكلمات الرئيسية [فارسی]

  • ادبیات معاصر عربی
  • نقد اجتماعی
  • ساختارگرایی تکوینی
  • سعود السنوسی
  • رمان ناقه صالحه