روانشناسی تطبیقی رنگها در دیوان بشار بن برد و شوریدة شیرازی برپایة نظریة ماکس لوشر

نوع المستند: علمی - پژوهش

المؤلفون

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه امام رضا (ع)

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه زابل

المستخلص

بشار بن برد، شاعر نابینای عرب و شوریدة شیرازی، شاعر نابینای فارسی‌زبان، در تصاویر شعری به صورت چشمگیری از رنگ استفاده کرده‌اند. این مقاله با نقد روان‌شناسانة شخصیت بشار و شوریده بر اساس آزمایش رنگ ماکس لوشر، در تلاش است تا با روش توصیفی‌تحلیلی رنگ‌های دیوان این دو شاعر را بررسی و تحلیل کند. نتایج نشان می‌دهد از میان چهار گروهِ رنگ در نظریة لوشر، گروه اول در اشعار هر دو شاعر دقیقاً مانند هم است. بر این اساس، بشار و شوریده هر دو از تحریکات شدیدی که منجر به جدایی آنها از جامعه می‌گردد، رنج می‌برند و امیدوارند که بتوانند بر بسیاری از محدودیت‌های خود فائق آیند. با این تفاوت که: بشار بااراده و اهل سازش است و از ارتباط با افراد مورد اعتماد خود احساس آرامش می‌کند، و با همین روحیة سازشگر خود موفق می‌شود خود را با شرایط وفق دهد، خواسته‌هایش را محدود کند و از نزدیکی عاطفی نسنجیده بپرهیزد. اما شوریده با وجود امیدواری به بهبود اوضاع و غلبه بر محدودیت‌ها، فردی زودرنج، حساس و خودمحور است که اصلاً از وضعیت موجود راضی نیست و تنهایی را ترجیح می‌دهد.

الكلمات الرئيسية

الموضوعات الرئيسية


کتابنامه

الف) عربی

الإصفهانی، أبوالفرج (1407ق)، الأغانی، شرح: سمیر جابر، ط1، بیروت: دارالفکر.

بشار بن برد (1996م)، دیوان، شرح: حموی، حسین، ط1، بیروت: دارالجیل.

السقطی، رسیمة موسی (1968م)، أثر کفّ البصر علی الصورة، ط1، بغداد: أسعد.

عفیفی، محمد الصادق (1983م)، بشار بن برد دراسة و شعره، ط2، بیروت: دار الرائد العربی.

غازی التدمری، محمد؛ الغزّی، کمال یاسین (1996م)، نظرات فی الأدب العربی الحدیث، ط1، مصر: دارالإرشاد.

الفیفی، عبدالله (1997م)، الصورة البصریة لدی الشعراء العمیان، ط1، ریاض: النادی الأدبی.

نویهی، محمد (1951م)، شخصیة بشار، ط1، القاهرة: مطبعة النهضة المصریة.

ب) فارسی

خسروی، محمد رحیم (1378ش)، دیبای خسروی، چ1، تهران: روشن.

شفیعی کدکنی، محمدرضا (1383ش)، صور خیال در شعر فارسی، چ3، تهران: آگاه.

شوالیه، ژان ژاک؛ و دیگران (1382ش)، فرهنگ نمادها، ترجمه: فضائلی، سودابه، چ9، تهران: جیحون.

شوریده شیرازی، محمدتقی (1388ش)، کلیات، تحقیق: فصیحی، خسرو، چ1، تهران: موسسة مطالعات اسلامی دانشگاه تهران.

علی‌اکبرزاده، مهدی (1375ش)، رنگ و تربیت، چ2، تهران: میشا.

پ) مقالات

حکمت، علی‌اصغر (1346ش)، «شوریدة شیرازی»، مجلة ارمغان، شمارة 6و7، صص 355-365.

سمتی، محمد مهدی؛ طهماسبی نگهداری، نرجس (1390ش)، «رنگ‌های نمادین در اشعار صلاح عبدالصبور»، مجلة انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی، شمارة2، صص 109-132.

شیفته، میرزاحسین‌خان (1307ش)، «شوریدة شیرازی»، مجلة ارمغان، دورة نهم، شمارة2 و 3، صص 77-92.

صفری، جهانگیر؛ زارعی، فخری (1389ش)، «بررسی عنصر رنگ در دیوان خاقانی»، مطالعات زبانی بلاغی، شمارة2، صص 81-108.

علوی‌مقدم، مهیار؛ پورشهرام، سوسن (1389ش)، «کاربرد نظریة روان‌شناسی ماکس لوشر در نقد و تحلیل شعر فروغ فرخزاد»، پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی، دورة 6، شمارة 2، صص 83-94.

فتحی، نصرت‌الله (1376ش)، «شوریدة شیرازی و درافتادن او با پنج شاعر فحل»، مجلة وحید، دورة10، شمارة 5، صص 506-513.

نیکوهمت، احمد (1357ش)، «شوریده شاعر روشن‌دل فارسی»، ادبیات و زبانها، شمارة 250 و 251، صص 45-48.

ت) منابع اینترنتی

فصیحی، فرشته (1382ش)، «زندگی‌نامة شوریدة شیرازی»، 28/04/1394، به آدرس:

www.shouridehshirazi.com

Luscher, Max (1971),The Luscher Color Text: The Remarkable Test That Reveals Your Personality Through Color, Trans: Ian Scott, New York: WSP/Pocket Books.